Balkanlar'da değişen dengeler: Yeni Sırbistan'ın, Türkiye'ye etkisi

Sırbistan'da siyasi bir deprem yaşanıyor. 1 Kasım 2024'te Novi Sad tren garında 16 kişinin hayatını kaybettiği çökme faciasının ardından alevlenen öğrenci protestoları, Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic'in 12 yıllık iktidarını sandıkta devirdi. Sokağın öfkesini arkasına alan "Öğrenci Listesi", erken genel seçimlerde tek başına hükümet kuracak çoğunluğa ulaştı.

Balkan News Yayın Yönetmeni Kayhan Gül tarafından kaleme alınan analiz, Sırbistan'da yaşanan tarihi siyasi kırılmanın anatomisini gözler önüne serdi. Sürecin fitili, 1 Kasım 2024'te Novi Sad kentinde yenileme ihalesi tartışmalı olan tren garı sundurmasının çökerek 16 kişiye mezar olmasıyla ateşlendi. İhmal iddiaları, halihazırda var olan yolsuzluk ve kayırmacılık tartışmalarıyla birleşince, üniversite öğrencilerinin öncülüğünde ülke geneline yayılan devasa bir sivil harekete dönüştü.

SOKAKTAN SANDIĞA UZANAN SÜREÇ

Klasik muhalefetin tuzaklarına düşmeyen, kürsüyü siyasetçiler yerine akademisyenlere ve kurban yakınlarına bırakan öğrenciler, Aleksandar Vucic'i erken seçime zorladı. Muhalefeti hazırlıksız yakalayıp güven tazelemek amacıyla Cumhurbaşkanlığından istifa ederek başbakan adayı olan Vucic'in stratejisi, gençlerin sandık başında kurduğu sıkı denetim ağına takıldı. Eski Merkez Bankası Başkanı Dejan Soskic ve eski basketbolcu Dejan Bodiroga gibi isimlerin de yer aldığı Novi Sadlı kardiyolog Prof. Dr. Ilija Srdanovic öncülüğündeki "Öğrenci Listesi", Sırbistan siyasi tarihinde yeni bir sayfa açtı.

YENİ YÖNETİMİ BEKLEYEN ZORLU SINAVLAR

Analize göre, Öğrenci Listesi'nin Vucic iktidarını devirme ortak paydasında buluşan farklı ideolojik kanatlardan (AB yanlıları, Rusya yanlıları, Sırp milliyetçileri) oluşması, hükümet kurma sürecinde ciddi bir sınav olacak. Vucic'in istifası nedeniyle yıl sonuna kadar yapılması gereken Cumhurbaşkanlığı seçimi ile yargı ve medyadaki köklü parti ağları, yeni iktidarın önündeki devasa engeller arasında gösteriliyor. Dış politikada ise Avrupa Birliği'nin üyelik için koştuğu "Kosova'nın tanınması" şartı ve Rusya'nın "askeri tarafsızlık" beklentisi, Belgrad'ın diplomatik dengelerini sınayacak.

TÜRKİYE VE BALKAN DENGELERİ

Vucic'in gidişiyle Balkanlar'da "otoriter liderler sandıkta yenilmez" efsanesinin yıkıldığı belirtilirken, bu durumun Kosova ve Bosna Hersek (Milorad Dodik üzerinden) gerilimlerini azaltabileceği öngörülüyor. Srdanovic'in 1995 Srebrenitsa olaylarına dair daha ılımlı mesajlar vermesi bölge barışı adına umut verici bulundu. Analizde, Türkiye-Sırbistan ilişkilerinin şahıslara değil, 3,5 milyar dolarlık ticaret hacmine ve 1500 Türk şirketinin sahadaki reel varlığına dayandığı vurgulanarak, ihale süreçlerindeki şeffaflaşmanın Türk yatırımcılar için yeni fırsatlar yaratabileceği ifade edildi.