Ankara Sanayi Odası'ndan NEET raporu...

Ankara Sanayi Odası (ASO), Türkiye’nin genç iş gücü sorununa dikkat çeken kapsamlı bir araştırma raporunu kamuoyuyla paylaştı. “Kayıp Potansiyel: Türkiye’de NEET Gençlerin Profili, NEET’e Yol Açan Nedenler ve Çözüm Yolları” başlıklı çalışmada, ne eğitimde ne istihdamda bulunan gençlerin ekonomiye kazandırılmasının Türkiye’nin geleceği açısından kritik önemde olduğu vurgulandı.

Raporda, Türkiye’de gençlerin önemli bir bölümünün eğitim sisteminin dışında kaldığı ya da iş gücü piyasasına dahil olamadığı belirtilirken, mevcut durumun yalnızca bir genç işsizliği sorunu olmadığına dikkat çekildi. Araştırmada; eğitim sistemi, iş gücü piyasası ve sosyal politikalar arasındaki yapısal uyumsuzlukların gençleri üretim süreçlerinden uzaklaştırdığı ifade edildi.

TÜRKİYE OECD ORTALAMASININ ÜZERİNDE

Araştırmaya göre Türkiye, OECD ülkeleri arasında en yüksek NEET oranına sahip ülkelerden biri konumunda bulunuyor. 15-29 yaş grubundaki gençlerin yüzde 25,9’unun ne eğitimde ne istihdamda yer aldığı belirtilirken, kadınlarda bu oranın yüzde 36,5 seviyesine kadar yükseldiği kaydedildi. Türkiye’nin mevcut NEET oranının OECD ortalamasının yaklaşık iki katına ulaştığı vurgulandı.

Raporda gençlerin üretimden uzak kalmasının yalnızca bireysel değil, ekonomik ve toplumsal açıdan da ciddi sonuçlar doğurduğu belirtildi. Uzmanlara göre bu durum; ekonomik büyümeden verimliliğe, rekabet gücünden beşerî sermaye kapasitesine kadar geniş bir alanı doğrudan etkiliyor.

“DİPLOMALI AMA MESLEKSİZ” NESİL UYARISI

ASO’nun araştırmasında, Türkiye’deki eğitim sisteminin iş gücü piyasasının ihtiyaçlarıyla yeterince örtüşmediğine dikkat çekildi. Özellikle uygulamalı eğitimin yetersizliği ve beceri odaklı eğitim modellerinin sınırlı kalmasının, gençlerin iş hayatına geçişini zorlaştırdığı ifade edildi. Raporda “diplomalı ama mesleksiz” gençlik riskine dikkat çekilirken, sanayinin ihtiyaç duyduğu nitelikli iş gücü ile gençlerin kariyer beklentileri arasında ciddi bir uyumsuzluk olduğu belirtildi. Ankara Sanayi Odası üyeleri arasında gerçekleştirilen ankette işletmelerin yüzde 48’inin en büyük sorun olarak “yetkin ve yetişmiş personel eksikliğini” göstermesi, bu uyumsuzluğun boyutunu ortaya koydu.

Özellikle imalat sanayiinde CNC operatörü, kaynakçı, bakım-onarım uzmanı ve endüstriyel otomasyon teknisyeni gibi alanlarda ara eleman ihtiyacının giderek arttığına dikkat çekilen raporda, gençlerin daha çok masa başı işlere yöneldiği ifade edildi. Mesleki eğitimin güçlendirilmesi ve üretim odaklı alanlara yönlendirmenin artırılması gerektiği kaydedildi.

KADINLAR VE KIRILGAN GRUPLAR İÇİN UYARI

Raporda kadınların NEET oranının erkeklere göre iki kat daha yüksek olmasının, toplumsal rol dağılımı, bakım yükümlülükleri ve iş gücü piyasasına erişimde yaşanan yapısal sorunlarla bağlantılı olduğu belirtildi. Kadınların ekonomik hayata daha güçlü katılabilmesi için bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılması, esnek çalışma modellerinin geliştirilmesi ve özel destek programlarının uygulanması gerektiği vurgulandı.

Araştırmada ayrıca geçici koruma altındaki mülteci gençler ile engelli bireylerin de sistem içerisinde görünmez kalan kırılgan gruplar arasında yer aldığı belirtilerek, sosyal politika araçlarının daha kapsayıcı hale getirilmesi gerektiği ifade edildi.

EKONOMİYE MİLYARLARCA DOLARLIK KATKI SAĞLANABİLİR

ASO raporunda Türkiye’deki NEET probleminin ekonomik maliyetine ilişkin dikkat çeken veriler de yer aldı. Araştırmaya göre NEET sorununun yıllık ekonomik maliyetinin Gayrisafi Yurt İçi Hasıla’nın yüzde 2,8 ila yüzde 3,5’i arasında değiştiği tahmin edilirken, bunun yaklaşık 38 ila 47,5 milyar dolarlık ekonomik kayba karşılık geldiği ifade edildi.

Raporda yer verilen senaryolara göre etkili politikalar uygulanması halinde, 2025 yılında 4,7 milyon seviyesinde bulunan NEET genç sayısının 2030 yılına kadar 3,2 milyona düşürülebileceği belirtildi. Bu dönüşüm sayesinde yaklaşık 18 milyar dolarlık ek ekonomik kazanç elde edilebileceği kaydedildi.

BEŞ TEMEL ÇÖZÜM ÖNERİSİ SUNULDU

Araştırmada Almanya’nın ikili eğitim sistemi, İtalya’nın koordinasyon modeli ve Güney Kore’nin psikososyal destek yaklaşımı örnek gösterilerek Türkiye için uygulanabilir politika önerileri geliştirildi. Raporda öne çıkan çözüm başlıkları arasında hedefe duyarlı politika tasarımı, güçlü kurumsal koordinasyon, sonuç odaklı izleme sistemi, kadınlara yönelik bakım destekleri ve Ankara’nın pilot uygulama merkezi olarak değerlendirilmesi yer aldı.

Ayrıca İŞKUR, MEB, YÖK, sanayi odaları, yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşlarının ortak çalışacağı “Ulusal NEET Koordinasyon Kurulu” kurulması önerildi. Büyükşehirlerde kariyer danışmanlığı, psikososyal destek, mesleki yönlendirme ve işveren eşleştirmesi sunacak “NEET Destek Merkezleri” oluşturulmasının da çözüm sürecine katkı sağlayacağı ifade edildi.

ARDIÇ: “GENÇLERİMİZİ KAYIP DEĞİL, POTANSİYEL OLARAK GÖRÜYORUZ”

ASO Başkanı Seyit Ardıç, rapora ilişkin yaptığı değerlendirmede genç nüfusun Türkiye’nin en büyük kalkınma gücü olduğunu belirtti. Ardıç, gençlerin üretim süreçlerinin dışında kalmasının yalnızca sosyal değil, ekonomik açıdan da stratejik bir sorun olduğuna dikkat çekerek, “Biz gençlerimizi kayıp bir kuşak olarak değil, doğru politikalarla yeniden kazanılabilecek büyük bir potansiyel olarak görüyoruz” ifadelerini kullandı.

Eğitim sistemi ile iş gücü piyasası arasındaki bağın güçlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Ardıç, uygulamalı eğitim modellerinin artırılması ve gençlerin daha erken yaşta üretim süreçleriyle buluşturulmasının önem taşıdığını söyledi. Kadınların iş gücüne katılımını artıracak desteklerin de kritik olduğuna işaret eden Ardıç, doğru politikalar ve güçlü koordinasyonla gençlerin ekonomik hayata daha etkin şekilde kazandırılabileceğini belirtti.