Ankara'da noterde vekâlet satış ve ihtarnamede hangi riskler alınıyor?

Ankara’da noter işlemleri Türk Borçlar Kanunu, Noterlik Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde yürütülüyor; ancak vekâletname, satış sözleşmesi ve ihtarnamelerde kullanılan her cümlenin bağlayıcı hukuki sonuç doğurduğunu bilmeyen vatandaşlar ileride ciddi riskler üstleniyor; geniş yetkili vekâletnameler kötü niyetli kişilerce suistimal ediliyor, satışlarda bedel ve borç ilişkisi net yazılmazsa ispat sorunu yaşanıyor, hatalı ihtarnameler ise davalarda aleyhe delil olarak karşılarına çıkıyor.

ANKARA’DA NOTER İŞLEMLERİ VATANDAŞA AĞIR HUKUKİ SONUÇ YÜKLÜYOR

Ankara’daki noterlerde her gün binlerce vekâletname, satış sözleşmesi, ihtarname ve taahhütname düzenleniyor. Noterler, mevzuata uygunluğu denetlemekle yükümlü olsa da, imza atan vatandaş metnin içeriğinden doğrudan sorumlu oluyor. 

Ankara Barosu’na bağlı avukatlar, “Noterde imzalanan her kâğıdın, ileride mahkemede aleyhinize kullanılabilecek güçlü bir delil” olduğunu vurguluyor.

Özellikle araç ve gayrimenkul satış sözleşmelerinde “bedelin tamamen alındığı” şeklindeki klasik ifadeler, gerçekte para el değiştirmemişse bile satıcıyı zor durumda bırakabiliyor. 

Vekâletnamelerde ise “dilediği bedelle satmaya, bedeli almaya, dilediğine devretmeye” gibi geniş yetki cümleleri, Ankara’da sık karşılaşılan suistimal dosyalarının temelini oluşturuyor. İhtarnamelerde kullanılan sert ve kabul niteliği taşıyan ifadeler de davalarda geri dönülmesi zor hukuki pozisyonlar yaratabiliyor.

GENİŞ YETKİLİ VEKÂLETNAMELER CİDDİ RİSK DOĞURUYOR

Ankara’da en sık düzenlenen noter belgelerinden biri vekâletname. Vatandaş, çoğu zaman metnin içini okumadan, “avukat öyle istedi”, “galerici böyle lazım dedi” diyerek imza atıyor. 

Bu vekâletnamelerde:

• Taşınmazı satmaya, devretmeye, ipotek vermeye,
• Araçları satmaya, üzerine rehin koymaya,
• Bankalardan para çekmeye, kredi kullanmaya,

yetki veren geniş cümleler yer alabiliyor.

Bu tür vekâletnameler, Ankara’da özellikle:

• Yaşlı bireylerin,
• Yurt dışında yaşayan gurbetçilerin,
• Okumadan imza atanların

dolandırıcılık iddialarında sıkça gündeme geliyor.

Hukuken, vekâlet veren kişi “ben böyle bir şey istememiştim” dese bile, noter belgesinin güçlü ispat gücü nedeniyle, üçüncü kişilere karşı bu savunma çoğu zaman etkili olmuyor. Vekâletin kötüye kullanılması davası açılabiliyor; ancak zarar oluştuğunda çoğu zaman iş işten geçmiş oluyor.

VEKÂLETİN KAPSAMI SINIRLANDIRILMASI VATANDAŞI KORUYOR

Ankara’da avukatlar, vekâlet verirken şu noktalara özellikle dikkat edilmesini öneriyor:

• Vekâletin konusu somut yazılmalı (sadece şu plakalı araç, şu ada-parsel numaralı taşınmaz gibi),
• “Her türlü tasarrufa yetkilidir” türü genel ifadelerden kaçınılmalı,
• Vekâletin süresi mümkünse sınırlandırılmalı,
• Gerekmiyorsa boş çek doldurma, kredi kullanma, rehin verme gibi yetkiler eklenmemeli.

Ankara Noter Odası uygulamasında, vatandaş isterse metin üzerinde değişiklik yapılabiliyor; ancak çoğu kişi yoğunluk ve acele nedeniyle bu hakkını kullanmıyor. Oysa küçük bir cümle, milyonlarca liralık risk anlamına gelebiliyor.

ARAÇ VE KONUT SATIŞLARINDA SÖZLEŞME HÜKÜMLERİ RİSK TAŞIYOR

Ankara’da araç galerileri ve emlak ofisleri üzerinden yapılan satışlarda, noter sözleşmeleri kritik önem taşıyor. Standart sözleşmelerde;

• Satış bedelinin tamamen alındığı,
• Alıcının aracı görüp beğendiği,
• Gizli ayıplar dışındaki sorunları kabul ettiği,

şeklinde hükümlere yer veriliyor.

Satıcı bedeli henüz almamışsa ama sözleşmede “alındı” yazıyorsa, daha sonra “para ödenmedi” iddiasını ispat etmekte zorlanabiliyor. Alıcının ise özellikle ikinci el araçlarda “kazası yok denmişti” savunması, sözleşmedeki genel ifadeler nedeniyle zayıflayabiliyor.

Ankara’daki tecrübeli noterler, tarafları uyarıp bedelin ödeme şeklinin (havale, nakit, blokeli çek) açıkça yazılmasını ve mümkünse açıklama kısmına işlenmesini tavsiye ediyor. Ancak yoğunluk ve sıra baskısı, çoğu işlemde bu ayrıntının atlanmasına yol açıyor.

İHTARNAMELER DAVALARDA ALEYHE DELİL OLUYOR

Ankara’da iş, kira, alacak-verecek ilişkilerinde noter ihtarnameleri sıkça kullanılıyor. Vatandaş çoğu zaman avukatsız, kendi hazırladığı metni noterden gönderiyor. 

Ancak:

• “Borcu kabul eden” ifadeler,
• Olayı tek taraflı olarak bağlayan cümleler,
• Gereksiz hakaret ve ağır ithamlar,

ileride açılacak davalarda aleyhe delil haline gelebiliyor.

Örneğin, kira ihtarnamesinde “kirayı şu tarihten bu tarihe kadar ödemedim, şimdi ödeyeceğim” gibi bir ifade, kiracının aleyhine açık bir borç ikrarı sayılabiliyor. Yine alacak ihtarnamesinde “daha önce de şu kadar ödemiştiniz” cümlesi, alacağı olduğundan daha az gösteren bir ikrar anlamına gelebiliyor.

Ankara Barosu’ndaki uygulamada, avukatlar ihtarname metinlerini her kelimesine kadar tartarak yazmayı tercih ediyor. Vatandaşın kendi yazdığı metnin altına noter mührü geldiğinde, geri dönüşü çok daha zor hale geliyor.

ANKARA’DA NOTERLER UYARIYOR AMA SON SÖZ VATANDAŞA AİT OLUYOR

Noterler, mevzuata aykırı açık durumlarda müdahale ediyor; ancak noterlik sistemi, metnin içeriğindeki her riskli ifade için vatandaşın yerine karar vermiyor. Ankara’daki noterler, yoğunluk nedeniyle her maddeyi tek tek anlatma imkânına sahip değil. Bu da sorumluluğu daha çok imza sahibinin omuzlarına yüklüyor.

Uzmanlar, özellikle yüksek bedelli işlem yapan, tek evi veya tek aracı üzerinde tasarrufta bulunan kişilerin Ankara’da noter öncesi mutlaka bir avukata danışmasını öneriyor. “Noter onayladıysa sorun yoktur” algısının hatalı olduğunun altı çiziliyor.

ANKARA’DA VATANDAŞLAR HUKUKİ DANIŞMANLIK ALMAYA DAVET EDİLİYOR

Hak savunucuları ve hukukçular, Ankara’da noter işlemi yaptıracak vatandaşlara şu önerilerde bulunuyor:

• Metni imzalamadan önce baştan sona yüksek sesle okumak,
• Anlamadığı her cümleyi notere veya kendi avukatına sormak,
• Vekâlet vereceği kişiye mutlaka güven testi yapmak (akraba bile olsa),
• İhtarnameleri mümkünse bir hukukçuya hazırlatmak,
• İşlem sonrası belgenin bir suretini saklamak ve neye imza attığını unutmamak.
• Ankara pratiği, imzadan önce 5 dakika ayrılmasının, ileride yıllar sürecek davaların önüne geçebildiğini gösteriyor.

SIK SORULAN SORULAR: ANKARA’DA NOTER İŞLEMLERİNDE NEYE DİKKAT EDİLMELİ?

Ankara’da verdiğim vekâleti sonradan iptal edebilir miyim?

• Evet. Her zaman vekâletin geri alınması mümkün. Ankara’daki herhangi bir noterde vekâletnameyi azilname ile iptal ettirebilirsiniz. Ancak vekâlet kullanılarak yapılan eski işlemler geçerliliğini korur; iptal ileriye dönük etki doğurur.

Geniş yetkili vekâlet verdim, kötüye kullanılırsa ne olur?

• Vekâlet kötüye kullanılırsa Ankara’da vekile karşı tazminat davası ve gerekirse ceza davası açabilirsiniz. Ancak üçüncü kişiler iyiniyetliyse, yapılan satışlar çoğu zaman geçerliliğini korur; zararı vekilden talep etmek zorunda kalırsınız.

Noterde “bedeli tamamen aldım” diye imzaladım ama para henüz gelmedi. Ne yapabilirim?

• Bu ifade aleyhinize güçlü bir delil oluşturur. Yine de banka kayıtları, tanıklar ve diğer belgelerle gerçek durumu ispat etmeye çalışabilirsiniz; ancak Ankara’daki mahkeme pratiğinde noter sözleşmesi çok ağırlıklı değerlendirilir. En doğrusu, böyle bir cümleyi imzalamadan önce ödeme şekli netleştirilmiş olmalıdır.

İhtarnameyi kendi yazıp noterden gönderdim, yanlış ifade kullandım. Geri alabilir miyim?

• Gönderilmiş ihtarname geri alınamaz; ancak yeni bir ihtarname ile önceki ifadeleri düzelttiğinizi beyan edebilirsiniz. Yine de ilk metin Ankara’daki davalarda hâkimin önüne “maddi olguyu anlatan delil” olarak gelir.

Noter metni değiştirmeme izin verir mi?

• Evet. Ankara’daki noterler, hukuka aykırı olmadığı sürece metinde değişiklik yapmanıza, madde ekleyip çıkarmanıza izin verir. Vatandaşın talebi üzerine metin yeniden düzenlenebilir; imza öncesi bu hakkı kullanmak önemlidir.