Hayati tehlikede ilk 5 dakika: Ne yapmalı, ne yapmamalı?
Bilinç kaybı, nefes darlığı ve ciddi kanamada ilk dakikalar önem taşıyor. 112 aranırken ve yardım gelene kadar yapılması gerekenler burada. İşte detaylar...
Okunma Süresi: 1 dakika 34 saniye
Bir kişinin aniden bilincini kaybetmesi, nefes almakta zorlanması veya ciddi şekilde yaralanması çevresindekileri paniğe sürükleyebilir. Böyle anlarda ilk hedef, bilinçsizce müdahale etmek değil; olay yerini güvenli hale getirip 112'den yardım istemek olmalı.
İLK ADIM: ÖNCE GÜVENLİĞİ KONTROL EDİN
Trafik kazası, yangın, elektrik veya gaz kaçağı gibi tehlikelerin bulunduğu olaylarda yaralıya yaklaşmadan önce çevrenin güvenli olup olmadığı değerlendirilmeli. Kendi güvenliğini riske atarak müdahale etmek ikinci bir yaralanmaya yol açabilir.
Ardından kişinin bilinci ve normal solunumu değerlendirilerek gerekli durumlarda 112 aranmalı. Bilinç kaybı, ciddi kanama, nefes alma güçlüğü, ciddi yanık, boğulma, zehirlenme, trafik kazası ve yüksekten düşme gibi durumlar acil yardım gerektirebilir.
112'Yİ ARARKEN BU BİLGİLERİ HAZIRLAYIN
112 operatörüne olayın nerede gerçekleştiği, ne olduğu, kaç kişinin etkilendiği ve kişinin mevcut durumu açık şekilde aktarılmalı. Bilincin açık olup olmadığı, nefes alıp almadığı ve ciddi kanama bulunup bulunmadığı da belirtilmeli.
Adresin mümkün olduğunca ayrıntılı tarif edilmesi ambulans ekibinin ulaşmasını kolaylaştırabilir. Operatör aksini söylemedikçe telefon kapatılmamalı ve verilen yönlendirmeler uygulanmalı. Mümkünse başka biri ambulansı karşılamak için belirgin bir noktaya gönderilebilir.
BİLİNCİ KAPALI KİŞİDE EN ÖNEMLİ KONTROL
Tepki vermeyen kişinin yaşam bulguları değerlendirilirken normal solunumunun olup olmadığı kontrol edilmeli ve acil yardım çağrısı geciktirilmemeli. İlk yardım eğitimi olmayan kişiler, bilmedikleri müdahaleleri rastgele uygulamak yerine 112 görevlisinin yönlendirmelerini takip etmeli.
Ciddi travma geçiren kişi, olay yerinde ek bir tehlike yoksa gereksiz yere kaldırılmamalı veya başka yere taşınmamalı. Özellikle trafik kazası ve yüksekten düşme gibi durumlarda hareket ettirme ek yaralanma riskini artırabilir.
CİDDİ KANAMADA VE TRAVMADA NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
Şiddetli kanama görüldüğünde 112 aranmalı ve ilk yardım bilgisi olan kişiler durumlarına uygun temel kanama kontrolü uygulamalı. Yaraya saplanmış cisimler çıkarılmamalı; bilinçsiz veya riskli müdahalelerden kaçınılmalı.
Bilinci kapalı ya da tam olarak yerine gelmemiş kişiye ağızdan su, yiyecek veya ilaç verilmemeli. Ambulans beklenirken kişi yalnız bırakılmamalı, durumundaki değişiklikler sağlık görevlilerine aktarılmalı ve verilen talimatlar uygulanmalı.
