Avrupa savaş uçağı krizi: Almanya, Japonya ve İtalya Neden Korkuyor?

Avrupa savunma sanayisinin geleceğini belirleyecek 6. nesil savaş uçağı projelerinde sular durulmuyor. Fransa ile yürütülen Geleceğin Muharebe Hava Sistemi (FCAS) projesinin sanayi anlaşmazlıkları nedeniyle çökmesinin ardından yol ayrımına giren Almanya, milyarlarca euroluk yeni ittifak seçeneklerini masaya yatırdı. Berlin yönetimi, İngiltere öncülüğündeki dev projeye katılmak ile İsveç-İspanya ekseninde yeni bir ortaklık kurmak arasında gidip geliyor.

Avrupa'nın gökyüzündeki geleceğini inşa etme çabası, siyasi ve endüstriyel çekişmelerin gölgesinde ilerliyor. 2017 yılında Fransa (Dassault) ve Almanya (Airbus) ortaklığında büyük umutlarla başlatılan ve 2040'larda Eurofighter'ların yerini alması beklenen 100 milyar euroluk FCAS (Geleceğin Muharebe Hava Sistemi) projesi, iş paylaşımı anlaşmazlıkları sebebiyle bu yılın başlarında çökmüştü.

Bu dev ayrılığın ardından yeni bir rota çizmek zorunda kalan Alman Savunma Bakanlığı'nın sızdırılan iç değerlendirme notları, Berlin'in önünde iki farklı seçenek olduğunu ortaya koydu.

ALMANYA İÇİN İKİ SEÇENEK: YENİ İTTİFAK MI, GCAP Mİ?

Savunma Bakanlığı bünyesindeki değerlendirme notuna göre, Berlin için en "avantajlı ve umut vadeden" seçenek İsveç ve İspanya ile tamamen yeni bir 6. nesil savaş uçağı ittifakı kurmak. Raporda, İsveçli Saab ve Airbus arasında kurulacak bir sanayi ortaklığı desteklenirken, yeni uçak geliştirilene kadar Saab’ın Gripen E modelinin teknolojik bir "geçiş aşaması" olarak kullanılabileceği belirtiliyor.

Öte yandan, İngiltere Başbakanı Andy Burnham'ın 8 Ekim'de Berlin'de Almanya Başbakanı Friedrich Merz'e yaptığı resmi teklif, masadaki diğer güçlü seçeneği oluşturuyor. İngiltere, Almanya'yı İtalya ve Japonya ile birlikte yürüttüğü Küresel Muharebe Hava Programı'na (GCAP / Tempest) dahil etmek istiyor.

GCAP ORTAKLARI (İTALYA VE JAPONYA) NEDEN TEDİRGİN?

Ancak İngiltere'nin Almanya'ya açtığı bu kapı, projenin diğer ortakları olan İtalya ve Japonya'da büyük bir "gecikme" krizine yol açtı. Üst düzey savunma yetkilileri, sanayi devasa bir altyapıya sahip olan Almanya’nın projeye tam ortak olarak girmesi halinde, tasarım ve iş paylaşımı süreçlerinin baştan yazılacağını ve 2035 olan teslimat hedefinin 1 ila 2 yıl gecikebileceği uyarısında bulunuyor.

ALMANYA'NIN GCAP (TEMPEST) ÇEKİNCELERİ

Alman Savunma Bakanlığı raporunda, İngiltere merkezli projeye (GCAP) yönelik çok net eleştiriler de yer alıyor. Notta, İngiliz savunma devi BAE Systems, geçmişteki Eurofighter programında Almanya ve İtalya'nın teknolojik çıkarları yerine "kendi ihracatına öncelik vermekle" suçlanıyor. Ayrıca İngiltere'nin proje üzerindeki "hâkimiyetinin", eşit ortaklık ruhuna aykırı olduğu savunuluyor.

Görünüşe göre Almanya'nın kararı, sadece kendi hava kuvvetlerinin geleceğini değil, milyarlarca euroluk üretim sözleşmelerinin hangi ülkelere verileceğini ve Avrupa'nın savunma sanayii mimarisini de baştan çizecek.