Aile hekiminde neye asla ücret ödenmez?

Ankara’daki Aile Sağlığı Merkezlerinde (ASM) aile hekimi muayenesi, temel tahliller, bebek-çocuk aşıları, gebe takibi ve kronik hastalık izlemeleri mevzuat gereği ücretsiz sunuluyor. Sosyal güvencesi olmayanlar da belirli şartlarda aile hekimine başvurabiliyor. Bazı durumlarda ise sevk sonrası hastanede katkı payı çıkabiliyor, vatandaşın bunları önceden bilmesi isteniyor.

ANKARA’DA AİLE HEKİMİ MUAYENESİ ÜCRETSİZ VERİLİYOR

Mevzuata göre birinci basamak sağlık hizmetleri kapsamında olan aile hekimi muayenesi, Ankara’daki tüm Aile Sağlığı Merkezlerinde ücretsiz sunuluyor. 

Vatandaş, kayıtlı olduğu aile hekimine başvurduğunda muayene ücreti, muayene katılım payı ya da “fark” adı altında herhangi bir bedel ödemiyor. Bu kural, SGK’lılar için genel, acil ve bulaşıcı hastalık şüphesinde ise sosyal güvencesi olmasa da başvuranlar için geçerli kabul ediliyor.

Ankara’da uygulamada bazı ASM’lerde dolaylı giderler için (fotokopi, rapor çıktısı vb.) talep edilen küçük meblağlar zaman zaman şikâyet konusu oluyor; uzmanlar, muayene hizmetiyle ilgili hiçbir ücret alınamayacağını vurguluyor.

AŞILAR TAMAMEN ÜCRETSİZ UYGULANIYOR

Türkiye’de Ulusal Aşı Takvimi kapsamındaki tüm aşılar, Ankara’daki ASM’lerde ücretsiz yapılıyor. 

Bunlar arasında:

• Bebek ve çocuk aşıları (BCG, DaBT-İPA-Hib, KPA, KKK, Hepatit B vb.)
• Okul çağı rapel aşıları (Tetanos, Kızamıkçık vb.) – ilgili yaş gruplarında
• Gebelere ve risk gruplarına yapılan tetanos gibi aşılar

Aile hekimliği mevzuatına göre bu aşılar devlet tarafından temin edilip ücretsiz uygulanıyor, aşının kendisi için de, enjeksiyon işlemi için de vatandaştan ücret istenemiyor.

Ankara pratiğinde, zaman zaman aile sağlığı merkezinde aşı kalmaması durumunda sevk veya randevu ertelemesi yaşanabiliyor; fakat bu durum ücretsiz olma halini değiştirmiyor. Vatandaşın, “aşı ücreti” adı altında herhangi bir ödeme yapmaması gerekiyor.

TEMEL TAHLİL VE TETKİKLER ASM’DE BEDELSİZ YAPILIYOR

Sağlık Bakanlığı ve SGK düzenlemelerine göre, birinci basamakta yapılan ve Bakanlığın belirlediği kapsam içindeki temel laboratuvar testleri ve bazı görüntüleme hizmetleri ücretsiz. 

Ankara’daki ASM’lerde genel olarak:

• Tam kan sayımı (hemogram)
• Bazı temel biyokimya testleri (örneğin glukoz, lipid profili – ASM imkânına göre)
• İdrar tahlili, dışkı tahlili
• Gebelik testi (uygulama durumuna göre)

gibi tetkiklerden herhangi bir ücret ya da katkı payı alınmıyor.

Teknik kapasitesi olmayan ASM’lerde numuneler Ankara’da sözleşmeli laboratuvarlara gönderiliyor; ancak bu sevk vatandaş için ek bir maliyet oluşturmuyor. Hastaneye sevk edilen ileri tetkiklerde ise SGK mevzuatına göre katkı payı ve katılım payı çıkabiliyor; bu noktada “ücretsiz ASM hizmeti” ile “hastane hizmeti” ayrımına dikkat çekiliyor.

GEBE, BEBEK VE KRONİK HASTA İZLEMLERİ ÜCRETSİZ YÜRÜTÜLÜYOR

Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliği gereğince aile hekimleri:

• Gebe takibi
• Lohusa takibi
• Bebek-çocuk gelişim izlemleri
• Kronik hastalık izlemeleri (hipertansiyon, diyabet vb.)

gibi hizmetleri düzenli aralıklarla ve ücretsiz vermek zorunda. Ankara’daki ASM’lerde bu hizmetler için randevu, kayıt, izlem ücreti veya “kontrol ücreti” talep edilmiyor.

Kronik hastalar için tansiyon ölçümü, kan şekeri takibi gibi işlemler de aile hekimliğinde ücretsiz. Bazı ASM’lerin yoğunluğu nedeniyle Ankara’da randevu bulmak güçleşse de, hizmetin niteliği itibarıyla ücretlendirilmesi mümkün değil.

REÇETE, RAPOR VE İSTİRAHAT BELGESİ İÇİN TEMEL İŞLEMLER ÜCRETSİZ SAĞLANIYOR

Aile hekimi tarafından verilen:

• Reçete düzenleme
• Raporlu ilaç takibi (SGK kriterlerine uygun olduğu sürece)
• Kısa süreli istirahat raporu (aile hekimi yetkisi dahilinde)
• Gebelik, çocuk gelişimi gibi rutin raporlar

için ASM’de muayeneye bağlı standart işlemler kapsamında ayrıca ücret çıkmaması gerekiyor.

Ancak Ankara’daki uygulamada, mevzuat dışı ek rapor taleplerinde (örneğin bazı özel işyeri/kurumların talep ettiği, yönetmelikte karşılığı olmayan ayrıntılı raporlar) vatandaşı ikinci veya üçüncü basamak sağlık tesislerine yönlendiren hekimler bulunuyor. Bu durumda ücretlendirme, ASM değil sevk olunan kurumun ve SGK mevzuatının konusu oluyor.

SOSYAL GÜVENCESİ OLMAYANLAR İÇİN ANKARA’DA HANGİ HİZMETLER ÜCRETSİZ?

“Ödeme Gücü Olmayan Vatandaşların Tedavi Giderlerinin Devlet Tarafından Karşılanması”na ilişkin yönetmelik ve Genel Sağlık Sigortası düzenlemelerine göre:

• Gelir testi sonucunda GSS primi devletçe karşılananlar, aile hekimliği hizmetlerinden SGK’lılar gibi ücretsiz yararlanabiliyor.
• Acil hallerde, bazı bulaşıcı hastalık şüphesi ve toplum sağlığını ilgilendiren durumlarda sosyal güvence aranmaksızın ASM hizmeti veriliyor; bu durumda aile hekimi muayenesinden ücret alınmıyor.
• Ankara’daki pratikte, sigortası olmayan vatandaşların önce sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarına yönlendirilip gelir testi sürecinin işletilmesi isteniyor. 
• Bu işlem tamamlanana kadar, aile hekimliğinde verilen zorunlu birinci basamak hizmetler ücretsiz sürerken, ileri basamak sevklerinde ücret sorunları yaşanabiliyor.

HANGİ DURUMLARDA ÜCRET TALEP EDİLEBİLİYOR?

Aile Sağlığı Merkezinin kendisi, birinci basamak hizmetler için ücret talep edemese de, şu başlıklarda vatandaşın cebinden para çıkabiliyor:

• ASM’den sevk sonrası hastanede yapılan ileri tetkikler (MR, BT, endoskopi vb.) için SGK katkı payı
• Özel hastanelere başvuruda, SGK’nın izin verdiği oranı aşan ilave ücret (fark)
• Mevzuat kapsamında olmayan, işyeri/kurumun istediği özel raporların özel sağlık kuruluşlarından alınması

Ankara’da, özellikle özel sağlık kuruluşlarına yönlenildiğinde vatandaşın “aile hekimliğinde her şey ücretsiz” algısıyla gittiği, ancak sevk sonrası hastane bölümünde ücretle karşılaştığı görülüyor. Uzmanlar, “ASM ücretsiz, hastane her zaman değil” ayrımının altını çiziyor.

ANKARA VATANDAŞINA UYARI: HANGİ HİZMETLER İÇİN “ASLA ÜCRET ÖDEMEYİN” LİSTESİ

Mevzuat ve Ankara pratiği birlikte değerlendirildiğinde, şu hizmetler için ASM’de ücret ödenmemesi gerekiyor:

• Aile hekimi muayenesi
• Bebek, çocuk, gebe ve lohusa izlemleri
• Ulusal Aşı Takvimi kapsamındaki tüm aşılar ve enjeksiyon işlemleri
• Birinci basamakta tanımlanmış temel tahlil ve tetkikler
• Kronik hastalık izlemleri (tansiyon, diyabet vb.)
• Reçete, raporlu ilaç takibi ve kısa istirahat raporu (yetki sınırları içinde)

Herhangi bir ASM’de bu kalemler için “kasa, bağış, katkı payı, hizmet bedeli” gibi ifadelerle ücret talep edilmesi halinde, vatandaşın İl Sağlık Müdürlüğü’ne ve CİMER’e şikâyet hakkı bulunuyor.

SIK SORULAN SORULAR (SSS)

Ankara’da aile hekimine giderken muayene ücreti öder miyim?

• Hayır. Aile hekimi muayenesi birinci basamak hizmettir, ücretsizdir. SGK’lı olup olmamanıza göre sadece ileri basamak sevkinde farklı uygulamalar olabilir.

ASM’de kan tahlili için ücret istenebilir mi?

• Birinci basamak kapsamındaki temel tahliller için ücret istenemez. İleri tetkik gerekiyorsa hastaneye sevk edilir; bu aşamada SGK katkı payı çıkabilir ama bu ASM’ye değil, hastaneye ödenir.

Aile hekiminde çocuk aşıları hep ücretsiz mi?

• Evet. Ulusal Aşı Takvimi’ndeki tüm aşılar Ankara’daki ASM’lerde tamamen ücretsizdir. Aşının kendisi veya enjeksiyon işlemi için ödeme yapmanız gerekmez.

Sigortam yok, Ankara’da aile hekimine gidebilir miyim?

• Evet, gidebilirsiniz. Acil ve bulaşıcı hastalık şüphesinde hiçbir ücret alınmaz. Diğer durumlarda da birinci basamak hizmetler verilir; devamında gelir testi ile GSS sürecine yönlendirilmeniz istenebilir.

Rapor yazdırırken aile hekimi benden para isteyebilir mi?

• Mevzuat kapsamındaki standart raporlar ve istirahat belgeleri için ASM’den ücret talep edilemez. Ancak mevzuatta karşılığı olmayan, özel içerikli raporlar için aile hekiminiz sizi hastaneye veya ilgili uzmana yönlendirebilir.