Kargaların zekası sandığınızdan ileri! Bakın neler yapıyorlar
Kargalar neden zeki kabul ediliyor? Alet kullanmaları, problem çözmeleri, öğrenmeleri ve güçlü bilişsel becerileri bilim insanlarını şaşırtıyor. İşte detaylar...
Okunma Süresi: 2 dakika 19 saniye
Kargalar yalnızca şehirlerde sık karşılaştığımız kuşlar değil. Bazı türlerin alet kullanması, yeni problemleri çözmesi ve daha önce karşılaşmadıkları görevleri öğrenebilmesi, hayvan bilişi araştırmalarında onları özel bir konuma taşıyor. Üstelik bu beceriler yalnızca tek bir davranıştan ibaret değil.
KARGALAR NEDEN ZEKİ KABUL EDİLİYOR?
Kargagillerin dikkat çeken yönlerinden biri, karşılaştıkları sorunlara farklı çözüm yolları geliştirebilmeleri. Araştırmalarda araç kullanımı, hafıza, öğrenme ve problem çözme gibi çeşitli bilişsel beceriler inceleniyor.
Ancak “zekâ” burada insan zekâsıyla aynı anlamda kullanılmıyor. Kargaların kendi yaşam koşullarında işe yarayan bilgileri öğrenmesi, nesneleri kullanması ve değişen durumlara uyum sağlaması bilişsel esneklik açısından değerlendiriliyor.
KARGALAR ALET KULLANABİLİYOR MU?
Özellikle Yeni Kaledonya kargaları, çubuk ve bitkisel malzemeleri yiyeceğe ulaşmak için kullanabiliyor. Üstelik bazı araçları amaçlarına uygun biçimde şekillendirebiliyorlar.
Daha şaşırtıcı örneklerden biri ise birden fazla parçanın birleştirilmesi. Bir araştırmada bazı Yeni Kaledonya kargalarının kısa parçaları birleştirerek işlevsel araçlar oluşturduğu, bir bireyin ise üç ve dört parçalı araçlar yaptığı gözlendi.
KARGALARIN BEYNİ KÜÇÜKSE NASIL BU KADAR BAŞARILILAR?
Kargaların beyni insan veya primatlarınkinden çok daha küçük. Fakat yalnızca beynin büyüklüğüne bakmak, kuşların bilişsel kapasitesini açıklamak için yeterli değil.
Araştırmalar, kargagiller dahil bazı kuşların küçük beyinlerinde yüksek nöron yoğunluğuna sahip olduğunu gösteriyor. Özellikle ön beyindeki nöron sayısının bilişsel işlemler açısından önemli olduğu düşünülüyor.
HER KARGA AYNI DERECEDE ZEKİ Mİ?
Hayır. Bilişsel görevlerde bireyler arasında belirgin farklılıklar görülebiliyor. 2023'te Amerikan kargalarıyla yapılan bir çalışmada, taşları kullanarak yiyeceğe ulaşmayı gerektiren görevi bazı kuşlar başarıyla öğrenirken bazıları aynı seviyeye ulaşamadı.
Aynı araştırmada görevi başarıyla yapan kargaların beyinlerinde hafıza, motor öğrenme ve dokunsal kontrolle ilişkili bazı bölgelerde farklı aktivite görüldü. Bu bulgu, öğrenme sürecinin beyindeki farklı sistemlerle ilişkili olduğunu gösteriyor.
KARGALAR PROBLEM ÇÖZEBİLİYOR MU?
Kargaların problem çözme becerileri farklı deneylerle test ediliyor. Örneğin bazı görevlerde kuşlardan taşları suya bırakarak su seviyesini yükseltmeleri ve ulaşamadıkları yiyeceği erişilebilir hale getirmeleri isteniyor.
Ancak bütün kargaların aynı görevi aynı hızda çözmesi beklenmiyor. Araştırmalardaki bireysel farklılıklar, bilişsel becerilerin tek bir ölçümle veya bütün tür için aynı sonuçla açıklanamayacağını gösteriyor.
KARGALAR İNSANLAR GİBİ Mİ DÜŞÜNÜYOR?
Kargaların bazı bilişsel görevlerde başarılı olması, insanların düşünme biçimine sahip oldukları anlamına gelmiyor. Hayvanların problem çözme becerilerini insan zihniyle birebir eşleştirmek bilimsel açıdan doğru bir yaklaşım değil.
Bunun yerine kargaların kendi çevrelerinde karşılaştıkları sorunlara yönelik gelişmiş öğrenme ve problem çözme becerilerine sahip olduğu söylenebilir. Araç kullanımı da bu yeteneklerin en dikkat çekici örneklerinden biri.
KARGALAR NEDEN BİLİM İÇİN ÖNEMLİ?
Kargalar, karmaşık bilişsel davranışların yalnızca büyük beyinli memelilerde görülmediğini anlamak açısından önemli. Kuşların memelilerden farklı beyin organizasyonlarına rağmen gelişmiş bilişsel beceriler gösterebilmesi, zekânın evrimi konusunda araştırmacılara farklı bir bakış sağlıyor.
Bu nedenle kargalar; hafıza, öğrenme, problem çözme, araç kullanımı ve davranışsal esneklik gibi alanlarda hayvan bilişini inceleyen araştırmaların önemli konularından biri olmaya devam ediyor.
