''Maydonoz Döner'' mi, ''Maydanoz Döner'' mi? Maydanoz mu, maydonoz mu?
Günlük dilde sıkça karıştırılan “maydanoz/maydonoz” yazımı, başta Ankara’daki tabelalar nedeniyle gündeme geldi; TDK kayıtları neyi gösteriyor?
Ankara’da günlük yaşamda, restoran ve tabelalarda sık rastlanan “Maydonoz” markası nedeniyle pek çok kişi kelimeyi yanlış telaffuz ve yazımla öğreniyor. Peki TDK ne diyor, geçmiş baskılarda farklı bir yazım var mıydı, arama motorlarında neden “maydonoz” sonuçları da çıkıyor, medya ve marka kullanımları dil bilincini nasıl etkiliyor?
DOĞRU YAZIM: “MAYDANOZ”
TDK Güncel Türkçe Sözlük ve İmlâ Kılavuzu’na göre bitkinin adı “maydanoz” olarak yazılır. Kelime, Arapça maʿdines’den etkilenmiş ara biçimlerden değil, Rumca–İtalyanca kaynaklı “ma(g)danos/major(d)nos” kökenli aktarım ailesi içinde Türkçede “-y-” kaynaştırmasıyla standartlaşmıştır; dolayısıyla “maydonoz” yazımı norm dışıdır.
MAYDANOZ TDK’DE HİÇ DEĞİŞTİ Mİ?
İmlâ kılavuzlarının farklı tarihlerdeki basımlarında bazı isimlerin sıkça değiştirildiği görülebiliyor ancak TDK’nin 1941’den bu yana yayımlanan İmlâ Kılavuzu ve sözlük baskılarında madde başı “maydanoz”; bilinen tek standart yazım da bu. Eski baskılarda “maydonoz” biçimi ana madde olarak yer almamış, bazı derlem fişlerinde “halk ağzı” veya “yanlış” biçim olarak not düşülmüş; yani TDK normu tarihsel olarak da değişmemişti.
YANLIŞ OLAN MAYDONOZ NİÇİN YAYGINLAŞIYOR?
Marka etkisi: Ankara merkezli “Maydonoz Döner” zinciri, ismini “o” ile tescil ederek kamusal görünürlüğü artırdı; bu, bilişsel pekiştirme yaratarak yanlış yazımı normalleştirdi.
Ses benzeşmesi: Türkçede “n” + “o” birleşimlerinin telaffuz kolaylığı, yazımda “o”ya kayma eğilimi doğuruyor.
Dijital yankı: Arama motorları kullanıcı hatalarını otomatik tamamlama ile çoğaltıyor.
"MAYDONOZ MU, MAYDANOZ MU" DİYE NEDEN TARTIŞILIYOR?
Maydonoz mu, maydanoz mu? Doğrusu ne? Neden karıştırılıyor? Marka, telaffuz ve dijital alışkanlıklar. Ancak TDK’ye göre yazılışı "Maydanoz." “Maydonoz” olur mu? Hayır; sözlüksel norm dışıdır, ancak özel ad/marka olarak kullanılabilir.
ANKARA’DA “MAYDONOZ” TARTIŞMASI
Ankara’da “Maydonoz Döner” zinciri, adı nedeniyle yazım tartışmalarında sık anılıyor. Öte yandan şirketle ilgili geçmişte farklı başlıklarla hukuki süreç haberleri de gündeme geldi; bu durum, markanın görünürlüğünü artırıp yanlış yazımın daha çok kişinin zihnine yerleşmesine yol açtı. Dil bakımından ise özel adın varlığı, genel adın yazım kuralını değiştirmiyor; habercilikte ve kamu metinlerinde “maydanoz” normunun da korunması gerekiyor.
MAYDANOZ İÇİN YAPIM, ÇOĞUL VE BİLEŞİKLER
Çoğul: maydanozlar.
Niteleme: kıyılmış maydanoz, taze maydanoz.
Bileşik kullanım: maydanoz sapı, maydanoz kökü.
Deyim: “Bir işe maydanoz olmak” (TDK deyimler sözlüğünde mecaz “gereksiz karışmak”).