Trump’tan Ankara dönüşü İran, Türkiye, Suriye ve NATO mesajı

ABD Başkanı Donald Trump, otuz altıncı NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi için geldiği Ankara’dan ayrıldıktan sonra İngiltere’deki Mildenhall Hava Üssü’nde gazetecilerin sorularını yanıtladı. Trump, İran’ın anlaşma arayışında olduğunu savunurken, Türkiye ile yapılan temaslardan memnun kaldığını ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan için övgü dolu ifadeler kullandı.

TRUMP’TAN TÜRKİYE VE ERDOĞAN AÇIKLAMASI

ABD Başkanı Donald Trump, Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi kapsamında Türkiye’de geçirdiği iki güne ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Türkiye’deki temasların verimli geçtiğini söyleyen Trump, zirve boyunca birçok karar alındığını belirtti.

Trump, Türkiye ile ticaret alanında iyi anlaşmalar yaptıklarını ifade ederek, “Türkiye ile birçok iyi ticaret anlaşması yaptık ve gerçekten çok iyi bir ortaklar. Bu arada Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan harikaydı” dedi.

Ankara’daki NATO programının ardından İngiltere’deki Mildenhall Hava Üssü’ne uğrayan Trump, burada uçakta gazetecilerin sorularını yanıtladı. ABD Başkanı’nın açıklamalarında Türkiye, İran, NATO içindeki görüş ayrılıkları, Avrupa’dan asker çekme ihtimali ve Suriye başlıkları yer aldı.

İRAN İÇİN “ANLAŞMA YAPMAYI ÇOK İSTİYORLAR” DEDİ

Trump, İran’a yönelik son ABD saldırılarına ilişkin sert ifadeler kullandı. İran’ı çok ağır şekilde vurduklarını söyleyen ABD Başkanı, misilleme kapasitesine ilişkin “Onları çok sert vurduk. Bize her vurduklarında, biz onlara yirmi misliyle vuracağız” değerlendirmesinde bulundu.

Son saldırıların, İran’ın üç ticari gemiyi hedef almasına karşılık yapıldığını hatırlatan Trump, bölgede daha geniş çaplı bir askerî çatışmaya gidilip gidilmeyeceği sorusuna net bir tahmin vermedi. Trump, “Gerçekten bilmiyorum. Çatışma olursa çok hızlı bir şekilde kazanırız. Kazanabileceğimiz birçok yol var, ama askerî açıdan zaten kazandık. Ellerinde çok az şeyleri kaldı” ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı, İran’ın Washington ile anlaşma yapmak istediğini savundu. Trump, “Kısa bir süre önce aradılar. Anlaşma yapmayı çok ama çok istiyorlar. Ancak anlaşma yapmaya layık olup olmadıklarını bilmiyorum. Anlaşmaya sadık kalacaklarından emin değilim. Sorun da bu zaten” dedi.

“BİR NEVİ ÇILDIRMIŞ DURUMDALAR” SÖZLERİ

Trump’a, İran’ın anlaşma yapmak istemesine rağmen neden ticari gemilere saldırdığı da soruldu. ABD Başkanı, bu soruya İran yönetimini hedef alan sert ifadelerle yanıt verdi.

Trump, “Çünkü dürüst olmak gerekirse biraz deliler. Bir nevi çıldırmış durumdalar. Biraz kontrolden çıkmışlar ama yine de anlaşma yapmayı çok fena istiyorlar” diye konuştu.

İran dosyasında nükleer silahlanma başlığına da değinen Trump, ABD’nin temel hedefinin İran’ın nükleer silaha sahip olmasını engellemek olduğunu söyledi. Bu süreci “İran’ı nükleersizleştirme” meselesi olarak nitelendiren Trump, Avrupa ülkelerinin bu konuda Washington’un yanında yeterince durmadığını savundu.

NATO ZİRVESİ İÇİN “MUAZZAM BİR BİRLİK VARDI” MESAJI

Trump, Ankara’daki NATO Zirvesi’ne ilişkin değerlendirmesinde toplantı atmosferinin olumlu olduğunu belirtti. Bazı ülkelerle yaşadığı anlaşmazlıklara rağmen zirvede güçlü bir birlik havası bulunduğunu söyleyen Trump, toplantı odasındaki atmosferin iyi olduğunu ifade etti.

ABD Başkanı, “O odada harika bir birlik vardı. NATO toplantı odası aslında oldukça inanılmazdı. Ortam çok iyiydi. Basının da içeride kalabilmesini isterdim. Gerçi basın orada olsaydı işler farklı olabilirdi ama muazzam bir birlik ve beraberlik vardı. Oldukça güzeldi” dedi.

Trump, NATO toplantısında birçok konunun ele alındığını ve bazı başlıklarda ilerleme sağlandığını kaydetti. ABD’nin NATO’ya uzun süredir yüksek katkı yaptığını söyleyen Trump, ittifakın tarihsel olarak Sovyetler Birliği’ne, bugün ise Rusya’ya karşı bir savunma yapısı olduğunu belirtti.

İSPANYA VE İNGİLTERE İLE GERİLİM SORULDU

Gazeteciler, Trump’a İspanya ve İngiltere dahil bazı ülkelerle yaşadığı sorunlara ilişkin sorular yöneltti. Trump, İspanya ile problemlerinin sürdüğünü ancak Madrid yönetiminin son süreçte üzerine düşeni yaptığını söyledi.

Trump, İspanya’ya yönelik ticaret baskısını hatırlatarak, “Onlara ticareti durduracağımı söylemiştim. Ancak yüklü miktardaki ödeme talebimizi yerine getirdiler. Eğer yapmasalardı, onlarla konuşmazdık bile. Bana göre çok kötü davranıyorlardı” ifadelerini kullandı.

Bu açıklamalarına rağmen NATO Zirvesi’nde anlaşmazlıkların toplantı atmosferini bozmadığını savunan Trump, Ankara’daki görüşmelerin ABD açısından olumlu geçtiğini dile getirdi.

AVRUPA’DAN ASKER ÇEKME KARARI NEYE BAĞLI?

Trump’a, Avrupa’daki ABD askerî varlığının azaltılıp azaltılmayacağı da soruldu. ABD Başkanı, bu konuda nihai bir karar vermediğini söyledi. Kararın hem Grönland hem de İran dosyasıyla bağlantılı olacağını belirtti.

Trump, Grönland konusunda iyi bir anlaşma yapmak istediğini ifade ederek, “Grönland konusunda çok iyi bir anlaşma yapmak istiyorum; eğer yapamazsak da belki askerleri çekerim” dedi.

İran meselesinin de bu kararda etkili olabileceğini aktaran Trump, Avrupa ülkelerinin İran konusunda yardım etmek istediğini ancak bunun geç kaldığını söyledi. Trump, “Hepsi İran konusunda yardım etmeyi çok ama çok istiyor. Ancak bizim aslında yardıma ihtiyacımız yok. Bunlar ufak tefek şeyler, bizim gerçekten yardıma ihtiyacımız yok” ifadelerini kullandı.

SURİYE DEVLET BAŞKANI EŞ-ŞARA İÇİN ÖVGÜ

Trump’a, Suriye Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara’nın Hizbullah ve Lübnan konusunda herhangi bir taahhütte bulunup bulunmadığı da soruldu. ABD Başkanı, bu soruya “evet” yanıtını verdi.

Trump, eş-Şara’nın Suriye’de yürüttüğü süreçten övgüyle bahsetti. “Başkan eş-Şara harika bir iş çıkardı. Suriye’yi birleştirdi. Ne dediğini söylemeyeceğim ama evet, taahhütte bulundu. Bugün harikaydı” dedi.

Aynı değerlendirmede Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy’ye de değinen Trump, Zelenskiy ile de iyi görüşmeler yaptığını söyledi. Trump, zirve süresince birçok liderle temas kurduğunu ve görüşmelerin olumlu geçtiğini ifade etti.

“BU SON NATO ZİRVENİZ MİYDİ?” SORUSUNA YANIT

Trump’a, NATO Zirvesi’ne katılma nedenlerinden birinin toplantının Türkiye’de düzenlenmesi olduğu yönündeki sözleri hatırlatıldı ve bunun son NATO zirvesi olup olmadığı soruldu.

ABD Başkanı bu soruya “Hayır” yanıtını verdi. Trump, NATO’nun Ankara’daki zirvede önemli mesafe aldığını savunarak, “Bence bugün epey yol kat ettiler. Bazı tavizler verdiler ve bana göre NATO bugün çok yol aldı” dedi.

ABD’nin NATO içindeki yük paylaşımına ilişkin eleştirilerini sürdüren Trump, “Biz orada aslında kendimizi değil, onları korumak için varız. Yani en nihayetinde bu, önceden Sovyetler Birliği’ne karşı, şimdi de Rusya’ya karşı bir korumaydı. Ve biliyorsunuz ki biz çok uzaktayız. Arada bizi ayıran bir okyanus var” ifadelerini kullandı.

NATO TOPLANTISINDA BİRÇOK BAŞLIK ELE ALINDI

Trump, Ankara’daki NATO Zirvesi’nin genel olarak başarılı geçtiğini belirtti. ABD Başkanı, toplantıda birçok meselenin çözüme kavuştuğunu ve liderlerin Washington’un bazı eleştirilerini anladığını söyledi.

Trump, “Çok ama çok iyi bir toplantıydı ve insanlar ABD olarak bize çok haksız davranıldığını anlıyor” dedi. İran’ın nükleer kapasitesine ilişkin başlıkta Avrupa ülkelerinin tutumunu da eleştiren Trump, Washington’un bu süreçte yeterli destek görmediğini savundu.

ABD Başkanı’nın açıklamaları, Ankara’daki NATO temaslarının ardından hem Türkiye-ABD ilişkileri hem de İran gerilimi ve NATO içi yük paylaşımı açısından yeni mesajlar içerdi.