Egzama nedir?

Egzama, ciltte meydana gelen bir deri hastalığıdır. Tıp literatüründe "atopik dermatit" olarak da adlandırılır. 

Egzama nedir? 

Egzama, genelikle cildin kızarıklık, kaşıntı, kuruluk ve bazen kabarcıklarla belirgin şekilde inflame olmasıyla karakterizedir. Egzama, genellikle kronik bir durumdur, yani uzun süreli ve tekrarlayan bir şekilde ortaya çıkabilir.

Egzamanın belirtileri ve şiddeti bireyden bireye değişebilir. Kimi insanlar sadece hafif kaşıntı ve kızarıklık yaşarken, diğerleri daha ciddi semptomlarla karşılaşabilirler. Egzama genellikle ailesel yatkınlık, genetik faktörler ve bağışıklık sistemi yanıtları gibi çeşitli nedenlerle tetiklenebilir.

Egzama neden meydana gelir? 

Egzamanın tam olarak neden meydana geldiği net olarak anlaşılamamış olsa da, genetik yatkınlık, bağışıklık sistemi tepkileri ve çevresel faktörlerin kombinasyonunun rol oynadığı düşünülmektedir. İşte egzama gelişimine katkıda bulunan bazı faktörler:

1. Genetik Yatkınlık: Aile geçmişi, egzama riskini artırabilir. Egzama olan aile bireyleri olan kişilerde hastalığın gelişme olasılığı daha yüksek olabilir.
2. Bağışıklık Sistemi Tepkileri: Atopik dermatit, bağışıklık sisteminin aşırı tepkileri sonucu ortaya çıkabilir. Normalde zararsız olan maddelere karşı vücudun tepkisi abartılı olabilir, bu da ciltte iltihaplanma ve kaşıntıya neden olabilir.
3. Cilt Bariyer Fonksiyonunun Bozulması: Cildin dış katmanı, su kaybını önlemek ve zararlı maddelerin girişini engellemek gibi önemli işlevlere sahiptir. Egzama olan kişilerde cilt bariyer fonksiyonu genellikle zayıflamış veya bozulmuş olabilir, bu da cildin tahrişe daha yatkın hale gelmesine neden olabilir.
4. Çevresel Tetikleyiciler: Egzama semptomları, çevresel faktörlerin etkisiyle kötüleşebilir. Bu faktörler arasında soğuk hava, kuru hava, alerjenler (örneğin ev tozu akarları, hayvan tüyleri, polenler), kimyasal maddeler, sabunlar, parfümler ve stres bulunabilir.
5. Gut Mikrobiyotası: Vücudumuzun iç ve dış yüzeylerini kaplayan mikroorganizmaların toplamı olan mikrobiyota, cilt sağlığı üzerinde de etkilidir. Mikrobiyotadaki dengesizlikler, egzama riskini artırabilir.
6. Stres ve Psikolojik Faktörler: Stres, egzama semptomlarını tetikleyebilir veya şiddetlendirebilir. Kaşıntı nedeniyle uyku problemleri yaşamak ve dış görünüşle ilgili endişeler de egzama semptomlarını etkileyebilir.

Egzama belirtileri nelerdir? 

Egzamanın belirtileri, bireyden bireye değişebilir ve semptomların şiddeti değişkenlik gösterebilir. Ancak genel olarak aşağıdaki belirtiler egzamaya işaret edebilir:

1. Kızarıklık: Cildin etkilenen bölgelerinde kızarıklık görülebilir.
2. Kaşıntı: En belirgin ve rahatsız edici semptomlardan biri olan kaşıntı, cildin sürekli olarak kaşınma isteğine neden olabilir. Bu kaşıntı nedeniyle cilt tahriş olabilir ve kaşınma sonucunda ciltte yaralar veya lezyonlar oluşabilir.
3. Kuruluk: Egzama genellikle cildin kurumasına neden olur. Kurumuş cilt, pullanabilir, çatlayabilir ve tahriş olabilir.
4. Kabarcıklar ve Sıvı Dolu Lezyonlar: Bazı egzama türleri sıvı dolu kabarcıklar veya lezyonlar oluşturabilir. Bu kabarcıklar patladığında ciltte yaralar veya nemli alanlar oluşabilir.
5. Kalınlaşmış Cilt: Uzun süreli egzama vakalarında, cilt etkilenen bölgelerde kalınlaşabilir ve kabalaşabilir. Bu durum "lichenifikasyon" olarak adlandırılır.
6. Kırmızı Kabuklanma: Egzama nedeniyle ciltte kırmızı renkli ve pullu kabuklar oluşabilir.
7. Uyku Problemleri: Özellikle kaşıntı şiddetliyse, kişinin uyumasını zorlaştırabilir ve uyku kalitesini düşürebilir.
8. Cilt Renk Değişiklikleri: Kronik egzama vakalarında, etkilenen bölgelerde cilt renginde değişiklikler meydana gelebilir.

Egzama tedavi yöntemleri nelerdir? 

Egzama tedavisi, semptomların hafifletilmesi, ciltin rahatlatılması ve iltihabın kontrol altına alınması üzerine odaklanır. Tedavi yöntemleri, egzama türüne, semptomların şiddetine ve bireyin özelliklerine göre değişebilir. İşte yaygın olarak kullanılan egzama tedavi yöntemlerinden bazıları:

1. Nemlendiriciler: Cilt kuruluğunu önlemek ve nemlendirmek için düzenli olarak nemlendirici kremler veya losyonlar kullanmak önemlidir. Nemlendiriciler, cildin bariyer fonksiyonunu güçlendirebilir.
2. Topikal Kortikosteroid Kremler: Enflamasyonu ve kaşıntıyı azaltmak için reçete edilen kortikosteroid içeren kremler veya merhemler kullanılabilir. Ancak bu ürünlerin uzun süreli ve aşırı kullanımı yan etkilere neden olabilir, bu nedenle doktor tavsiyelerine uygun kullanım önemlidir.
3. Topikal Kalsineurin İnhibitörleri: Bu ilaçlar, immün sistemi baskılayarak cilt iltihabını azaltmaya yardımcı olur. Özellikle yüz gibi hassas bölgelerde kullanım için uygundur.
4. Antihistaminikler: Kaşıntıyı hafifletmek için reçete edilen veya reçetesiz alınabilen antihistaminik ilaçlar kullanılabilir. Ancak bu ilaçların uyku yapabilme özelliklerine dikkat edilmelidir.
5. İmmün Modülatör Kremler: Elidel ve Protopic gibi ilaçlar, bağışıklık sistemi tepkilerini düzenleyerek egzama semptomlarını kontrol altına almaya yardımcı olabilir.
6. UV Işın Tedavisi: Kontrollü bir şekilde ultraviyole (UV) ışınları kullanarak cildin iltihaplanmasını azaltmaya yardımcı olabilir. Ancak bu yöntem doktor gözetiminde uygulanmalıdır.
7. Antibiyotikler veya Antiviral İlaçlar: Eğer egzama enfekte olmuşsa, enfeksiyonun kontrol altına alınması için doktor antibiyotik veya antiviral ilaçlar reçete edebilir.
8. Diyet Değişiklikleri: Bazı kişilerde belirli gıdalar egzama semptomlarını tetikleyebilir. Doktorun yönlendirmesiyle yapılan diyet değişiklikleri semptomların hafiflemesine yardımcı olabilir.
9. Stres Yönetimi: Egzama semptomları stresle ilişkili olarak kötüleşebilir. Stres yönetimi teknikleri, semptomların kontrol altına alınmasına yardımcı olabilir.