Çocuğun her işini siz yapıyorsanız dikkat: Bu beceriyi etkileyebilir
Çocuğun yapabileceği her işi onun yerine yapmak gelişimini doğrudan bozmaz; ancak deneme, problem çözme ve bağımsız hareket etme fırsatlarını azaltabilir. İşte gelişimde önemli yeri olan detaylar...
Okunma Süresi: 1 dakika 54 saniye
Çocuğunun zorlanmasını istemeyen ebeveyn, çoğu zaman işleri onun adına kolaylaştırıyor. Ayakkabısını giydirmek, oyuncağını bulmak veya yapamadığı bir görevi tamamlamak kısa vadede pratik görünse de çocuğun kendi çözümünü denemesine ne kadar fırsat verildiği önemli. Sağlıklı yaklaşım ise çocuğu yalnız bırakmak değil, gerektiğinde destekleyerek yapabildiği bölümü kendisine bırakmak.
ÇOCUĞUN HER İŞİNİ YAPMAK NEDEN SORUN OLABİLİR?
Bir çocuğun zaman zaman yardım alması gelişimini engellemez. Ancak yaşına uygun görevlerin sürekli yetişkin tarafından yapılması, çocuğun deneme ve hata yaparak öğrenebileceği fırsatları azaltabilir.
Problemle karşılaşan çocuk farklı yollar denediğinde düşünme, karar verme ve çözüm üretme süreçlerini kullanır. Yetişkinin hemen cevabı vermesi yerine küçük ipuçları sunması bu süreci destekleyebilir.
Çocuğun önündeki her engeli kaldırmak yerine güvenli sınırlar içinde bazı zorlukları kendisinin çözmesine izin vermek, bağımsızlık duygusunu da güçlendirebilir. Buradaki amaç çocuğu zor durumda bırakmak değildir.
Örneğin oyuncağı koltuğun altına kaçan bir çocuk, yetişkin hemen çıkarmadığında farklı yollar deneyebilir. Elini uzatmak, başka bir araç kullanmak veya yardım istemek çözüm sürecinin parçalarıdır.
“KENDİN YAP” DEMEK DE HER ZAMAN DOĞRU DEĞİL
Çocuğun gelişimini desteklemek, “Bundan sonra her şeyi kendin yap” demek anlamına gelmez. Çocuk zorlandığında yetişkinin güvenli ve ölçülü desteğine ihtiyaç duyabilir.
En sağlıklı yaklaşım, yardımın derecesini çocuğun becerisine göre ayarlamaktır. Önce denemesine fırsat verilebilir, ardından küçük bir ipucu sunulabilir ve gerekirse birlikte yapılabilir.
Günlük yaşam da bunun için doğal bir öğrenme alanı oluşturur. Oyuncakları toplamak, kıyafet seçmek, eşyaları yerine koymak veya sofraya küçük bir eşya götürmek yaşa uygun sorumluluklar olabilir.
Serbest oyun da çocuğun kendi kararlarını vermesine alan açar. Kendi oyununu kurmak, kuralları değiştirmek, hata yapmak ve yeniden denemek problem çözme deneyimini destekleyen günlük fırsatlar sunabilir.
ÇOCUK YAPAMADIĞINDA EBEVEYN NE YAPMALI?
Çocuk bir görevi tamamlayamadığında hemen “Ver, ben yapayım” demek yerine önce biraz beklemek faydalı olabilir. Ardından “Başka nasıl deneyebiliriz?” gibi sorularla düşünmesi desteklenebilir.
Gerekirse küçük bir ipucu verilebilir: “Önce şu parçayı çevirmeyi deneyebilirsin.” Çocuk hâlâ zorlanıyorsa birlikte yapmak mümkündür; ancak yapabildiği bölümü kendisinin tamamlamasına izin verilebilir.
Buradaki temel amaç çocuğu tek başına bırakmak değil, destek ile bağımsızlık arasında denge kurmaktır. Ebeveyn gerektiğinde yanında olurken sorumluluğu kademeli olarak çocuğa bırakabilir.
Bu nedenle ebeveynlerin kendilerine şu soruyu sorması yararlı olabilir: “Bunu gerçekten onun yerine yapmam gerekiyor mu, yoksa güvenli biçimde kendisinin denemesine fırsat verebilir miyim?”
