İran, Çin, Rusya ve İsrail Hattında Yeni Dönem Senaryoları

ABD'de 3 Kasım 2026'da gerçekleştirilen ara seçimlerde Cumhuriyetçi Parti'nin Kongre'de çoğunluğu kaybetmesi, iç ve dış siyasette yeni bir dönemin kapılarını araladı. İstanbul Strateji Direktörü Emekli Tuğgeneral Prof. Dr. Oktay Bingöl tarafından kaleme alınan analizde, Temsilciler Meclisi ve Senato'da kontrolün Demokratlara geçmesinin Başkan Donald Trump'ın siyasi hareket alanını nasıl daraltacağı, küresel dış politikada (İran, Çin, Rusya) ve Türkiye-ABD ilişkilerinde (CAATSA, F-35) yaratacağı yansımalar kapsamlı bir şekilde değerlendirildi.

3 Kasım 2026 ABD ara seçimleri, Amerikan siyasetinde güç dengelerinin yeniden şekillendiği kritik bir dönüm noktası oldu. Resmi olmayan sonuçlara göre Temsilciler Meclisi ve Senato'da çoğunluğu ele geçiren Demokratlar, valilik seçimlerinde de 29 eyalette yönetimi devralarak Başkan Donald Trump karşısında güçlü bir denetim mekanizması oluşturdu. Prof. Dr. Oktay Bingöl, yaşam maliyeti ve İran çatışmalarının seçmen tepkisini büyüttüğünü belirterek, yeni Kongre'nin 3 Ocak 2027'de göreve başlamasıyla Beyaz Saray ile yasama organı arasındaki ilişkilerin yeniden tanımlanacağını vurguladı.

TRUMP'IN HAREKET ALANI DARALIYOR MU?

Prof. Dr. Bingöl'e göre Demokratların Kongre zaferi, Trump'ın politikalarını tamamen değiştiremeyecek olsa da, savunma ihaleleri, dış yardımlar ve yaptırımlar gibi konularda Başkan'ın kararlarını daha sıkı denetleme ve bu kararların maliyetini artırma imkanı sunacak. Kongre komisyonlarının soruşturma ve denetim yetkilerinin artmasıyla, Beyaz Saray'ın bütçe pazarlıkları ve veto süreçlerinde zorlu bir iki yıl geçirmesi bekleniyor. Ayrıca Demokrat Parti içerisinde yükselen sosyalist eğilimli adayların (DSA destekli), gelir dağılımı ve barınma gibi konuları ana akım siyasete daha fazla taşıyacağı ifade ediliyor.

KÜRESEL SİYASET VE AVRUPA'DA SOL DALGA TARTIŞMASI

Analizde küresel dış politika etkileri şu başlıklarla özetleniyor:

Orta Doğu ve İran: Demokrat çoğunluğun, İsrail'e askeri yardımların koşullarını ve İran savaşının finansmanını daha sıkı denetlemesi bekleniyor. Ancak Başkan'ın askeri yetkilerinin sürmesi nedeniyle barışın kendiliğinden gelmeyeceği belirtiliyor.

Avrupa ve Ukrayna: Kongre'deki değişim, Ukrayna'ya destek ve NATO'ya bağlılık konusunda Avrupa'ya siyasi bir güvence verse de, bütçe kilitlenmeleri hızlı kararların alınmasını zorlaştırabilir.

Sol Dalga Etkisi: ABD'deki sonuçların Avrupa'da (özellikle İspanya, Fransa, İtalya) bir "sol dalga" yaratıp yaratmayacağı tartışılırken; ekonomik eşitsizlik ve barınma krizi temalarının kıtada etkili olabileceği ancak sağ partilerin de güçlü tabanını koruduğu vurgulanıyor.

TÜRKİYE-ABD İLİŞKİLERİNDE KONGRE DİPLOMASİSİ

Prof. Dr. Bingöl, yeni dönemde Türkiye'yi yakından ilgilendiren S-400, F-35, CAATSA yaptırımları ve KAAN projesi için Amerikan motoru tedariki konularında uyarıda bulunuyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Trump arasındaki kişisel diplomasinin Kongre duvarına çarpabileceğine dikkat çekilen raporda, "S-400 sisteminin elden çıkarılmasını gerektiren yasal zorunluluklar ve CAATSA'nın inceleme prosedürleri nedeniyle, yalnızca başkanın siyasi iradesi her iki sorunu da çözmeye yetmeyebilir" tespiti yapılıyor. Türkiye'nin NATO'ya katkısı, Karadeniz ve Ukrayna işbirliği gibi avantajlarını kullanarak, her iki partiye mensup Kongre üyeleriyle sistematik diplomasi yürütmesinin önemine vurgu yapılıyor.

Sonuç olarak rapor, 2028 başkanlık seçimlerine kadar geçecek sürede Washington'da; denetim ve kilitlenme, sınırlı uzlaşma veya azil tartışmalarıyla örülü sert bir kurumsal çatışma senaryolarından birinin yaşanacağını, mevcut tabloda "denetim ve kilitlenme" ihtimalinin daha güçlü olduğunu belirtiyor.