Ankara’da tüy bankası kuruldu! Bilimsel katkı sunacak
Başkent Ankara’da, çeşitli kuş türlerine ait tüylerin saklandığı ve yaralı kuşların sağlığına kavuşturulduğu özel bir merkez faaliyet gösteriyor. Tüy Bankası, hem kuşların korunmasına hem de bilimsel araştırmalara önemli ölçüde katkı sunuyor.
Ankara Üniversitesi Teknokent’in desteklediği ve Simurg Kuş Yuvası Derneği ile gerçekleştirilen iş birliği neticesinde kurulan Tüy Bankası’nda, Türkiye’de kaydı tutulan 504 kuş türünün 200’üne ait on binlerce tüy, özel tekniklerle saklanıyor. Merkezde, kuş popülasyonlarının izlenmesinden nesli tehlike altında olan türlerin korunmasına dek pek çok alanda bilimsel faaliyetler yürütülüyor. Yerli ve yaralı ebabil, kırlangıç gibi kuşlar, buradaki tüy implantasyonu uygulaması sayesinde doğaya geri dönüyor.
MODERN BİR MERKEZDE GENİŞ ÇALIŞMA YELPAZESİ
2019 yılında Ankara Üniversitesi Teknokent’te kurulan Hayvan ve Bitki Genomik Araştırma İnovasyon Merkezi, kuş türlerinin sayısının ve dağılımının izlenmesine katkı sağlayacak çalışmalara imza atıyor. Saha faaliyetleri sırasında veya Türkiye’nin farklı bölgelerinden Simurg Kuş Yuvası Derneği’ne getirilen kuşlardan, tıbbi müdahale gerektirmeden alınan tüyler bankaya ulaşıyor. Bugün gelinen noktada, 200 farklı türden elde edilen binlerce tüy, gelişmiş yöntemlerle burada muhafaza edilmeye devam ediyor.
DNA BARKODLAMA VE POPÜLASYON TAKİBİ
Tüy Bankası’nda, DNA barkodlama teknolojisi aracılığıyla, bölgesel bir kuş türleri veri tabanı hazırlanıyor. Araştırmacılar, hem bu türlerin genetik çeşitlilik durumunu incelemek hem de tehlikedeki türlerin korunmasına yönelik veriler toplamak için bu kayıtlardan yararlanıyor. Özellikle kanatları hasar görmüş ebabil ve kırlangıçlar için merkezde bulunan sağlıklı tüyler, başarılı implantasyon operasyonlarıyla kullanılıyor ve bu kuşlar, rehabilitasyon sürecinin tamamlanmasının ardından yeniden doğal ortamlarına bırakılıyor.
TÜYLER NASIL TEMİN EDİLİYOR?
Simurg Kuş Yuvası Derneği Yönetim Kurulu Başkanı ve araştırmacı Alaz Uslu, bankada korunan tüylerin çeşitliliğine dikkat çekiyor. Küresel ölçekte nesli azalan 200 kuş türünden tüyler de burada yer alıyor. Uslu, dernek olarak kuş tüylerini tamamen zararsız ve invaziv olmayan yöntemlerle topladıklarını, özellikle rehabilitasyon amacıyla getirilen kuşlardan elde ettikleri tüylerin büyük bölümünün Türkiye’ye özgü türlere ait olduğunu aktarıyor. Üveyik, şah kartal, toy, dik kuyruk gibi nesli risk altında bulunan türlere ait tüylerin yanında, leş kargası ve şahin gibi daha sık rastlanan kuşlardan da örnekler kütüphanede saklanıyor.
VATANDAŞLARDAN GELEN DESTEK BÜYÜYOR
Uslu, özellikle tüy değişim süreci uzun olan ve kanat tüyü zarar görmüş kuşlar için çeşitli türlerde tüy implantasyonu yaptıklarını belirtiyor. Şimdiye dek onlarca ebabil ve kırlangıç bu operasyonlarla doğaya kazandırıldı. Benzer şekilde farklı kuşların da tedavi edilmesi için çalışmalar devam ediyor. Uslu, tüy ihtiyacı olduğunda, vatandaşların bulduğu tüyleri de merkezin kabul ettiğini kaydediyor. Uslu, ebabil ya da kırlangıç gibi türlerde, vatandaşlar rehabilitasyonda kaybedilen tüyleri merkezle paylaştığında, bu tüylerin başka bir kuşun tekrar hayata dönmesine katkı sunduğunu belirtiyor.
GENETİK VERİ TABANI İLE BİLİMSEL KATKI
Hayvan ve Bitki Genomik Araştırma İnovasyon Merkezi Araştırma Geliştirme Müdürü Ayşegül Er Gökçe, genetik veri tabanı projelerine dair bilgi veriyor. Gökçe, tüylerden DNA barkodlama yöntemiyle elde ettikleri bilgiler sayesinde bölgedeki kuş türlerinin genetik yapısının çözüldüğünü söylüyor. Elde edilen DNA dizileriyle, yerel veri tabanı oluşturulurken bu veriler ulusal ve uluslararası bilimsel veri tabanlarına da ekleniyor. Proje, bir yandan ülke biyolojik çeşitliliğinin takibine olanak tanırken bir yandan da küresel çalışmalara katkı sunuyor.