Ankara’da bilgi edinme başvurusu: Dilekçe, CİMER, E-Devlet yoluyla nasıl yapılır?

Ankara’da bilgi edinme başvuruları 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında yapılıyor. Vatandaşlar kamu kurumlarına doğrudan dilekçe ile, posta yoluyla, elektronik başvuru formları veya CİMER üzerinden başvurabiliyor. Kurumlar kanuni süre içinde yanıt veriyor, ret halinde Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu’na ve idari yargı yoluna başvuru imkânı bulunuyor. Ankara’da hem merkezi idare hem yerel yönetimler için uygulama aynı yasal çerçeveye dayanıyor.

ANKARA’DA BİLGİ EDİNME HAKKI YASAYLA GÜVENCE ALTINA ALINIYOR

Ankara’da yaşayan vatandaşlar, merkezi idare bakanlıklarından belediyelere, üniversitelerden meslek odalarına kadar pek çok kamu kurumundan bilgi talep edebiliyor. 

4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu, bu sürecin hem başvuru yollarını hem de kurumların hangi bilgileri hangi şartlarla vermek zorunda olduğunu belirliyor. 

Başvuru Ankara’da ikamet zorunluluğu olmadan, Türkiye’nin her yerinden yapılabiliyor; ancak merkez teşkilatının önemli bölümü Ankara’da olduğu için süreçlerin kalbi de çoğunlukla bu şehirde atıyor.

Kanuna göre herkes, bilgi edinme hakkına sahip. Kamu kurumları, ellerinde bulunan veya görev alanlarıyla ilgili bilgi ve belgeleri, gizlilik ve istisna hükümleri saklı kalmak kaydıyla, başvuran kişiye sunmak zorunda. Ankara pratiğinde bu hak; ihale dosyalarından imar planı değişikliklerine, personel işlemlerinden çevreyle ilgili kararlara kadar çok geniş bir alanda kullanılıyor.

BAŞVURU YOLLARI ANKARA’DA FİZİKİ VE DİJİTAL OLARAK ÇEŞİTLENİYOR

Ankara’da bilgi edinme başvurusu yapmak için başlıca yollar şöyle:

• Kuruma doğrudan yazılı başvuru (elden dilekçe verme)
• Posta yoluyla yazılı başvuru
• Kurumların kendi “bilgi edinme” internet formları
• CİMER (Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi) üzerinden başvuru
• E-devlet entegrasyonu bulunan kamu kurumlarının dijital başvuru ekranları

Vatandaş, Ankara’daki bir bakanlığa, genel müdürlüğe, kaymakamlığa, valiliğe, belediyeye ya da üniversiteye, hangi yöntemi kendine en uygun buluyorsa o yolla başvurabiliyor. Önemli olan, başvurunun “bilgi edinme” niteliği taşıması, yani somut bilgi veya belge talebine dayanması.

DİLEKÇE VE BAŞVURU FORMU ZORUNLU BİLGİLERİ İÇERİYOR

Bilgi edinme başvurusunun geçerli sayılması için belirli bilgileri içermesi gerekiyor. 

Ankara’da başvuru yapanlardan genellikle şu bilgiler isteniyor:

• Ad–soyad
• TC kimlik numarası
• Adres (tebligat için)
• Varsa e-posta ve telefon
• Bilgi talep edilen kurum/birim
• İstenen bilgi veya belgenin açık, somut ve anlaşılır tanımı

Yazılı dilekçede ıslak imza, elektronik başvuruda ise e-devlet veya kurumun kimlik doğrulama sistemi üzerinden başvuru şart koşuluyor. Ankara’da, bilgi edinme sınırlarını aşan, “yorum isteği” veya “şikâyet” niteliğindeki metinler, genellikle bilgi edinme kapsamında değil, şikâyet–ihbar mekanizmaları üzerinden işleme alınıyor.

KURUMLAR BAŞVURULARA KANUNİ SÜRE İÇİNDE YANIT VERİYOR

4982 sayılı Kanun’a göre kurumlar, başvuruyu en geç 15 iş günü içinde cevaplamakla yükümlü. Ankara’daki pratikte, bu süre bazı karmaşık dosyalarda, başka kurumlardan görüş alınması gerekmesi halinde 30 iş gününe kadar uzayabiliyor; ancak bu uzatma gerekçesiyle birlikte başvuru sahibine bildirilmeli.

Kurum, talep edilen bilgi veya belgeyi doğrudan verebilir, kısmen verebilir, “bizde yok” diyebilir veya kanuni istisnalar kapsamına girdiği gerekçesiyle tamamen reddedebilir. Ankara’daki büyük kurumlarda (bakanlıklar, büyükşehir belediyesi, üniversiteler) bilgi edinme birimleri bu süreçleri mevzuata uygun yürütmekle sorumlu.

HANGİ BİLGİLER VERİLİYOR, HANGİLERİ İSTİSNA SAYILIYOR?

Bilgi edinme hakkının istisnaları, kanunda ayrıntılı düzenlenmiş durumda. Ankara’daki kamu kurumları, başvuruları değerlendirirken özellikle şu istisnalara bakıyor:

• Devlet sırrı niteliğindeki bilgiler
• Ülkenin ekonomik çıkarlarına zarar verebilecek bilgiler
• Kişisel veri ve özel hayatın gizliliği kapsamındaki bilgiler
• Kurum içi görüş, öneri ve çalışma notları
• Ticari sır içeren bilgiler

Örneğin Ankara’da bir bakanlıktan, henüz tamamlanmamış, taslak halindeki bir iç yazışmanın içeriği istenirse, “kurum içi görüş” istisnasıyla reddedilebiliyor. Diğer yandan, tamamlanmış ve yürürlüğe girmiş bir ihale, imar kararı, yönetmelik veya bütçe kalemi çoğu durumda bilgi edinme kapsamına giriyor.

RED KARARINA KARŞI BİLGİ EDİNME KURULU YOLU AÇIK OLUYOR

Kurum, Ankara’da yapılan bilgi edinme başvurusunu reddederse veya kısmen karşılayıp önemli bir kısmı istisna gerekçesiyle vermezse, başvuru sahibi bu karara itiraz edebiliyor. İtiraz yolu, Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu (BEDK) üzerinden işletiliyor.

Ret kararının tebliğinden itibaren 15 gün içinde BEDK’ye başvuru yapılabiliyor. Kurul, başvuruyu inceleyip, kurumun kararını yerinde bulabilir veya kaldırıp bilginin verilmesine hükmedebilir. 

Ankara’da pek çok itiraz dosyasının merkezi olarak bu kurul üzerinden yürütüldüğü biliniyor. Kurul kararına rağmen mağdur olduğunu düşünen kişi için idari yargı (idare mahkemeleri) yolu da açık.

CİMER BAŞVURULARI BİLGİ EDİNMEYLE İÇ İÇE İLERLİYOR

Ankara’da pek çok vatandaş, doğrudan kurum yerine CİMER’i kullanmayı tercih ediyor. CİMER, hem şikâyet/ihbar hem de bilgi edinme taleplerinin yönlendirildiği merkezi bir sistem gibi çalışıyor. Bilgi talebi niteliğindeki başvurular, ilgili kurumlara resmi olarak iletilip, yanıtları başvuru sahibine aksettiriliyor.

Mevzuat açısından, CİMER üzerinden yapılan bilgi talepleri de 4982 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendiriliyor. Ankara pratiğinde, bazı dosyalarda CİMER başvurusunun takibi, vatandaş açısından süreci belgelendirmek ve tarih–süre kontrolü yapmak için pratik bir yol sunuyor.

ANKARA’DA YEREL YÖNETİMLERDE ŞEFFAFLIK TALEBİ ARTIYOR

Ankara Büyükşehir Belediyesi, ilçe belediyeleri ve bağlı kuruluşlar (ASKİ, EGO vb.) da 4982 sayılı Kanun’un tarafı. Özellikle imar planları, ihale süreçleri, harcama kalemleri ve ruhsat işlemleri konusunda bilgi talebi, Ankara’da yoğunlukla bu kurumlara yöneliyor.

Bazı belediyeler, resmi internet sitelerinde “bilgi edinme başvuru formu” ve “sık sorulan sorular” bölümüyle vatandaşın süreçleri daha iyi anlamasını sağlamaya çalışıyor. Şeffaflık talepleri karşısında, bilgi edinme hakkının etkin kullanımı, hem hukukçular hem de sivil toplum örgütleri tarafından yakından izleniyor.

BAŞVURU YAPAN VATANDAŞLARA PRATİK ÖNERİLER SUNULUYOR

Ankara’da bilgi edinme başvurusu yapmak isteyenler için pratiğe dönük birkaç öneri öne çıkıyor:

• Talep ettiğiniz bilgi/belgeyi mümkün olduğunca net ve somut tanımlamak
• Tarih, sayı, konu başlığı gibi ayrıntıları eklemek
• Kişisel veri içeren üçüncü kişilere ait bilgileri talep etmemek
• Aynı konuda birden fazla kuruma başvuru gerekiyorsa, bunu açıkça belirtmek
• Süreleri (15 iş günü yanıt, 15 gün BEDK itiraz süresi) takip etmek

Bu sayede hem kurumun doğru biriminde dosyanın değerlendirilmesi hem de hukuki hakların zamanında kullanılması kolaylaşıyor.

SIK SORULAN SORULAR

Ankara’da bilgi edinme başvurusunu e-devlet üzerinden yapabilir miyim?

• Evet. Pek çok bakanlık ve kamu kurumu, e-devlet üzerinden bilgi edinme modülü kullanıyor. Ayrıca CİMER’e de e-devlet ile giriş yaparak başvuruda bulunabilirsiniz. Ankara’daki kurumlar, bu başvuruları mevzuattaki sürelerde yanıtlamakla yükümlü.

Ret cevabını aldım, Ankara’da nereye itiraz edeceğim?

• Ret veya kısmi bilgi cevabına karşı Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu’na 15 gün içinde itiraz hakkınız var. Kurulun merkezi Ankara’da; başvuruyu posta, elektronik sistemler veya ilgili formlar üzerinden yapabilirsiniz. Kurul kararı sonrası idari yargı yolu da açık.

Her konuda bilgi isteyebilir miyim?

• Hayır. Devlet sırrı, ticari sır, kişisel veri, kurum içi görüş ve ülkenin güvenliğini veya ekonomik çıkarlarını zedeleyebilecek bilgiler gibi istisnalar var. Ankara’daki kurumlar, bu istisnalara giren talepleri gerekçesiyle birlikte reddedebiliyor.

Kurum süresinde cevap vermezse ne yapabilirim?

• Fiili susma da bir nevi ret sayılıyor. Kanuni süre geçtiği halde dönüş olmazsa, bunu zımni ret kabul edip Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu’na veya idari yargıya başvurabilirsiniz. Ankara’daki uygulamada, CİMER veya kayıtlı posta kullanmak, süre ispatını kolaylaştırıyor.