Petrol krizi kapıda mı? Küresel piyasalar Hürmüz Boğazı’na kilitlendi

ABD ve İsrail’in İran’a düzenlediği hava operasyonlarının ardından bölgede askeri hareketlilik hız kazandı. İran’ın füze ve insansız hava araçlarıyla karşılık vermesiyle birlikte gözler, küresel enerji arzının en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’na çevrildi.

Resmi makamlar tarafından boğazın kapatıldığına dair net bir açıklama yapılmadı. Ancak İran basınında, gemi ve petrol tankerlerinin geçişinin durdurulduğu ve Hürmüz’ün “fiilen kapalı” olduğu yönünde iddialar yer aldı. Uluslararası medyada ise bir Avrupa Birliği yetkilisine dayandırılan haberlerde, İran Devrim Muhafızları’nın geçiş yapmak isteyen gemilere “Hiçbir geminin geçişine izin verilmiyor” mesajı ilettiği öne sürüldü.

Askeri hareketlilik ve elektronik karışma uyarısı

İngiltere Deniz Ticaret Örgütü (UKMTO), bölgede “önemli ölçüde” askeri faaliyet bulunduğunu bildirdi. Kurum, denizcilere Otomatik Tanımlama Sistemi (AIS) başta olmak üzere seyir ve haberleşme sistemlerinde elektronik parazit ve karışma ihtimaline karşı dikkatli olmaları çağrısında bulundu.

UKMTO ayrıca, uluslararası çağrı kanalı VHF Kanal 16 üzerinden Hürmüz Boğazı’nın kapatıldığına dair çok sayıda bildirim alındığını, ancak bu iddiaların henüz doğrulanmadığını açıkladı. Yapılan yayınların hukuken bağlayıcı olmadığı ve uluslararası hukuk açısından seyrüseferi otomatik olarak kısıtlamadığı da vurgulandı.

Bazı gemiler rota değiştirdi

Bölgede ticari gemi trafiği tamamen durmamış olsa da bazı tanker ve konteyner gemilerinin Umman Körfezi açıklarında U dönüşü yaptığı, bazı gemilerin ise Basra Körfezi’nde beklemeye geçtiği bildiriliyor. Bu durum, enerji sevkiyatında olası aksama endişesini artırdı.

Hürmüz Boğazı neden kritik?

Basra Körfezi’nin çıkışında yer alan Hürmüz Boğazı, Orta Doğu’daki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretimini Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına bağlıyor. Küresel günlük petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20’si, yani ortalama 20 milyon varil ham petrol bu dar geçitten taşınıyor.

Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Irak, Kuveyt ve İran’ın önemli petrol ihracatı ile Katar’ın LNG sevkiyatının tamamı büyük ölçüde bu hat üzerinden gerçekleşiyor. Sevkiyatın önemli bölümü Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore başta olmak üzere Asya pazarlarına yöneliyor.

Şu ana kadar Hürmüz Boğazı’nda resmi bir kapanma yaşanmış değil. Ancak artan askeri gerilim ve ticari gemilerin temkinli hareketi, “Petrol krizi kapıda mı?” sorusunu küresel gündemin üst sıralarına taşıdı.