Fuat Oktay'dan Çekya temasları sonrası AB mesajı

TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay, 7 Eylül 2026'da komisyon heyetinin Çekya temaslarını değerlendirdi. Prag'da yapılan görüşmelerin ardından konuşan Oktay, Türkiye ile Çekya arasındaki parlamenter diplomasinin daha sık işletileceğini, üçüncü buluşmanın Ankara'da yapılması gerektiğini söyledi.

FUAT OKTAY ÇEKYA ZİYARETİNİ DEĞERLENDİRDİ

Türkiye Büyük Millet Meclisi Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay, komisyon heyetiyle gerçekleştirdikleri Çekya ziyaretinin sonunda açıklamalarda bulundu. Oktay, temasların hem parlamenter düzeyde hem de yürütme kanallarıyla ilişkilerin geldiği noktayı görmek açısından sonuç verdiğini belirtti.

Oktay, heyet adına yaptığı değerlendirmede, "Son derece verimli, son derece kıymetli görüşmelerimiz oldu" dedi. Türkiye ile Çekya arasında özellikle parlamenter diplomasi hattında daha hızlı hareket edilmesi gerektiğini söyleyen Oktay, iki tarafın da bu konuda geç kalındığını gördüğünü ifade etti.

Komisyon Başkanı Oktay, daha önce Ankara'da yapılan temasların ardından ikinci buluşmanın Prag'da düzenlendiğini hatırlattı. Bu temasların devamı için Ankara'yı işaret eden Oktay, "Üçüncüsünü yine Ankara'da düzenlememiz gerektiğine inanıyoruz" diye konuştu.

PARLAMENTER DİPLOMASİDE ANKARA VE PRAG HATTI

Fuat Oktay, Çekya programında yapılan görüşmelerin yalnızca nezaket ziyaretiyle sınırlı kalmadığını, farklı başlıklarda ayrıntılı temaslar yürütüldüğünü aktardı. İlk görüşmelerden birinin Çekya hükümetinin etkin isimlerinden Birinci Başbakan Yardımcısı ve Ticaret Bakanı ile yapıldığını söyleyen Oktay, bu buluşmanın yürütme düzeyindeki ilişkilerin seyrini değerlendirme imkanı verdiğini belirtti.

Dışişleri, Güvenlik ve Savunma Komisyonu Başkanı ve beraberindeki heyetle yapılan görüşmede de bölgesel meseleler, küresel başlıklar, ekonomi ve Avrupa Birliği ilişkileri masaya geldi. Oktay, Türkiye-Çekya ilişkilerinin bu başlıklar üzerinden daha somut biçimde ele alındığını dile getirdi.

Çekya'nın Avrupa Birliği üyesi olmasının ziyaretin içeriğini genişlettiğini anlatan Oktay, AB ile İlişkiler Komisyonu ile yapılan görüşmede Türkiye-AB ilişkileri, Schengen süreci ve vize sorunlarının ele alındığını söyledi. Oktay'a göre bu görüşmede, Çekya'nın hem ikili kanalda hem de AB içinde verebileceği destek başlıkları konuşuldu.

TÜRKİYE-AB İLİŞKİLERİ VE VİZE SORUNU MASADAYDI

Fuat Oktay, Çekya temaslarında Senato Dışişleri Komisyonu ile Temsilciler Meclisi Dışişleri Komisyonu heyetleriyle de bir araya geldiklerini kaydetti. Parlamenterlerden oluşan geniş katılımlı görüşmede, Türkiye'nin tezleri ve iki ülke arasındaki dostluk ilişkileri ele alındı.

Oktay, dostluk grubu ile yapılan görüşmeye de değindi. Dostluk grubu başkanı ve üyeleri arasında yer alan Prof. Elena'nın katılımının toplantıya farklı bir boyut kattığını söyleyen Oktay, ikili ilişkilerin yalnızca resmi başlıklarda değil, parlamentolar arası temaslarda da derinleşebileceğini belirtti.

Türkiye-AB ilişkilerinde yıllardır süren gündemlerin artık teknik başlıklarla ve açık müzakere zeminiyle ele alınması gerektiğini söyleyen Oktay, yıllık raporlar ve siyasi gerekçelerle ilerleyen sürecin yeterli olmadığını ifade etti. Oktay, AB üyelik fasıllarının açılmasını istediklerini, teknik konuların masa başında konuşulması gerektiğini söyledi.

AB'NİN TÜRKİYE POLİTİKASINA ELEŞTİRİ

Fuat Oktay, Avrupa Birliği'nin Türkiye ile ilişkilerinde geride kaldığını savundu. Oktay, özellikle AB ülkelerine yapılan ziyaretlerde birçok muhatabın Avrupa Birliği'nin stratejik körlük yaşadığını kabul ettiğini söyledi.

Oktay, Avrupa Birliği'nin kendi endişeleriyle hareket ederek çıkmaz oluşturduğunu, karar alma süreçlerinde esnekliğini kaybettiğini ve üye ülkelerin de bu durumdan şikayet ettiğini dile getirdi. Aşırı düzenleme yükü ve oy birliği şartının stratejik kararlarda ilerlemeyi zorlaştırdığını belirten Oktay, dış politika alanında bazı ülkelerin dosyaları bloke edebildiğini ifade etti.

Fuat Oktay'a göre Türkiye'nin Avrupa Birliği üyeliği, AB'nin bugünkü dar bakışını aşması için etkili bir seçenek olarak görülmeli. Oktay, Çekya'daki görüşmelerde bu bakışın yalnızca sözlü ifadelerle değil, muhatapların tavırlarıyla da hissedildiğini söyledi.

"Türkiye bu stratejik körlüğü kıracak ana etkendir" diyen Oktay, Avrupa güvenlik mimarisinde Türkiye'nin rolünün muhatapları tarafından net biçimde görüldüğünü aktardı. NATO içinde bu katkının zaten bilindiğini belirten Oktay, AB ile ilişkilerin güçlenmesinin ise Birliğin engelleyici tutumları nedeniyle yavaşladığını savundu.

FASILLARIN AÇILMASI ÇAĞRISI

Fuat Oktay, Türkiye'nin AB sürecinde artık dertleşme ve şikayet düzeyinde kalmak istemediğini söyledi. Yetmiş yıldır devam eden ilişkilerin siyasi raporlar üzerinden değil, somut müzakere başlıklarıyla yürütülmesi gerektiğini ifade etti.

Oktay, AB'ye yönelik mesajını şu sözlerle aktardı:

"Samimiyseniz, eğer kendinize ve tezlerinize inanıyorsanız, buyurun fasılları açalım. Fasıllar boyutunda tüm teknik konuları konuşalım, her şeyi açacağız biz."

Bu yaklaşımın Çekya'da destek gördüğünü söyleyen Oktay, görüşmelerde bir ortak anlayış oluştuğunu belirtti. Dostluk grubu içindeki hukukçu isimlerin ve Çek muhatapların bu konuda açık fikirli davrandığını ifade eden Oktay, AB'nin ve uluslararası sistemin değişen dünya koşullarında yeni arayışlara ihtiyaç duyduğunu söyledi.

PRAG VE ANKARA YUVARLAK MASASI ÖNERİSİ

Fuat Oktay, görüşmelerde daha serbest konuşulabilecek bir yuvarlak masa fikrinin gündeme geldiğini açıkladı. Bu yapının savunma refleksiyle değil, ülkelerin fikirlerini açıkça paylaşabileceği bir zemin olarak tasarlandığını dile getirdi.

Oktay, ilk toplantının Prag'da "Prag Yuvarlak Masası", ikinci toplantının ise Ankara'da "Ankara Yuvarlak Masası" adıyla yapılabileceğini belirtti. Bu öneri konusunda Çekya tarafıyla çalışma yürütüleceğini söyledi.

Bu formatın hukuk boyutunda geleneksel hale getirilmesi fikrinin de görüşmelerde konuşulduğunu aktaran Oktay, böylece Türkiye ve Çekya arasında parlamenter düzeyde düzenli bir istişare hattı kurulabileceğini ifade etti.

TÜRKİYE ÇEKYA TİCARET HACMİ 7,5 MİLYAR DOLARA YAKLAŞTI

Çekya temaslarında ekonomi başlığı da geniş yer tuttu. Fuat Oktay, iki ülke arasındaki ticaret hacminin 7,5 milyar dolara yaklaştığını, bu bilgiyi Birinci Başbakan Yardımcısı ve Ticaret Bakanı ile yaptıkları görüşmede aldıklarını söyledi.

Oktay, Türkiye'nin Çekya'daki yatırımları, savunma sanayii iş birlikleri, hava savunma sistemleri, drone ve anti-drone teknolojileri gibi başlıkların gündeme geldiğini kaydetti. Heyetin, Çekya'da savunma ve havacılık alanında çalışan bir firmayı da ziyaret ettiğini anlattı.

Söz konusu firmanın MİG-20 sonrası dönemde kendi uçaklarını tasarlayan ve üreten bir yapıya sahip olduğunu belirten Oktay, Türkiye'den Aselsan ve bazı firmalarla yakın iş birliği bulunduğunu söyledi. Tasarım, üretim, test, simülasyon, simülatör, yedek parça tasarımı ve imalat gibi alanlarda ortak çalışmaların yürüdüğünü aktardı.

SAVUNMA SANAYİİ VE OTOMOTİV İŞ BİRLİĞİ

Fuat Oktay, savunma sanayiinin yanı sıra otomotiv sektörünün de iki ülke ilişkilerinde önemli bir başlık olduğunu belirtti. Škoda üzerinden oluşan tedarik zinciri ve üretim bağlarının Türkiye açısından fırsatlar içerdiğini söyledi.

Çekya'daki firmaların Türkiye'deki yatırım imkanlarıyla ilgilendiğini dile getiren Oktay, iki ülkenin iş dünyasının önünü açacak kararların hem yasama hem de yürütme kanallarından desteklenmesi gerektiği konusunda ortak kanaat oluştuğunu ifade etti.

Oktay, parlamenterlerin bu alanlarda doğrudan yatırım yapmadığını; ancak mevzuat, temas, karşılıklı güven ve resmi süreçlerin hızlanması için zemin oluşturabileceğini söyledi. Bu nedenle ziyaretin iş dünyası açısından da takip edilecek sonuçlar doğurduğunu belirtti.

TÜRKİYE'DE ÜRETİLEN ÜRÜNLER İÇİN AB PAZARI TALEBİ

Fuat Oktay, görüşmelerde Avrupa Birliği pazarına erişim konusunun da gündeme geldiğini söyledi. "Made in EU" ya da "Made in AB" başlığı altında tartışılan endüstriyel hızlandırma düzenlemesi içinde, Türkiye'de üretilen ürünlerin AB'de üretilen ürünlerle benzer imkanlarla pazara girebilmesi için destek istediklerini belirtti.

Oktay, bu talebin hem Türkiye-Çekya ilişkilerine hem de Türkiye-AB ilişkilerine olumlu sonuç verebileceğini muhataplarına anlattıklarını ifade etti. Çekya tarafının bu resmi gördüğünü ve konunun üzerinde çalışılabilecek bir alan olduğunu dile getirdi.

GAZZE VE İSRAİL POLİTİKASI ÇEKYA'DA ANLATILDI

Fuat Oktay, Çekya ziyaretinde bölgesel krizlerin de konuşulduğunu söyledi. Rusya-Ukrayna savaşı, İsrail'in Gazze'deki saldırıları, bölgedeki istikrarsızlık ve insan hakları ihlalleri görüşmelerin gündeminde yer aldı.

Oktay, Çekya'nın İsrail'e yakın duran bir ülke olarak bilindiğini hatırlatarak, Türkiye'nin bu nedenle mesajını özellikle açık biçimde ilettiğini ifade etti. "Dost acı söyler" atasözüyle durumu anlattıklarını belirten Oktay, İsrail'e mesajın dost gördüğü ülkeler tarafından iletilmesinin daha etkili olacağını söyledi.

Türkiye'nin İsrail ve Yahudilerle bir problemi olmadığını söyleyen Oktay, Ankara'nın tutumunun Gazze'deki soykırım, Filistinlilere yönelik katliamlar, Lübnan ve Suriye başta olmak üzere bölge ülkelerine dönük yayılmacı politika ve işgal adımlarından kaynaklandığını belirtti.

İsrail'in iki devletli çözüme sıcak bakması, Gazze'deki saldırılarını durdurması ve komşu ülkelerin topraklarından çekilmesi gerektiğini ifade eden Oktay, Netanyahu hükümetinin iç siyasete dönük hesaplarla bu politikaları sürdürmesi halinde İsrail'in dünyada daha fazla yalnızlaşacağını kaydetti.

BATI ŞERİA YAPTIRIMLARI VE AVRUPA'NIN TUTUMU

Fuat Oktay, Batı Şeria'daki yerleşimcilerin Filistinlilere yönelik saldırıları nedeniyle Avrupa'da alınan yaptırım kararlarını da gündeme getirdiklerini söyledi. İngiltere, Norveç, İtalya, Finlandiya ve Danimarka gibi ülkelerin de aralarında bulunduğu 12 ülkenin bu yönde karar aldığını belirtti.

Oktay, Almanya'nın itirazı olmasaydı benzer kararın Avrupa Birliği düzeyinde de alınmak istendiğini söyledi. Türkiye'nin de dahil olduğu yedi ülkenin bu sürece katıldığını ifade eden Oktay, İsrail'in politikalarının hem İsrail'e hem de dünyadaki Yahudilere zarar vereceğini Çek muhataplarına anlattıklarını aktardı.

Oktay'a göre Çekya'nın İsrail ile yakın ilişkisi, bu mesajın Tel Aviv'e daha doğrudan ulaşması için bir kanal olabilir. Türkiye'nin beklentisi, Çekya'nın dostluk ilişkisini İsrail yönetimine açık uyarı iletmek için kullanması yönünde oldu.

RUSYA UKRAYNA SAVAŞI VE BARIŞ MESAJI

Fuat Oktay, Rusya-Ukrayna savaşı konusunda Türkiye'nin barış için çalışmayı sürdürdüğünü söyledi. Türkiye'nin her iki tarafla konuşabilen bir ülke olduğunu belirten Oktay, savaşın sona ermesi ve diplomatik çözüm için Ankara'nın üzerine düşeni yaptığını ifade etti.

Çekya ile Avrupa güvenliği başlığında birlikte çalışabileceklerini de dile getiren Oktay, NATO ve AB güvenlik tartışmalarında Türkiye'nin konumunun göz ardı edilemeyeceğini belirtti. Oktay, görüşmelerin samimi bir havada geçtiğini ve iki ülkenin bazı alanlarda birlikte hareket edebileceğini söyledi.

Oktay, İsrail'in komşu ülke topraklarından çıkması gerektiğini söylerken Suriye ve Lübnan'ı özellikle andı. İran başlığı ile Rusya-Ukrayna savaşı da görüşmelerde bölgesel istikrar dosyaları arasında ele alındı.

CUMHURBAŞKANI VE ÇEK LİDERLER ARASINDAKİ DİYALOG

Fuat Oktay, Türkiye ile Çekya arasındaki ilişkilerin devlet başkanları ve hükümet başkanları düzeyinde de sürdüğünü söyledi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Çekya Cumhurbaşkanı ve Başbakanı arasında yakın diyalog bulunduğunu belirtti.

Oktay, TBMM Dışişleri Komisyonu olarak bu süreci parlamenter kanaldan destekleyeceklerini ifade etti. Meclis düzeyindeki temasların, yürütme kanalıyla sürdürülen ilişkileri tamamlayıcı nitelikte ilerleyeceğini söyledi.

Ziyaretin ardından komisyonun çalışmalarına devam edeceğini kaydeden Oktay, Ankara-Prag hattında diplomasi, ekonomi, savunma sanayii, AB süreci ve bölgesel krizler üzerine yeni temasların yapılabileceğini belirtti.

ÇEKYA TEMASLARINDA ELE ALINAN BAŞLIKLAR