Üçüncü el sigara dumanı kanser riskini 10 kat artırabiliyor
Türkiye Kanser Enstitüsü Başkanı Prof. Dr. Burak Civelek, mobilya ve kıyafetlere sinen sigara kalıntılarının DNA hasarı oluşturup kanser riskini ciddi artırdığını söyledi.
Ankara’da Bilkent Şehir Hastanesi Onkoloji Kliniği Öğretim Üyesi ve Türkiye Kanser Enstitüsü Başkanı Prof. Dr. Burak Civelek, sigara içilen ortamlarda yüzeylere sinen kalıntıların sanıldığından daha büyük bir sağlık tehdidi oluşturduğunu açıkladı. Civelek, “üçüncü el sigara maruziyeti” olarak tanımlanan bu durumun, özellikle çocuklar ve sigara içmeyenler için önemli kanser riskleri taşıdığını belirtti.
ÜÇÜNCÜ EL SİGARA MARUZİYETİ NEDİR
Prof. Dr. Burak Civelek, üçüncü el sigara maruziyetinin yalnızca dumanın solunmasıyla sınırlı olmadığını söyledi. Sigara içildikten sonra dumanın ortadan dağılmış gibi görünmesine rağmen, içeriğindeki zararlı partiküllerin halı, koltuk, perde, kıyafet ve araç içi yüzeylere yapıştığını ifade etti.
Bu kalıntıların zamanla çevresel etkenlerle yeni toksik bileşiklere dönüştüğünü anlatan Civelek, söz konusu görünmeyen tabakanın ilerleyen süreçte daha güçlü kanserojen maddeler üretebildiğini belirtti. Böylece sigara içilmeyen anlarda bile riskin devam ettiği uyarısında bulundu.
SİGARA KALINTILARI KANSER RİSKİNİ NASIL ARTIRIYOR
Civelek’in aktardığına göre, Çin’de yayımlanan bir çalışmada 15 ile 24 yaş arasındaki 12 bin genç birey incelendi. Araştırmada, sigara içmeyen ancak sigara içilmiş ortamlarda bulunan kişilerde risk düzeyleri değerlendirildi.
Prof. Dr. Civelek, çalışmada sigara dumanına doğrudan maruz kalmayan kişilerde bile akciğer kanseri riskinin ciddi ölçüde arttığının görüldüğünü belirtti. Sigara dumanının yüzeylerde bıraktığı kalıntıların, DNA yapısını bozabilecek nitrozamin gibi kanserojen maddelere dönüşmesi nedeniyle tehlikenin büyüdüğünü söyledi.
MOBİLYA, HALI VE KIYAFETLERDE ZEHİRLİ TABAKA OLUŞUYOR
Sigara dumanının havalandırma sonrasında tamamen yok olduğu düşüncesinin doğru olmadığını vurgulayan Civelek, dumanın ortamdaki yüzeylere ince bir tabaka halinde yapıştığını kaydetti. Her sigara içiminde bu tabakanın kalınlaştığını ve kalıcı hale geldiğini belirtti.
Mobilyalar, halılar, araç koltukları, kapı kolları ve kıyafetlerin bu birikimin en sık görüldüğü alanlar arasında yer aldığını ifade eden Civelek, özellikle çocukların sık temas ettiği yüzeylerin daha büyük risk oluşturduğunu söyledi.
NİTROZAMİN TEHLİKESİ VE DERİ YOLUYLA MARUZİYET
Prof. Dr. Civelek, sigara içildikten aylar sonra bile yüzeylerde kalan kalıntıların nem, ısı ve toz gibi etkenlerle nitrozamin adı verilen kanserojen maddeleri ortama salabildiğini anlattı. Bu maddelerin, yüzeylere dokunulmasıyla deri yoluyla vücuda geçebileceğini ifade etti.
Civelek, bu maruziyet biçiminin özellikle bebekler ve çocuklar açısından daha dikkatle ele alınması gerektiğini belirtti. Hızlı hücre bölünmesi ve uzun yaşam süresi nedeniyle çocukların kimyasallara karşı daha hassas olduğunu vurguladı.
HAVALANDIRMA VE TEMİZLİK HER ZAMAN YETERLİ OLMUYOR
Çalışmalarda, üçüncü el sigara kalıntılarının en az 3 ay boyunca ortamda kalabildiğinin gösterildiğini aktaran Civelek, mekanik temizlik ve basit havalandırmanın bu kalıntıları tamamen ortadan kaldırmadığını söyledi.
Bir sigara dumanında 4 binden fazla kimyasal madde bulunduğunu, bunların yaklaşık 70’inin doğrudan kanserojen olduğunu hatırlatan Civelek, bu nedenle kapalı alanlarda sigara içmenin uzun vadeli bir kimyasal sızıntıya yol açtığını ifade etti.
SİGARA İÇİLMİŞ EV VE ARAÇLARDA RİSK SÜRÜYOR
Prof. Dr. Civelek, sigara içilmiş ev, araç veya ikinci el eşyaların da sağlık açısından göz ardı edilmemesi gerektiğini belirtti. Geçmişte sigara içilen bir otomobilde ya da evde kalan yüzey kalıntılarının, aylar hatta yıllar sonra bile risk oluşturabileceğini söyledi.
Bu durumun gelecekte gayrimenkul ve araç değerlemelerinde de etkili olabileceğine işaret eden Civelek, sigara içilmiş alanların sağlık riski nedeniyle daha düşük değerle değerlendirilebileceğini ifade etti.
SİGARA SADECE AKCİĞER KANSERİYLE SINIRLI BİR RİSK DEĞİL
Sigara maruziyetinin yalnızca akciğer kanseriyle bağlantılı olmadığını vurgulayan Civelek, idrar torbası, pankreas, kalın bağırsak, meme, ağız içi, dil, dudak, diş eti, yutak ve yemek borusu kanserleri açısından da risk artışı oluşturduğunu anlattı.
Bu nedenle sigaranın zararlarının sadece içen kişiyi değil, aynı ortamı paylaşanları ve yüzey kalıntılarına maruz kalanları da etkilediğini belirten Civelek, evlerde de sigara yasağı uygulanması gerektiğini söyledi.
UZMANDAN UYARI: EVDE SİGARA İÇMEYİN
Prof. Dr. Civelek, sigara yasaklarının yalnızca kamusal alanlarla sınırlı görülmemesi gerektiğini ifade etti. Ev içinde içilen sigaranın, ortamda bulunan eşyalar aracılığıyla uzun süreli kimyasal risk oluşturduğunu belirtti.
Özellikle çocukların, bebeklerin, yaşlıların ve kronik hastalığı olan bireylerin bulunduğu yaşam alanlarında sigara içilmemesi gerektiğini vurgulayan Civelek, sağlıklı bir yaşam alanı için kapalı alanlarda tam dumansız ortam oluşturulmasının kritik önem taşıdığını söyledi.