Japonya'dan Mars'a Tarihi Gidiş-Dönüş Seferi

Japonya, uzay keşiflerinde tarihi bir dönüm noktasına imza atarak, Mars’ın uydusu Phobos’tan numune toplayıp Dünya'ya dönmeyi kapsayan 5 yıllık MMX misyonunu başlattı. Fırlatılan uzay aracı, kızıl gezegendeki olası yaşam izlerine ve Güneş Sistemi'nin kökenine dair kritik veriler sunacak.

The Financial Times gazetesinde yayımlanan detaylı analize göre, insanlık tarihinde ilk kez bir uzay aracı Mars'ın yörüngesine gidip fiziki numunelerle geri dönmek üzere yola çıktı. Japonya Uzay Araştırmaları Kurumu (JAXA) tarafından 20 Ekim'de Tanegashima Uzay Merkezi’nden fırlatılan H3 F10 roketi, kızıl gezegenin sırlarını çözmek üzere beş yıllık tarihi bir yolculuğa adım attı.

İNSANLIK TARİHİNDE BİR İLK VE NASA'NIN İPTAL EDİLEN PROJESİ

ABD ve Avrupa uzay ajanslarıyla ortaklaşa yürütülen Martian Moons eXploration (MMX) adlı keşif seferi, özellikle NASA'nın maliyet aşımları ve bütçe kesintileri nedeniyle kendi Mars'tan numune getirme programını iptal etmesinin ardından çok daha kritik bir anlam kazandı. MMX modülünün uydunun yüzeyine bırakacağı Idefix (ismini Astérix çizgi romanlarındaki köpekten alıyor) adlı tekerlekli keşif aracı, yüzeyde eşi görülmemiş incelemeler yapacak.

Imperial College London’dan gezegen bilimci Sanjeev Gupta, görevin önemini "Mars’a birçok kez gitsek de hiç geri dönmedik. Mevcut proje uzay keşifleri için dönüm noktası" sözleriyle özetledi.

MARS'IN İKİZ OĞULLARI: PHOBOS VE DEİMOS'UN SIRRI

Gezegen bilimindeki en büyük çözülmemiş sorulardan biri, Mars'ın doğal uyduları olan Phobos ve Deimos'un kökenidir. Meteor çarpmalarıyla oluşan bu uydular, isimlerini Yunan mitolojisindeki savaş tanrısı Ares'in (Roma mitolojisinde Mars) ikiz oğullarından alıyor.

Bilim insanları, bu uyduların Mars'ın yörüngesine yakalanmış başıboş asteroitler mi yoksa kızıl gezegen ile başka devasa bir gök cisminin çarpışmasından arta kalan kalıntılar mı olduğunu çözmeyi umuyor. Eger uydular bir kozmik çarpışmanın ürünüyse, doğrudan eski Mars'a ait ve gezegenin yaşamı destekleyip desteklemediğine dair izler barındıran materyaller taşıyor olabilirler.

JAXA'NIN 'HAYABUSA' UZMANLIĞI VE TEKNİK ZORLUKLAR

MMX seferi proje yöneticisi Yasuhiro Kawakatsu, Phobos’tan alınacak materyalin "eski Mars’a dair bir zaman kapsülü işlevi" göreceğini belirtiyor. Genç karasal gezegenlere yaşamın yapı taşlarını taşımış olabilecek bu materyaller, insanlık için paha biçilemez değerde. Japonya, daha önce Hayabusa (“Şahin”) seferleriyle asteroitlerden materyal getirerek bu alandaki rüştünü ispatlamıştı.

Ancak görev zorluklarla dolu. MMX uzay aracı Mars'ın yörüngesine ulaşsa da, zayıf yerçekimi ve belirsiz yüzey koşulları nedeniyle Phobos’a iniş yapmak olağanüstü bir mühendislik gerektiriyor. 4 bin 480 kg ağırlığındaki insansız aracın ana yüklenicisi Mitsubishi Electric’ten baş mühendis Araki Ono, dönüş yolculuğunda yükü hafifletmeye yönelik çok gelişmiş teknolojiler kullandıklarını vurguluyor.

PERSEVERANCE'IN YARIM KALAN İŞİ VE MİKROBİYAL YAŞAM İZLERİ

Görev, NASA'nın 2021'deki başarısız numune getirme girişimini hatırlattığı için bilim dünyasında buruk bir sevinç yarattı. Zira Mars'a inen Perseverance aracının topladığı paha biçilemez malzemeler gezegende kalmıştı.

Indiana Purdue Üniversitesi Uzay Keşif Araştırma Enstitüsü direktörü gezegen bilimci Briony Horgan, MMX seferinin Perseverance’ın yerini alamayacağını ancak Mars’taki olası mikrobiyal aktiviteye dair çok "merak uyandırıcı kanıtlar" sunabileceğini belirtiyor. Horgan, "MMX, Güneş Sistemi’ndeki küçük gök cisimlerini anlamamız için kritik bir adım olacak. Mars’taki mikrobiyal yaşamı desteklemek için gerekli malzemelerin kaynaklarını anlamamız açısından çok yararlı olabilir" diyerek görevin tarihi misyonunu özetliyor.