Herzog'un Bakü yolculuğunda Türk hava sahası nasıl kullanıldı?

Asya'da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı toplantısına katılmak üzere Azerbaycan'ın başkentine giden İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un seyahatinde Türk hava sahasını kullandığı belirlendi. Ben Gurion Havalimanı'ndan havalanan Azerbaycan Hava Yolları'na ait tarifeli sefer uçağının izlediği güzergâh, Ankara'nın uyguladığı mevcut uçuş kısıtlamaları çerçevesinde diplomatik çevrelerde geniş yankı uyandırarak güvenlik prosedürlerine dair tartışmaları yeniden başlattı.

TARİFELİ SEFERDE SİVİL HAVACILIK KURALLARI İŞLEDİ

İsrail devlet başkanının Bakü'ye gerçekleştirdiği yolculukta Türk hava sahasından geçmesi, Türkiye'nin Tel Aviv yönetimine yönelik yürüttüğü yaptırım politikalarını yeniden tartışma masasına yatırıyor. ANKA Haber Ajansı'nın konuya ilişkin yönelttiği soruları yanıtlayan Türk diplomatik yetkililer, Türkiye'den herhangi bir özel üst geçiş izni talebinde bulunulmadığını teyit ediyor. İsrail liderinin seyahatini devlet filosuna tahsisli özel bir uçak yerine Azerbaycan Hava Yolları bünyesinde çalışan tarifeli bir yolcu uçağıyla gerçekleştirdiği anlaşılıyor. Türk makamları, Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı kuralları uyarınca sivil yolcu taşımacılığı yapan tarifeli uçuşların yolcu listelerini transit geçilen üçüncü ülkelerle paylaşma zorunluluğunun bulunmadığını hatırlatıyor. Böylece kısıtlamalar sivil yolcu kimliği üzerinden yasal prosedürlere takılmadan aşıldı.

FLİGHTRADAR VERİLERİ VE TERCİH EDİLEN GÜZERGÂH

Havacılık izleme platformu Flightradar24 kayıtları ve Bakü'deki resmi karşılama töreninden kamuoyuna yansıyan görüntüler, seyahatin rotasını saniye saniye belgeliyor. İsrail Cumhurbaşkanı Herzog, Azerbaycan Hava Yolları'na kayıtlı J222 sefer sayılı tarifeli yolcu uçağında yer aldı. Söz konusu uçak, çarşamba günü saat 11.35 sularında Tel Aviv'deki Ben Gurion Havalimanı'ndan havalanarak doğrudan Türk hava sahasına giriş yaptı. Uçak, Türkiye semalarını baştan başa geçtikten sonra yerel saatle 15.40'ta Azerbaycan'ın başkentine iniş yaptı. Rusya ile Ukrayna arasında devam eden çatışmalar sebebiyle risk barındıran Karadeniz üzerindeki dolambaçlı kuzey rotasından kaçınan heyet, en kestirme hava koridorunu tercih etti.

ANKARA'NIN KISITLAMALARI VE GEÇMİŞTEKİ UÇUŞ ENGELLERİ

Türkiye, İsrail'in Gazze ve bölgedeki askeri politikalarına tepki olarak hava sahasını İsrail tescilli ve askeri hava araçlarına kapattı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 30 Ağustos 2025 tarihinde yaptığı açıklamada İsrail ile ticari ve lojistik bağların koptuğunu ilan etti. Bakan Fidan, Türk gemilerinin İsrail limanlarına gitmesine müsaade edilmediğini ve İsrail menşeili uçakların Türk hava sahasına girişinin yasaklandığını duyurdu. Ankara bu tavrını geçmiş süreçlerde de sahaya yansıttı. 2024 yılında yine Azerbaycan'da toplanan İklim Değişikliği 29. Taraflar Konferansı'na gitmek isteyen Isaac Herzog'un devlet uçağının Türk hava sahasını kullanma talebi Ankara tarafından doğrudan reddedildi.

2025 yılının Mayıs ayında Başbakan Binyamin Netanyahu, "Wing of Zion" isimli İsrail resmi devlet uçağına Türk hava sahasının kullandırılmaması üzerine planladığı Bakü seyahatini ertelemek zorunda kaldı. O dönemde Netanyahu'nun ofisi güvenlik ve yoğun iç siyaset gerekçelerini öne sürse de, Ankara'nın geçiş izni vermemesi ziyaretin iptalinde belirleyici rol oynadı.

Son seyahatte ise İsrail makamları, doğrudan kendi devlet filolarını devreye sokmak yerine üçüncü bir ülkenin sivil bayraklı tarifeli seferini tercih ederek diplomatik bir manevra alanı oluşturdu. Uluslararası havacılık mevzuatının sağladığı serbesti sayesinde resmi izin krizleri devre dışı kaldı. Bu strateji, diplomatik yaptırımların sivil havacılık hukuku sınırlarında nasıl esnetilebildiğini gösteren çarpıcı bir yöntem olarak kayıtlara geçiyor.

BÖLGESEL ZİRVEDEKİ KRİTİK AKTÖRLER VE SEÇİM SANDIĞI

Herzog'un iştirak ettiği Asya'da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı, diplomasi dünyası açısından sıra dışı bir buluşmaya zemin hazırlıyor. Bakü'deki devlet ve hükümet başkanları toplantısında, Tel Aviv ile hiçbir diplomatik bağı bulunmayan Suudi Arabistan, Katar, Kuveyt, Irak, Bangladeş, Malezya ve Endonezya temsilcileri de aynı salonda oturuyor. Dahası zirveye İran İslam Cumhuriyeti'nden bir heyetin de katılması farklı diplomatik temas ihtimallerini beraberinde getiriyor.

Öte yandan İsrail Cumhurbaşkanı, Bakü temasları sırasında iç siyasete dair mesajlar vermeyi sürdürüyor. İsrail'de 27 Ekim tarihinde yapılacak seçimler öncesinde dış temsilciliklerde başlayan oy verme sürecini izleyen Herzog, Bakü Büyükelçiliği'ni ziyaret etti. Ülkesinin zorlu bir tarihi eşikten geçtiğini belirten lider, yurt dışındaki tüm yurttaşlarını sandık başına giderek demokratik haklarını kullanmaya ve ülkenin geleceğini belirlemeye davet etti.