İbrahim Reisi kimdir?

İbrahim Reisi, 14 Aralık 1960 tarihinde Meşhed'in Noghan bölgesinde din adamı bir ailenin çocuğu olarak doğdu. Babası Seyid Hacı, o 5 yaşındayken öldü. Reisi, ilk eğitimini Cevadiye Okulu'nda aldı ve daha sonra Havza'da İslami ilahiyat okulunda okudu. 1975 yılında Kum Ruhban Okulu'ndaki eğitimine devam etmek için "Ayetullah Boroujerdi Okulu"na gitti. Motahari Üniversitesi'nden özel hukuk alanında doktora derecesi aldığını iddia etmektedir; ancak bu tartışmalıdır.

İbrahim Reisi'nin Kariyeri

Reisi, İran yargı sisteminde 2004-2014 yılları arasında Başsavcı Yardımcılığı, 2014-2016 yılları arasında Başsavcılık ve 2019-2021 yılları arasında Başyargıçlık gibi önemli görevlerde bulundu. Ayrıca, 1980'ler ve 1990'larda Tahran Savcısı ve Savcı Yardımcısı olarak görev yaptı. 2016'dan 2019'a kadar Astan Quds Razavi'nin Vasisi ve Başkanı oldu. Güney Horasan Eyaleti'nden Uzmanlar Meclisi üyesiydi ve 2006 seçimlerinde bu göreve seçilmişti. Reisi, Meşhed Cuma Namazı Hatibi ve İmam Rıza Türbesi Büyük İmamı Ahmed Alamolhoda'nın damadıydı.

2017 ve 2021 Cumhurbaşkanlığı Seçimleri

2017 yılında muhafazakâr İslam Devrimi Güçleri Halk Cephesi'nin adayı olarak cumhurbaşkanlığına aday olan Reisi, %57'ye %38,3 oyla Hasan Ruhani'ye karşı kaybetti. 2021'de tekrar aday oldu ve oyların %62,9'unu alarak Hasan Ruhani'nin yerine geçti. Ancak, birçok gözlemciye göre 2021 İran cumhurbaşkanlığı seçimlerine Ali Hamenei'nin müttefiki olarak görülen Reisi lehine hile karıştırıldığı iddia edildi. Reisi, İran siyasetinde sertlik yanlısı olarak kabul ediliyordu.

Uluslararası İlişkiler ve İç Politikalar

Reisi'nin cumhurbaşkanlığı döneminde ABD ile Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP) müzakereleri çıkmaza girdi ve 2022'nin sonlarında Mehsa Emini'nin ölümüyle tetiklenen ülke genelinde geniş çaplı protestolar yaşandı. Ayrıca, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini yoğunlaştırdığı, uluslararası denetimleri engellediği ve Ukrayna'yı işgal eden Rusya'ya destek verdiği bildirildi. İran, Gazze çatışması sırasında İsrail'e füze ve insansız hava aracı saldırısı düzenledi ve Hizbullah ve Husi hareketi gibi vekil grupları silahlandırmaya devam etti.

Yargıçlık Kariyeri ve 1988 İnfazları

1981 yılında Kerec savcılığına atanan Reisi, daha sonra Hemedan Savcısı olarak görev yaptı. 1985'te Tahran Savcı Yardımcılığına atandı ve başkente taşındı. 1988'de İranlı siyasi mahkumların idam edilmesine karışan dört kişiden biri olarak biliniyordu. Bu savcılık komitesi binlerce infaza karıştığı için gayri resmi olarak 'ölüm komitesi' olarak adlandırılmaktadır.

Helikopter Kazası ve Ölümü

19 Mayıs 2024'te Reisi'nin helikopteri Azerbaycan sınırındaki Culfa kasabası yakınlarında bir kazaya karıştı. Helikopterin kaybolmasının ardından Türkiye'ye ait insansız hava araçlarının katılımı ile yürütülen çalışmalarda helikopter enkazına ulaşıldı. İranlı yetkililer, İbrahim Reisi ve Dışişleri Bakanı Hüseyin Emirabdullahiyan'ın hayatını kaybettiğini açıkladı.