Türkiye'de futbola yönelik operasyonlar ve dünyada yaşanan skandallar

İtalya'da Juventus, Milan, Lazio, Fiorentina ve Reggina gibi kulüplerin yöneticilerinin, hakem atamalarını etkilemeye çalıştığı ortaya çıktı. Telefon dinlemeleri, Juventus genel direktörü Luciano Moggi'nin hakem atamalarını etkilediğini gösterdi. Juventus, Serie B'ye düşürüldü ve iki şampiyonluğu geri alındı. Diğer kulüplere puan silme cezaları verildi.

İtalya'daki ilk büyük bahis skandalıdır. Bir grup bahisçi ve futbolcu, maçların sonuçlarını önceden ayarlayarak yasa dışı bahislerden kazanç sağladı. Milan ve Lazio Serie B'ye düşürüldü. Paolo Rossi dahil birçok oyuncu ceza aldı. Rossi, cezasını tamamlayıp 1982 Dünya Kupası'nda İtalya'nın şampiyonluğunda yıldız oldu.

Marsilya, Şampiyonlar Ligi'ni kazandıktan kısa süre sonra Valenciennes ile oynadığı lig maçı için rakip oyunculara rüşvet verdiği iddiasıyla gündeme geldi. Başkan Bernard Tapie suçlu bulundu. Kulüp ligdeki şampiyonluğunu kaybetti ve küme düşürüldü. Tapie hapis cezası aldı.

Hakem Robert Hoyzer, Hırvat bahis çetesinin etkisiyle Alman Kupası ve alt lig maçlarında kasıtlı hatalar yaptı. Hoyzer hapis cezasına çarptırıldı ve ömür boyu hakemlikten men edildi. Skandal, Almanya'da hakem denetimi sistemlerinde reform başlattı.

UEFA'nın disiplin yetkisi esas olarak; maç manipülasyonu, bahis ve rüşvet gibi konularda devreye giriyor. Bir ülkenin iç hakem yönetimindeki usulsüzlük ve sahtecilik iddiaları, kanıtlanmadıkça federasyona yaptırım sebebi sayılmıyor. Üstelik TFF, Nisan 2025'ten bu yana savcılığa birden fazla suç duyurusunda bulunduğunu belirtiyor. Bu da federasyonun sürece engel olmadığı yönünde bir izlenim verse de ilerleyen süreçte ortaya çıkan bir belge yaşananları tam tersine çevirebilir.

FIFA ve UEFA, federasyonlara üçüncü tarafların müdahalesine karşı sert tutum alıyor. Ancak burada federasyonu devralan bir yönetim değil, bağımsız bir yargı soruşturması söz konusu. Bu süreç genellikle müdahale olarak sayılmıyor. Yine de soruşturmanın yürütülme biçimi ilerideki günlerde tartışmaya açık bir hal alabilir.

Bu tür soruşturmalar UEFA Hakem Komitesi'nin Türk hakemlere bakışını etkiler. Soruşturma dosyasında da UEFA listesindeki hakemlerin ek gelir imkânından mahrum kaldığı iddialar arasında. Türk hakemlerin Avrupa maçlarındaki görevlendirmeleri bu nedenle gözden geçirilebilir. Son Dünya Kupası'na bir tane Türk hakemin bile görevlendirilmemesi günlerce tartışmalara neden olmuştu.

Soruşturma belirli maçlarda sonuç manipülasyonu ya da kulüp yöneticilerinin bu işe karışması yönünde kanıtlar ortaya çıkarırsa, UEFA'nın disiplin ve kulüp lisans mekanizmaları devreye girebilir. Böyle bir durumda ilgili ülke kulüplerinin Avrupa kupalarından men edilmesi gibi yaptırımlar gündeme gelir. Ancak yürütülen soruşturmalar kapsamında suçlar kesinleşmedikçe bunlar sadece bir varsayım olarak öne çıkar...