Ankara’dan yabancı konaklama platformlarına yeni yasal çerçeve

Yabancı Dijital Konaklama Platformları Kanunu Teklifi, başkent Ankara'daki TBMM Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonunda kabul edildi. Düzenleme, Booking, Expedia ve Airbnb gibi yurt dışında yerleşik dijital platformların Türkiye’deki faaliyetlerine ilişkin izin, vergi, temsilcilik, komisyon ve tüketici hakları başta olmak üzere yeni kurallar öngörüyor. Teklifin Genel Kurulda kabul edilerek kanunlaşması halinde düzenlemelerin 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girmesi planlanıyor.

PLATFORMLARA İZİN BELGESİ ZORUNLULUĞU

Teklife göre yabancı dijital konaklama platformlarının Türkiye’de faaliyet gösterebilmesi için Kültür ve Turizm Bakanlığından izin belgesi alması gerekecek. İzin belgesinin iki yıl süreyle geçerli olması ve bedelinin 5 milyon lira olarak uygulanması öngörülüyor.

Belge bedelinin sonraki yıllarda yeniden değerleme oranında artırılması planlanırken, izin başvurusunda dijital hizmet vergisi mükellefiyeti, vergi borcu bulunmaması, Türkiye’de temsilci atanması ve Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi adresinin bildirilmesi gibi şartlar aranacak.

TÜRKİYE’DE TEMSİLCİ BULUNDURACAKLAR

Düzenlemeyle yabancı platformların Türkiye’de ulaşılabilir ve resmî bildirim yapılabilecek bir temsilci bulundurması zorunlu hale getiriliyor. Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Nadir Alpaslan, düzenlemenin platformların Türkiye’deki hukuki sorumluluklarını belirginleştirmeyi amaçladığını ifade etti.

Alpaslan, tüketiciye hizmet sunan uluslararası platformların faaliyet alanlarının ve yükümlülüklerinin açık biçimde tanımlanacağını belirterek, kurallara aykırılık halinde uygulanacak yaptırımların da düzenleme kapsamında yer aldığını söyledi.

KOMİSYON ORANINA YÜZDE 17 SINIRI

Teklifin dikkat çeken başlıklarından biri, yabancı dijital konaklama platformlarının yurt içinden yurt içine gerçekleştirilen satışlarda alabileceği komisyona getirilecek üst sınır oldu.

Düzenlemeyle platformların hizmete konu satış bedeli üzerinden alacağı tutarın, katma değer vergisi hariç bedelin yüzde 17’sini geçmemesi öngörülüyor. Böylece dijital platformların konaklama işletmelerinden alabileceği komisyon için yasal bir üst sınır oluşturulması amaçlanıyor.

Komisyon sınırının yanı sıra platformların konaklama hizmetlerine ilişkin KDV ve stopajın beyan edilmesi ve ödenmesi konusunda hizmeti sunan işletmenin sorumlu olması öngörülüyor. Düzenlemenin bu yönüyle dijital rezervasyon kanalları ile konaklama işletmeleri arasındaki mali yükümlülükleri daha belirgin hale getirmesi hedefleniyor.

Teklifte ayrıca platformların hizmet sağlayıcıların alternatif kanallardan satış yapmasını veya reklam vermesini kısıtlamaması, işletmeleri kampanyalı satışa zorlamaması ve nesnel bir gerekçe olmaksızın sıralama veya tavsiye sistemlerinde işletmeleri geriye düşürmemesi yönünde hükümler bulunuyor.

DOĞRUDAN SATIŞ YAPILABİLECEK ALANLAR BELİRLENECEK

Yabancı dijital konaklama platformlarının Türkiye’de doğrudan gerçekleştirebileceği satışların kapsamı da teklifle sınırlandırılıyor. Buna göre platformlar doğrudan turizm belgeli konaklama tesisleri, turizm amaçlı kiralama izinli konutlar ve uçak bileti satışları gerçekleştirebilecek.

Seyahat acentalığı kapsamındaki diğer hizmetlerin yetkili seyahat acentaları üzerinden sunulması, araç kiralama hizmetlerinin ise Ticaret Bakanlığınca yetkilendirilmiş işletmeler aracılığıyla gerçekleştirilmesi öngörülüyor.

TÜRK HUKUKU VE TÜRK MAHKEMELERİ GEÇERLİ OLACAK

Teklifte yabancı platformların Türkiye’deki faaliyetlerinden doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin de açık bir hukuki çerçeve oluşturuluyor. Buna göre düzenleme kapsamındaki faaliyetlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarda Türk hukukunun uygulanması ve Türk mahkemelerinin yetkili olması öngörülüyor.

Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Nadir Alpaslan, bu düzenlemeyle tüketicilerin satın aldıkları hizmetlere ilişkin hak arama süreçlerinin hukuki temelinin açık şekilde belirlenmesini amaçladıklarını söyledi.

TÜKETİCİ HAKLARINI KORUMA, HAKSIZ REKABETİ ÖNLEME HEDEFLENİYOR

Alpaslan, düzenlemenin tüketici haklarını korumayı, kayıtlı işletmeleri gözetmeyi ve haksız rekabeti önlemeyi amaçladığını belirtti. Yabancı platformların Türkiye'deki faaliyetlerinin izin, kayıt ve denetim esasına bağlanacağını ifade eden Alpaslan, platformların mali ve hukuki sorumluluklarının da açık biçimde ortaya konulacağını kaydetti.

Teklifin hazırlanmasında yalnızca tüketici boyutunun değil, Türkiye’de faaliyet gösteren konaklama işletmeleri ve turizm sektörünün rekabet koşullarının da dikkate alındığı görülüyor. Düzenleme, yabancı dijital platformların Türkiye turizminden elde ettikleri gelir karşılığında vergi ve turizm payı gibi mali yükümlülükleri yerine getirmelerini de öngörüyor.

TURİZM TANITIMINA KATKI SAĞLANACAK

Teklifle yabancı dijital platformların turizm payı yükümlüleri arasına dahil edilmesi ve Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansının gelir yapısının güçlendirilmesi amaçlanıyor. Alpaslan, Türkiye turizminden gelir elde eden kuruluşların ülkenin tanıtımına katkı sağlamasının kurala bağlanacağını ifade etti.

Bu kapsamda 7183 sayılı Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı Hakkında Kanun'da da değişiklik yapılması öngörülüyor.

KURALLARA UYMAYAN PLATFORMLARA YAPTIRIM

Teklifte yükümlülüklere aykırı hareket eden platformlara yönelik idari para cezaları ve erişimin engellenmesine ilişkin hükümler de bulunuyor. Bazı ihlallerin tekrarlanması halinde para cezalarının artırılması ve izin belgesinin iptal edilmesi öngörülüyor.

Türkiye’de hâlihazırda faaliyet gösteren yabancı dijital konaklama platformlarının ise düzenlemenin yürürlüğe girmesi halinde üç ay içinde izin belgesi almak üzere Bakanlığa başvurması gerekecek. Başvuru yapmayan veya başvurusu reddedilen platformlar hakkında erişimin engellenmesine yönelik hükümler uygulanabilecek.

DÜZENLEME NE ZAMAN YÜRÜRLÜĞE GİRECEK?

Yabancı Dijital Konaklama Platformları Kanunu Teklifi, komisyon aşamasını tamamladı ve bir sonraki aşama olarak TBMM Genel Kurulunun gündemine gelecek. Düzenlemenin yürürlüğe girmesi için Genel Kurulda kabul edilmesi ve yasama sürecinin tamamlanması gerekiyor. Mevcut teklif metninde yürürlük tarihi 1 Ocak 2027 olarak öngörülüyor.