Yabancıların yanında konuşmamız bile değişiyor! Neden farklı davranıyoruz? Beynin dikkat çeken oyunu
Tanımadığımız insanların yanında neden daha farklı davranırız? Psikoloji, yabancıların davranışlarımızı nasıl değiştirdiğini açıklıyor. İşte detaylar...
Okunma Süresi: 2 dakika 27 saniye
Bir arkadaşımızla konuşurken rahatça kullandığımız kelimeler, tanımadığımız birinin yanında bir anda daha dikkatli seçilebilir. Ses tonumuz değişebilir, daha sessiz olabilir veya olduğumuzdan daha özgüvenli görünmeye çalışabiliriz.
Bu değişim her zaman samimiyetsizlik anlamına gelmez. Psikolojide kendini sunma olarak ele alınan süreç, insanların başkalarının kendileri hakkındaki izlenimlerini dikkate alarak davranışlarını düzenlemesiyle ilişkilendiriliyor.
BEYNİMİZ “BENİ NASIL GÖRÜYOR?” SORUSUNA ODAKLANIYOR
Yakınlarımızın vereceği tepkiyi büyük ölçüde tahmin edebiliriz. Tanımadığımız kişilerde ise bu güven azalır ve “Acaba hakkımda ne düşünecek?” düşüncesi davranışlarımızı daha fazla kontrol etmemize yol açabilir.
Bu nedenle yabancıların yanında kelimelerimize, ses tonumuza veya beden dilimize daha fazla dikkat edebiliriz. İş görüşmesinde ölçülü konuşmak ya da yeni tanıştığımız kişiye daha resmi davranmak da bu sosyal uyumun doğal örneklerindendir.
BAZILARI NEDEN SESSİZLEŞİRKEN BAZILARI DAHA ÇOK KONUŞUYOR?
Tepki herkes için aynı değildir. Bazı insanlar yabancıların yanında geri çekilirken bazıları daha fazla konuşarak bilgili, sosyal veya özgüvenli görünmeye çalışabilir.
Burada kişinin kendisi hakkında oluşturmak istediği izlenim etkili olabilir. Dolayısıyla tanımadığımız insanların yanında davranışlarımızın değişmesi, mutlaka kişiliğimizin değiştiği veya “rol yaptığımız” anlamına gelmez.
BAŞKALARI İZLERKEN NEDEN BAZEN DAHA İYİ, BAZEN DAHA KÖTÜYÜZ?
Başkalarının varlığı performansı da değiştirebilir. Psikolojide sosyal kolaylaştırma olarak incelenen etkiye göre, iyi öğrenilmiş ve kolay görevlerde insanların performansı başkaları varken artabilir.
Buna karşılık yeni veya karmaşık görevlerde izleniyor olma hissi dikkati bölerek performansı zorlaştırabilir. Bu nedenle evde rahatça yapılan bir işin kalabalık önünde bir anda zorlaşması, yeteneğin kaybolduğu anlamına gelmez.
“HERKES BENİ İZLİYOR” DÜŞÜNCESİ GERÇEĞİ YANSITIYOR MU?
Çoğu durumda insanlar kendi davranışlarıyla o kadar meşguldür ki başkalarının küçük hatalarını bizim düşündüğümüz kadar fark etmeyebilir. Buna rağmen kişi kendi hatasını uzun süre zihninde değerlendirebilir.
Örneğin konuşurken yapılan küçük bir dil sürçmesi kişiye çok önemli gelebilir. Karşısındaki insan ise bunu birkaç saniye sonra unutmuş olabilir. Bu nedenle sosyal ortamdan sonra konuşmayı tekrar tekrar düşünmek, mutlaka kötü bir izlenim bırakıldığı anlamına gelmez.
YABANCILARLA KONUŞMAK NEDEN BAŞTA GARİP GELİYOR?
Tanımadığımız biriyle iletişim kurarken en büyük belirsizlik, karşı tarafın nasıl tepki vereceğini bilmemektir. Bu belirsizlik, konuşmaya başlamadan önce kişinin kendisini daha fazla kontrol etmesine neden olabilir.
İlginç biçimde araştırmalar, insanların yabancılarla yapacakları konuşmanın ne kadar keyifli olacağını ve karşı tarafın ne kadar ilgili davranacağını başlangıçta olduğundan düşük tahmin edebildiğini gösteriyor. Bu nedenle ilk gerginlik, konuşmanın kötü geçeceği anlamına gelmez.
YALNIZKENKİ HALİMİZ Mİ GERÇEK, İNSANLARIN YANINDAKİ HALİMİZ Mİ?
Bu iki davranıştan birini “gerçek”, diğerini “sahte” olarak değerlendirmek doğru değildir. İnsanlar farklı sosyal koşullarda kişiliklerinin farklı yönlerini gösterebilir.
Yakın arkadaşlarımızla rahat, iş ortamında daha resmi, yabancılarla daha kontrollü davranmamız aynı kişinin farklı sosyal bağlamlara verdiği tepkiler olabilir. Ortama göre davranış değiştirmek, tek başına samimiyetsizlik göstergesi değildir.
YABANCILARIN YANINDA DEĞİŞMEK NORMAL Mİ?
Tanımadığımız insanların yanında daha sessiz, daha konuşkan, daha resmi veya daha kontrollü davranmamızın arkasında sosyal değerlendirilme, kendini sunma ve ortama uyum sağlama gibi süreçler bulunabilir.
Kısacası insanların yanında farklı davranmak, kendimiz olmadığımız anlamına gelmez. Beynimiz sosyal ortamın özelliklerini, karşımızdaki kişinin olası tepkilerini ve içinde bulunduğumuz koşulları hesaba katarak davranışlarımızı sürekli yeniden düzenleyebilir.
