Fiili hizmet zammı(Yıpranma payı) nedir? Kimler yararlanır?
Fiili hizmet zammı, çalışma koşullarındaki zorlukların meydana getirdiği yıpranmaların etkisini dengelemek amacıyla getirilen bir sosyal güvenlik hakkıdır. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 40. maddesinde düzenlenmiştir.
Türkiye’de bazı riskli meslek gruplarında çalışanları teşvik etmek amacıyla haklar tanınmıştır.
Bunlardan birisi de fiili hizmet zammıdır.
Fiili hizmet zammı ‘yıpranma payı’ olarak da anılmaktadır.
Adından da anlaşılacağı gibi zorlu mesleklerdeki yıpranma sebebiyle çalışanlara filen çalıştıkları süreye ilave süre eklenmektedir.
Bu süre her yıl için 30 gün ila 180 gün arasında değişmektedir.
510 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesinde sayılan işyerlerinde ve işlerde çalışanlara Kanunda belirlenen ilave hizmet süresi en fazla 5 yıl olabilmektedir.
Yani bir kişinin toplam iili çalışmasına en fazla 5 yıl yıpranma payı olarak eklenebilmektedir.
Ayrıca verilen bu ilave sürenin en fazla 3 yıla kadar olmak üzere yarısı emeklilik için tabi olunan ya da olmanız gereken yaştan indirilmektedir.
Örnek vermek gerekirse çalışma hayatı boyunca 3 yıl yıpranma payı alan bir personel 1,5 yıl erken emeklilik hakkı kazanmaktadır.
Ayrıca fiili hizmet zammı ya da yıpranma payı olarak ilave edilen süreler için emekli ikramiyesi ödenmektedir.
Fiili hizmet süresi zammı uygulamasından yararlanabilmek için, sigortalının aşağıdaki şartları taşıması gerekmektedir:
- 5510 sayılı Kanunun 40. maddesinde sayılan işyerlerinde ve işlerde aynı Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentlerine göre çalışıyor olması.
- Sigortalılık süresi içinde aralıksız olarak 10 yıldan fazla bu işlerde çalışmış olması.
Fiili hizmet süresi zammı uygulamasından yararlanabilecek meslekler ve çalışanlar yönetmeliğe göre şunlardır:
