Alzheimer’da erken tanı kritik: Unutkanlığı yaşlılığa bağlamayın
Yaş ilerledikçe ortaya çıkan her unutkanlık belirtisi Alzheimer değil. Uzmanlar, Alzheimer'in önüne geçebilmek için erken tanının önemine dikkat çekiyor.
Okunma Süresi: 1 dakika 36 saniye
Giderek artan ve günlük yaşamı etkileyen unutkanlıkların erken dönemde değerlendirilmesi, Alzheimer dışındaki nedenlerin belirlenmesi ve uygun tedavi seçeneklerinin zamanında uygulanması açısından önem taşıyor.
Nöroloji Uzmanı Doktor Öğretim Üyesi Gözde Öngün, yaş ilerledikçe görülen her unutkanlığın Alzheimer olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, giderek artan, yeni bilgileri öğrenmeyi bozan ve günlük yaşamı etkilemeye başlayan unutkanlıkların mutlaka hekim tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
İSÜ Medical Park Gaziosmanpaşa Hastanesi’nden Doktor Öğretim Üyesi Öngün, bir ismi zaman zaman hatırlayamama veya gözlüğün yerini unutmanın tek başına Alzheimer anlamına gelmediğini belirtti. Ancak aynı soruyu kısa aralıklarla tekrar sorma, yakın zamanda yaşanan olayları hatırlayamama, randevuları unutma, alışveriş ve para hesabında hata yapma, bilinen yerlerde yolunu bulmakta zorlanma ve günlük işleri organize edememe gibi belirtilerin giderek artması halinde dikkat edilmesi gerektiğini söyledi.
Unutkanlığın nedeni her zaman Alzheimer değil
B12 eksikliği, tiroid hastalıkları, depresyon, bazı ilaçlar ve uyku bozuklukları da unutkanlığa yol açabiliyor. Bu nedenle şikâyetlerin nedeninin belirlenmesi, özellikle tedavi edilebilir durumların gözden kaçırılmaması açısından önem taşıyor.
Kalp ve damar sağlığı da önemli
Yüksek tansiyon, diyabet, yüksek kolesterol, fazla kilo, hareketsiz yaşam, sigara, uyku bozuklukları, sosyal izolasyon, inme ve diğer damar hastalıkları demans riskini artırabiliyor. Düzenli fiziksel aktivite, sağlıklı beslenme, yeterli uyku ve sosyal yaşam ise beyin sağlığının korunmasına katkı sağlayabiliyor.
Akdeniz tipi beslenme, düzenli yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi aktivitelerin yanı sıra kitap okumak, yeni şeyler öğrenmek ve sosyal faaliyetlere katılmak da öneriliyor. Sadece bulmaca çözmenin Alzheimer’ı önlediğine dair yeterli kanıt bulunmuyor.
Tanı tek bir testle konulmuyor
Alzheimer tanısında hastanın ve yakınlarının gözlemleri, bilişsel değerlendirmeler ve kan tahlillerinin yanı sıra gerektiğinde beyin MR’ı gibi görüntüleme yöntemlerinden yararlanılıyor. Bazı hastalarda PET, beyin omurilik sıvısı incelemesi veya uygun kan testleri de değerlendirmeye alınabiliyor.
Hastalığı tamamen ortadan kaldıran bir tedavi bulunmazken, bazı ilaçlar belirtilerin kontrolüne yardımcı olabiliyor. Lecanemab ve donanemab gibi amiloid hedefli yeni tedaviler ise özellikle erken evredeki ve uygun özelliklere sahip hastalarda değerlendiriliyor. Bu tedaviler ciddi yan etkiler nedeniyle dikkatli hasta seçimi ve düzenli takip gerektiriyor.
