DKMP’den yaban hayvanlarına yaşam desteği: 5 Yılda 58 Bin hayvan doğaya döndü

Çeşitli sebeplerle yaralanan yaban hayvanları, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü (DKMP) ekipleri tarafından teslim alınarak tedavi sürecine götürülüyor. Yaralanma nedenleri arasında ilk sırada trafik kazaları bulunurken, yangın, sel ve diğer doğal afetlerin yanı sıra hayvanların doğal yaşam döngüsünde karşılaştıkları farklı durumlar da tedavi gerektiren vakalara neden oluyor.

Merkezlere ulaştırılan hayvanların ilk olarak sağlık durumları değerlendiriliyor. Türü ve mevcut sağlık tablosuna göre gerekli müdahale belirlenirken, acil müdahalenin yanı sıra görüntüleme, cerrahi operasyon, yoğun bakım ve çeşitli tedavi uygulamalarından yararlanılıyor. Fiziksel tedavinin yanında hayvanların yeniden doğal ortamlarında yaşayabilmelerini desteklemek amacıyla türlerine uygun davranışsal rehabilitasyon çalışmaları da gerçekleştiriliyor.

34 MERKEZ VE KURUMDA REHABİLİTASYON

DKMP Genel Müdürlüğü bünyesinde Afyonkarahisar, Bursa, Diyarbakır, Konya, Şanlıurfa, Mersin, Sinop, Kars, Van, Rize ve Hatay’da olmak üzere 11 yaban hayvanı kurtarma ve rehabilitasyon merkezi faaliyet gösteriyor. Tedavi ve rehabilitasyon çalışmaları yalnızca bu merkezlerle sınırlı kalmıyor. Üniversiteler ve hayvanat bahçelerinin de aralarında bulunduğu 23 farklı kurum ve kuruluşla yapılan protokoller doğrultusunda da süreçler yürütülüyor.

Bu çalışmalar kapsamında 2026 yılının ilk 9 ayında 5 bin 334 yaban hayvanının tedavi ve rehabilitasyonu gerçekleştirildi. Önceki yıllarda ise 2021’de 8 bin 822, 2022’de 12 bin 376, 2023’te 13 bin 119, 2024’te 12 bin 48 ve 2025’te 11 bin 659 yaban hayvanı tedavi edilerek yeniden doğal yaşam alanlarına bırakıldı. Böylece 2021-2025 yılları arasındaki toplam sayı 58 bin 24’e ulaştı.

DOĞAYA SALIM ÖNCESİ SAĞLIK KONTROLÜ

Tedavi sürecini tamamlayan hayvanların doğaya bırakılması öncesinde yeniden kapsamlı kontroller gerçekleştiriliyor. Genel sağlık taramasından geçirilen hayvanlar, aynı zamanda paraziter ve enfeksiyöz hastalıklar açısından da inceleniyor. Uzman değerlendirmeleri sonucunda hayvanın doğal ortamında yaşamını sürdürebilecek durumda olduğu belirlendiğinde salım işlemi yapılıyor.

Doğaya bırakılmak, rehabilitasyon sürecinin son aşaması olarak görülmüyor. Hayvanların doğal çevrelerine yeniden uyum sağlayıp sağlamadıkları da çeşitli yöntemlerle takip ediliyor. Bu amaçla işaretleme, halka takma ve elektronik verici kullanımı gibi tekniklerden yararlanılıyor. Bu yöntemlerle elde edilen bilgiler, hayvanların doğal yaşama uyumları ve hayatta kalma durumlarının bilimsel yöntemlerle izlenmesine ve kayıt altına alınmasına imkan sağlıyor.

TÜRLER BÖLGENİN ÖZELLİKLERİNE GÖRE FARKLILAŞIYOR

Rehabilitasyon merkezlerine ulaştırılan hayvanların türleri, bulundukları bölgelerin coğrafi özellikleri ve habitat yapısıyla bağlantılı olarak değişiyor. Kentlerde martı, karga ve saksağan gibi kanatlı hayvanlar daha sık tedavi merkezlerine getirilirken, kırsal alanlarda kızıl şahin, bayağı şahin ve çeşitli baykuş türlerinin yanı sıra karaca, yaban keçisi ve tilki gibi hayvanlarla daha fazla karşılaşılıyor.

Göç dönemlerinde ise merkezlere getirilen türler arasında göçmen su kuşları öne çıkıyor. Leylek ve yeşilbaş ördek, bu dönemlerde tedavi altına alınan türler arasında bulunuyor. Böylece bölgesel özellikler ve mevsimsel hareketlilik, rehabilitasyon merkezlerine ulaşan yaban hayvanlarının çeşitliliğinde belirleyici oluyor.