Emekliye ocak zammı hesabı değişti: Uzman Ankara Masası'na açıkladı

TÜİK, merakla beklenen ekim ayı enflasyon verilerini açıkladı. Buna göre, ekim ayında enflasyon aylık bazda yüzde 2,58, yıllık bazda ise yüzde 29,77 olarak gerçekleşti.

Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), yılın başından bu yana yüzde 27,52 artarken, 12 aylık ortalamalara göre enflasyon yüzde 31,23 oldu. Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) ise ekim ayında aylık yüzde 1,65, yıllık yüzde 27,41 arttı.

SSK ve Bağ-Kur emeklileri, dört aylık enflasyon verilerine göre şimdiden yüzde 8,28 zam farkına ulaştı. Memur ve memur emeklileri için ise yüzde 1,20 enflasyon farkı oluştu. Kasım ve aralık ayı enflasyon verileriyle ocak ayında uygulanacak kesin zam oranları netleşecek.

Peki, TÜİK enflasyon rakamlarını açıkladı. Enflasyon rakamlarının genel ekonomiye etkisi ne olur? Emekliye zam oranı ne olur, En düşük emekli maaşı ne kadar olur? İstanbul Aydın Üniversitesinden Ekonomist Elif Kaya, konuya ilişkin Ankara Masası'ndan Ecem Çetin’e özel açıklamalarda bulundu. 

"VATANDAŞIN GÜNLÜK HARCAMALARI ÜZERİNDEN BASKI DEVAM EDİYOR"

"Bugün açıklanan veride aylık enflasyon yüzde 2,58, yıllık enflasyon yüzde 29,77 oldu. Gıdada aylık artış yüzde 3,50" diyen Kaya, bu tablonun fiyat artışlarının vatandaşın günlük harcamaları üzerinde baskı oluşturmaya devam ettiğini gösterdiğini belirtti. Elif Kaya, özellikle gelirinin büyük bölümünü gıdaya, kiraya ve faturalara ayıran kesimler açısından ortalama enflasyonun ötesinde bir geçim meselesi olduğunu aktararak, ekonomi açısından birkaç sonucu olduğunu belirtti. Elif Kaya, öncelikle maaşı aynı kalan kişinin satın alabildiği mal ve hizmet miktarının azaldığını, hanehalkının zorunlu harcamalara daha fazla kaynak ayırırken diğer ihtiyaçlarını erteleyebildiğini, bunun da işletmelerin satışlarını ve yatırım kararların etkileyebildiğini kaydetti. 

"politikaların da güçlendirilmesi gerekiyor"

Enflasyondaki bu görünümün Merkez Bankası’nın faiz indirimlerinde temkinli davranmasını gerektirdiğini, tek bir aylık veriyle karar verilemeyeceğini ancak fiyat artışlarının yeterince yavaşlamıyorsa hızlı bir faiz indirimi süreci beklemenin de güçleşeceğini belirten Elif Kaya, şöyle devam etti: 

"Dolayısıyla kredi maliyetlerinde vatandaşın ve işletmelerin beklediği rahatlama zaman alabilir. Benim burada önemsediğim, enflasyonla mücadele ederken yükün nasıl paylaşıldığı. Fiyat istikrarı herkes için gerekli; fakat bu süreçte düşük gelirlinin ve emeklinin geçimini koruyacak politikaların da güçlendirilmesi gerekiyor. Gıdada üretim, enerjide maliyetler, konutta arz gibi alanlarda alınacak önlemler para politikasını tamamlamalı."

"SSK ve Bağ-Kur artışı yaklaşık yüzde 10,5–12,7 aralığında olacak"

Ekonomist Elif Kaya, SSK ve Bağ-Kur emeklilerinde ocak artışının temelini temmuz–aralık dönemindeki altı aylık enflasyon oluşturduğunu, bugün itibarıyla temmuz–ekim dönemindeki birikimli artışın yaklaşık yüzde 8,28 olduğunu belirterek, bunun nihai bir zam olmadığını kasım ve aralığın hesaba katılması gerektiğini söyledi. Kaya, "Bir rakam vermek gerekirse, son iki ayın her birinde enflasyonun yüzde 1–2 arasında gerçekleştiği senaryolarda SSK ve Bağ-Kur artışı yaklaşık yüzde 10,5–12,7 aralığına geliyor. Bu nedenle, ilave bir refah payı hariç, mevcut verilerle yüzde 11–13 çevresini konuşmak mümkün. Ancak bunu kesinleşmiş bir oran olarak sunmamak gerekiyor." dedi. 

EN DÜŞÜK EMEKLİ MAAŞI 26 BİNE Mİ YÜKSELİYOR? 

Kaya, en düşük emekli maaşı ne kadar olabileceğine ilişkin, bugün en düşük emekli aylığı ödemesinin 23.552 lira olduğunu hatırlatarak, şunları söyledi: 

"Enflasyon artışıyla hesaplanan emekli aylığı ile devletin tamamladığı en düşük ödeme tutarı aynı şey değil. En düşük ödeme tutarının yükselmesi için ayrıca kanuni düzenleme gerekiyor ve yapılacağı yönünde Sayın Cumhurbaşkanının da açıklamaları oldu geçtiğimiz günlerde. Aşağıdaki hesap, taban ödemenin de aynı oranda artırılması yönünde düzenleme yapılacağı varsayımına dayanıyor: Dolayısıyla yalnızca bu enflasyon senaryolarını esas alırsak 26–26,5 bin lira civarında bir hesap ortaya çıkıyor. Daha yüksek bir rakam ise ilave iyileştirme tercihine bağlı. Bugün için kesinleşmiş yeni bir taban aylık tutarı söyleyemeyiz. Ama yeterlilik meselesini ayrıca konuşmalıyız. Enflasyon oranında artış yapmak, geçmiş dönemde biriken bütün kayıpları telafi etmiyor. Emeklinin hayatında belirgin bir iyileşme istiyorsak, artışın kira, gıda ve sağlık harcamaları karşısında ne sağladığına bakmamız gerekiyor. En düşük aylıkları korurken uzun süre çalışıp daha fazla prim ödeyenlerin aylıkları arasındaki adaleti de gözetmek gerekiyor."