TUSAŞ’tan T-925 hamlesi: İlk uçuş ne zaman yapılacak?
TUSAŞ’ta T-70’te 38 adetten sonra ABD onayı çıkmayınca T-925 öne alındı. Mehmet Demiroğlu, T-925’in ilk uçuşunu bu yıl yapacaklarını söyledi.
Ankara merkezli Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) Genel Müdürü Mehmet Demiroğlu, SAHA İstanbul’un YouTube kanalında yayımlanan SAHA Sohbet programında T-70, T-925, ATAK ve GÖKBEY projelerine ilişkin güncel tabloyu anlattı. Demiroğlu, normalde 109 adet planlanan T-70 projesinde ilk 38 adetten sonra ABD’den onay çıkmaması nedeniyle T-925 genel maksat helikopteri projesini öne aldıklarını söyledi. Demiroğlu, T-925’in ilk uçuşunu bu yıl gerçekleştireceklerini ifade etti. Programda, ATAK helikopterinin teslimat sayıları, GÖKBEY’in yerli sistemleri ve motor hedefleri ile T-925’in taşıma kapasitesi gibi ayrıntılar da paylaşıldı.
T-70’TE 109 PLANINDAN 38’E DÜŞEN SAYI: “ABD’DEN ONAY ÇIKMADI”
Demiroğlu, T-70 programında başlangıç planının 109 helikopter olduğunu hatırlattı. Ancak ilk 38 adedin ardından ABD’den beklenen onayın çıkmadığını belirten Demiroğlu, bu nedenle stratejik bir öncelik değişikliği yaptıklarını kaydetti. Demiroğlu, “Normalde 109 adet planlanan T-70 projesinde ilk 38 adetten sonra ABD’den onay çıkmaması sebebiyle T-925 projesini öne aldık” dedi. Bu açıklama, TUSAŞ’ın tedarik/izin süreçlerinin takvimi etkilediği durumda, iç ihtiyaçlara odaklanan alternatif platformu hızlandırdığını ortaya koydu.
T-925 ÖNE ALINDI: “İLK UÇUŞ BU YIL”
Demiroğlu, T-925 genel maksat helikopterinin kritik eşiğe geldiğini vurguladı. T-70’te yaşanan lisans/izin darboğazının ardından T-925’in öne çekildiğini söyleyen Demiroğlu, “İlk uçuşu bu yıl gerçekleştireceğiz” ifadesini kullandı. Demiroğlu, T-925’in yalnızca bir üretim projesi değil, aynı zamanda Türkiye’nin mevcut helikopter envanter yenileme ihtiyacına yanıt verecek bir kapasite planı olduğunu dile getirdi. Bu kapsamda takvimin hızlandığını, kurum içinde kaynakların T-925’e yoğunlaştığını kaydetti.
ATAK HELİKOPTERİNDE 100’ÜN ÜZERİNDE ÜRETİM, 96 TESLİMAT
TUSAŞ’ın helikopter serüveninde önemli bir yer tutan ATAK projesine de değinen Demiroğlu, ATAK’ın sahada kendini kanıtladığını söyledi. Demiroğlu, bugüne kadar ATAK helikopterinden 100 adedin üzerinde üretim yapıldığını ve 96’sının teslimatının tamamlandığını belirtti. Projenin başarısının yalnızca rakamlardan ibaret olmadığını vurgulayan Demiroğlu, yeni teklifler ve iş birliği çalışmalarının devam ettiğini kaydetti. Demiroğlu, ATAK’ın “sınıfının en iyi platformu” olarak kabul gördüğünü dile getirerek, kullanıcı memnuniyetinin ek sipariş görüşmelerine yansıdığını ifade etti.
ATAK’TA İHRACAT GÖRÜŞMELERİ: FİLİPİNLER VE NİJERYA
Demiroğlu, ATAK için uluslararası temasların sürdüğünü söyledi. Filipinler ile ikinci paket için görüşmelerin devam ettiğini belirten Demiroğlu, Nijerya ile de iş birliği çalışmalarının sürdüğünü ifade etti. Savunma bütçelerinin yıllık planlarla ilerlemesi nedeniyle süreçlerin zaman alabildiğini kaydeden Demiroğlu, ATAK projesinde tabloyu “oldukça iyi” olarak nitelendirdi. Bu çerçevede TUSAŞ’ın ATAK’ı üretmeye ve geliştirmeye uzun yıllar devam edeceğini vurguladı.
GÖKBEY’DE “TAMAMEN YERLİ” SİSTEMLER: 4 TESLİMAT TAMAMLANDI
Demiroğlu, GÖKBEY’in TUSAŞ için ayrı bir başlık olduğunu vurguladı. GÖKBEY’in tasarımı ve sistemleriyle tamamen kendilerine ait ilk özgün helikopter olduğunu söyleyen Demiroğlu, ATAK’ta bazı kritik sistemlerin dışarıdan geldiğini, GÖKBEY’de ise her şeyin tasarlanıp üretildiğini dile getirdi. Demiroğlu, dördüncü helikopterin teslim edildiğini, beşincinin de teslim edildiğini ancak eğitim süreçlerinin sürdüğünü kaydetti. Bu yıl içinde yaklaşık 10-12 adet GÖKBEY’in kullanıcılarına teslim edilmesini hedeflediklerini belirten Demiroğlu, ilerleyen yıllarda üretim kapasitesinin artacağını ifade etti.
GÖKBEY’DE TS1400 MOTOR HEDEFİ: 2028’DE YERLİ MOTORLA TESLİMAT
Demiroğlu, GÖKBEY’in motor stratejisinde TS1400 hedefini net şekilde ortaya koydu. Nihai hedefin GÖKBEY’den yaklaşık 500 adet satış olduğunu dile getiren Demiroğlu, bu satışların en fazla 100’ünün yabancı motorla yapılmasının öngörüldüğünü söyledi. Kalan helikopterlerde yerli TS1400 motorunun kullanılacağını belirten Demiroğlu, 2028 itibarıyla kalifikasyon süreçlerinin tamamlanıp GÖKBEY’in tamamen yerli motorla teslim edilmeye başlanacağını kaydetti. Demiroğlu, bu hedefin dışa bağımlılığı azaltacağını vurgulayarak, “Vermezsen verme, ben kendim yaparım diyebilme özgürlüğü” ifadesini kullandı.
T-925’TE STRATEJİK GEREKÇE: 2030-2040 ARASI ÖMRÜ DOLACAK FİLO
Demiroğlu, T-925’in öne alınmasında sadece T-70 onay sürecinin değil, envanter yenileme ihtiyacının da belirleyici olduğunu söyledi. Türkiye’de kullanım ömrü 2030-2040 arasında dolacak 300’e yakın helikopter bulunduğunu belirten Demiroğlu, bu devasa envanterin yenilenmesinde T-925’in “hayati” öneme sahip olduğunu dile getirdi. Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) ile mutabık kalınarak T-925’in önceliklendirildiğini ifade eden Demiroğlu, ATAK-2 projesinin ise bir süreliğine “dinlenmeye alındığını” kaydetti.
ATAK-2 VE T-925’TE ORTAK PARÇA AVANTAJI: “YÜZDE 60 ORTAKLIK”
Demiroğlu, T-925 planlamasında üretim avantajı sağlayan teknik noktayı da anlattı. ATAK-2 ile T-925’in pallerinden transmisyonuna, motorundan aviyonik sistemlerine kadar yüzde 60 oranında ortak parçalara sahip olduğunu belirtti. Bu ortaklığın üretim planlamasını kolaylaştırdığını söyleyen Demiroğlu, “Şu an tüm gücümüzü T-925’e veriyoruz” dedi. Bu yaklaşım, mühendislik, tedarik zinciri ve üretim hattı açısından ölçek ekonomisi sağlayacak bir kurgu olarak öne çıktı.
ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇİN 8 HELİKOPTER: TESLİMAT 2028’DE BAŞLAYACAK
T-925’in kullanım senaryolarına ilişkin bilgi de veren Demiroğlu, Orman Genel Müdürlüğü için 8 adet üretileceğini söyledi. Demiroğlu, teslimatlara 2028’de başlanacağını ifade etti. Demiroğlu’na göre, bu teslimatların ardından 2029-2030 döneminde envanterdeki diğer helikopterlerin yenilenme süreci gündeme gelecek. Böylece T-925’in, yalnızca bir proje olarak değil, kamu kurumlarının görev ihtiyaçlarına yanıt veren bir “filo yenileme” adımı olarak konumlandığı belirtildi.
T-925’İN TEKNİK KAPASİTESİ: 19 YOLCU, 4 TON SU TAŞIMA
Demiroğlu, T-925’in görev kabiliyetini rakamlarla anlattı. T-925’in yaklaşık 19 yolcu ve 2 mürettebat taşıyabildiğini belirten Demiroğlu, yangın söndürme görevlerinde uzmanların şart koştuğu 4 ton su taşıma kapasitesine sahip olduğunu söyledi. Bu kapasitenin, özellikle yangınla mücadele, arama-kurtarma, lojistik intikal ve genel maksat görevleri için önemli olduğunu vurguladı. Demiroğlu, bu teknik çerçevenin, platformun hem askeri hem kamu kullanımında geniş bir görev yelpazesi sunacağını gösterdiğini dile getirdi.
“İLK UÇUŞ BU YIL” HEDEFİNDE SON DURUM: ÜRETİM ODAĞI T-925’E KAYDI
Demiroğlu, anlatımının sonunda T-925’in 2026 takviminde kritik bir döneme girdiğini yineledi. T-70 onay süreci nedeniyle oluşan boşluğu T-925’in dolduracağını söyleyen Demiroğlu, kurumun öncelik ve kaynak yönetimini bu plana göre şekillendirdiklerini ifade etti. Demiroğlu, ilk uçuş hedefinin bu yıl olduğunu bir kez daha vurgulayarak, projenin ihtiyaç odaklı şekilde öne çekildiğini kaydetti. Böylece TUSAŞ’ın helikopter portföyünde ATAK’ın olgun ürünü, GÖKBEY’in yerli sistem hamlesi ve T-925’in filo yenileme rolü aynı çerçevede birbirini tamamlayan bir yapı olarak tanımlandı.
