Gece horluyor, gündüz sürekli uykunuz mu geliyor? Sebebi masum olmayabilir!

Bu Belirtileri Görmezden Gelmeyin! Uyku Apnesi Yaşam Kalitesini Düşürüyor

Gece boyunca yüksek sesle horlama, nefesin kısa süreli durması ve sabah dinlenmeden uyanma gibi belirtilerle ortaya çıkabilen uyku apnesi, tedavi edilmediğinde kalp-damar hastalıklarından trafik kazalarına kadar birçok riski beraberinde getirebiliyor.

Uzmanlar, özellikle sürekli horlayan ve gün içinde aşırı uyku hali yaşayan kişilerin uyku apnesi açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.

Uyku apnesi nedir?

Uyku apnesi, uyku sırasında solunumun tekrarlayan şekilde kısmen veya tamamen durmasıyla karakterize bir uyku bozukluğudur.

Bu duraklamalar genellikle 10 saniye veya daha uzun sürebilir ve gece boyunca çok sayıda kez tekrarlanabilir. Solunumun kesilmesi kandaki oksijen seviyesinin düşmesine neden olurken, beyin kişiyi kısa süreli uyandırarak solunumun yeniden başlamasını sağlar. Bu nedenle kişi çoğu zaman farkında olmasa da uykusu sık sık bölünür ve dinlendirici uyku kalitesi bozulur.

Uyku apnesi belirtileri nelerdir?

Uyku apnesinin en sık görülen belirtileri şunlardır:

• Yüksek sesle ve sürekli horlama,
• Uyurken nefesin durduğunun başkaları tarafından fark edilmesi,
• Gece boğulur gibi uyanma,
• Sabah ağız kuruluğu,
• Sabah baş ağrısı,
• Dinlenmeden uyanma,
• Gün içinde aşırı uyku hali,
• Konsantrasyon güçlüğü,
• Dikkat dağınıklığı,
• Hafıza problemleri,
• Sinirlilik ve ruh hali değişiklikleri,
• Gece sık idrara çıkma,
• Gece terlemesi

Ancak her horlayan kişide uyku apnesi bulunmaz. Aynı şekilde uyku apnesi olan herkes de belirgin horlama yaşamayabilir.

Uyku apnesine kimler yakalanabilir?

Uyku apnesi her yaşta görülebilse de bazı kişilerde risk daha yüksektir.

Risk faktörleri arasında şunlar yer alır:

• Fazla kilolu veya obez bireyler,
• Boyun çevresi geniş olan kişiler,
• Orta ve ileri yaş grubu,
• Erkek cinsiyet (kadınlarda menopoz sonrası risk artabilir),
• Ailede uyku apnesi öyküsü bulunanlar,
• Sigara kullananlar,
• Düzenli alkol tüketenler,
• Burun tıkanıklığı yaşayanlar,
• Büyük bademcik veya geniz eti bulunanlar,
• Çene yapısında darlık bulunan kişiler,
• Hipotiroidi ve bazı hormonal hastalıkları olanlar.

Çocuklarda da özellikle bademcik ve geniz eti büyümesi nedeniyle uyku apnesi görülebilir.

Uyku apnesinin türleri nelerdir?

Uyku apnesi üç ana gruba ayrılır.

1. Obstrüktif uyku apnesi

En yaygın görülen tiptir.

Uyku sırasında üst solunum yolunun daralması veya tamamen kapanması sonucu gelişir.

2. Santral uyku apnesi

Beynin solunumu kontrol eden merkezinden kaynaklanan sinyallerin geçici olarak aksaması sonucu ortaya çıkar.

3. Mikst (karma) uyku apnesi

Obstrüktif ve santral tipin birlikte görüldüğü durumdur.

Uyku apnesi neden tehlikelidir?

Tedavi edilmeyen uyku apnesi yalnızca uyku kalitesini bozmakla kalmaz.

Uzun vadede şu sağlık sorunlarının riskini artırabilir:

• Yüksek tansiyon,
• Kalp ritim bozuklukları,
• Kalp krizi,
• İnme,
• Tip 2 diyabet,
• Depresyon,
• İş ve trafik kazaları,
• Günlük performansta düşüş.

Bu nedenle belirtilerin uzun süre devam etmesi durumunda uzman değerlendirmesi önem taşır.

Uyku apnesi nasıl teşhis edilir?

Tanıda hastanın şikâyetleri ve fizik muayenesinin yanı sıra çeşitli testlerden yararlanılır. En sık kullanılan yöntemlerden biri polisomnografi (uyku testi) olarak bilinir. Bu test sırasında kişinin;

• Solunumu,
• Oksijen seviyesi,
• Kalp ritmi,
• Beyin dalgaları,
• Horlama düzeyi,
• Uyku evreleri gece boyunca kayıt altına alınır.

Bazı hastalarda ev tipi uyku testleri de uygun görülebilir.

Uyku apnesi nasıl tedavi edilir?

Tedavi, apnenin türüne ve şiddetine göre değişebilir.

Başlıca tedavi seçenekleri şunlardır:

• Kilo verilmesi,
• Sigaranın bırakılması,
• Alkol tüketiminin sınırlandırılması,
• Uyku pozisyonunun düzenlenmesi,
• CPAP (Sürekli Pozitif Havayolu Basıncı) cihazı kullanımı,
• Ağız içi apareyler,
• Bazı durumlarda cerrahi tedavi.

Tedavi planı mutlaka kulak burun boğaz, göğüs hastalıkları veya uyku hastalıkları konusunda deneyimli hekimler tarafından belirlenmelidir.

Uyku apnesinden korunmak için neler yapılabilir?

Her vaka önlenemese de bazı yaşam tarzı değişiklikleri riski azaltabilir. Uzmanların önerileri arasında:

• Sağlıklı kiloyu korumak,
• Düzenli egzersiz yapmak,
• Sigaradan uzak durmak,
• Yatmadan önce alkol tüketmemek,
• Düzenli uyku alışkanlığı edinmek,
• Burun tıkanıklığını tedavi ettirmek,
• Uyku hijyenine dikkat etmek yer alıyor.

Ne zaman doktora başvurulmalı?

Aşağıdaki belirtiler varsa zaman kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulması önerilir:

• Sürekli ve yüksek sesli horlama,
• Uyurken nefesin durduğunun fark edilmesi,
• Gündüz aşırı uyku hali,
• Direksiyon başında uyuklama,
• Sabah baş ağrıları,
• Nedeni açıklanamayan yorgunluk.

Bu belirtiler farklı sağlık sorunlarının da işareti olabileceğinden uzman değerlendirmesi önemlidir.

Erken tanı yaşam kalitesini artırabiliyor

Uyku apnesi, erken tanı konulduğunda etkili şekilde yönetilebilen hastalıklar arasında yer alıyor. Özellikle horlama, nefes durması ve gündüz aşırı uyku hali gibi belirtilerin uzun süre devam etmesi durumunda uyku testi yapılması öneriliyor.

Uzmanlar, tedavi edilmeyen uyku apnesinin kalp-damar hastalıkları başta olmak üzere birçok sağlık sorununa zemin hazırlayabileceğini vurgularken, erken teşhis ve uygun tedavinin hem yaşam kalitesini artırdığını hem de olası komplikasyon riskini azaltabildiğini belirtiyor.

Uyku apnesi hakkında sık sorulan sorular

Her horlayan kişide uyku apnesi olur mu?

Hayır. Horlama uyku apnesinin önemli belirtilerinden biri olsa da her horlayan kişide bu hastalık bulunmaz.

Uyku apnesi tamamen iyileşebilir mi?

Altta yatan nedene ve hastalığın türüne göre değişebilir. Bazı kişilerde yaşam tarzı değişiklikleri ve tedaviyle belirtiler önemli ölçüde kontrol altına alınabilir.

Uyku apnesi çocuklarda görülür mü?

Evet. Özellikle bademcik ve geniz eti büyümesi olan çocuklarda görülebilir.

Uyku apnesi kilo aldırır mı?

Uyku apnesi doğrudan kilo aldırmaz. Ancak uyku düzeninin bozulması hormonal dengeyi etkileyebilir ve kilo kontrolünü zorlaştırabilir. Aynı zamanda fazla kilo da uyku apnesi riskini artıran önemli faktörlerden biridir.