Yapay zeka en çok beyaz yakalı büro mesleklerini tehdit ediyor

Sivas Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Öğretim Üyesi Sosyal Politika Uzmanı Doç. Dr. Abdulkadir Yüksel, yapay zekanın bu kez beyaz yakalıları hedef aldığını belirtti. Yüksel, Dünya Ekonomik Forumu'nun öngörüsüne atıfla 2030'a kadar 92 milyon işin ortadan kalkacağını, 170 milyon yeni işin doğacağını söyledi.

YAPAY ZEKA ÇALIŞMA HAYATINI NASIL DEĞİŞTİRİYOR?

Son yıllarda insan hayatına giren yapay zeka, birçok iş kolunda aktif olarak kullanılıyor. Sürekli geliştirilen modeller, çeşitli meslek gruplarında tehdit oluşturuyor. Doç. Dr. Yüksel, Sanayi Devrimi'nde buhar makinesinin kas gücünün, ardından bilgisayarın hesap gücünün yerini aldığını anlattı. Yapay zekanın ise ilk kez zihinsel emeğe, yani muhakemeye, yazmaya ve analize ortak olduğunu vurguladı.

HER DÖRT İŞTEN BİRİ ÜRETKEN YAPAY ZEKADAN ETKİLENECEK

Yüksel, Uluslararası Çalışma Örgütü'nün güncel çalışmasına göre dünyadaki her dört işten birinin üretken yapay zekadan etkilenebileceğini aktardı. Bu işlerin büyük kısmının ortadan kalkmayacağını, içeriğinin değişeceğini belirten Yüksel, şunları söyledi:

"'Hangi meslek bitecek?' sorusu eksik bir soru. Asıl soru, bir mesleğin içindeki hangi görevlerin yapay zekaya geçeceği. Meslekler yok olmuyor, içleri boşalıp yeniden doluyor. Öğretmen, doktor, avukat kalacak; ama yapay zekayı kullanmayı bilen öğretmen, doktor ve avukat, kullanmayanın yerini alacak."

120 MİLYONDAN FAZLA ÇALIŞAN İŞSİZLİK RİSKİYLE KARŞI KARŞIYA

Net tablonun olumlu göründüğünü söyleyen Yüksel, kaybeden ile kazananın aynı kişi olmadığına dikkat çekti. Çağrı merkezinde ya da büroda işini kaybeden 45-50 yaşındaki bir çalışanın kendiliğinden veri analisti olamayacağını ifade etti. Rapora göre küresel işgücünün yaklaşık yüzde 60'ı yeniden eğitime ihtiyaç duyacak, bunların önemli bölümü bu eğitime ulaşamayacak. Yüksel, bunun 120 milyonu aşkın çalışanın orta vadede işini kaybetme riskiyle karşı karşıya olması anlamına geldiğini belirtti. Önümüzdeki dönemin asıl meselesinin işsizlikten çok beceri uçurumu olacağını söyledi.

YAPAY ZEKANIN TEHDİT ETTİĞİ MESLEKLER HANGİLERİ?

Önceki teknolojik dönüşümlerin önce mavi yakalı fabrika işçisini etkilediğini hatırlatan Yüksel, tablonun tersine döndüğünü söyledi. Diplomanın tek başına güvence olmaktan çıktığını belirten uzman, sekreterlik, veri girişi, muhasebe kayıtları, sigorta işlemleri, çağrı merkezi ve içerik üretimi gibi rutin büro işlerinin en yüksek risk grubunda olduğunu açıkladı. Bu işlerde kadın istihdamı yoğun olduğu için riskin kadınlara daha ağır yansıdığını da kaydetti. Hemşirelik, öğretmenlik, sosyal hizmet ve yaşlı bakımı gibi insana dokunan mesleklerin ise büyüdüğünü ifade etti.

AKTİF İŞGÜCÜ POLİTİKALARI YENİLENMELİ

Yüksel, yapay zekanın verimliliği artırdığını belirterek kazancın ücretlere ve daha kısa çalışma sürelerine mi, yoksa yalnızca kâra mı yansıyacağını sordu. Bunu teknolojinin değil, emeğin örgütlülüğü ve devletin emek piyasasına müdahalesinin belirleyeceğini söyledi. Çalışma Bakanı Vedat Işıkhan'ın daha önce çalışma saatlerinde veya günlerinde esneklik sinyali verdiğini hatırlattı. Yaşam boyu öğrenmenin hak olması gerektiğini vurgulayan Yüksel, çalışanlara ücretli eğitim izni ve düzenli yeniden eğitim finansmanı sağlanmasını istedi. Kuryelerin, platform çalışanlarının, serbest ve proje bazlı çalışanların iş hukuku ve sosyal güvenlik şemsiyesinin dışında kalmaması gerektiğini söyledi.

YAPAY ZEKADAN ETKİLENECEK MESLEKLER TABLOSU