Türkiye’de 2, başka ülkelerde 3 delik var: İşte nedeni
Prizlerdeki delik sayısı neden her ülkede aynı değil? Fiş tipleri, topraklama ve elektrik standartları ülkeler arasında nasıl farklılaşıyor? İşte detaylar...
Okunma Süresi: 1 dakika 55 saniye
Evlerde sıradan görünen prizlerin tasarımı aslında ülkelerin elektrik altyapısı ve güvenlik standartlarıyla yakından bağlantılı. Bu nedenle fişlerin şekli, pin sayısı ve topraklama düzeni dünyanın farklı bölgelerinde değişiyor.
PRİZLERDEKİ İKİ VE ÜÇÜNCÜ TEMAS NOKTASI NE İŞE YARIYOR?
İki pimli sistemlerde iki temel elektrik bağlantısı bulunur. Ancak bir prizin iki temas noktasına sahip olması tek başına topraklamasının olmadığı veya güvensiz olduğu anlamına gelmez; sistemin tamamı değerlendirilmelidir.
Üçüncü temas noktası ise birçok sistemde koruyucu topraklama bağlantısıyla ilişkilidir. Elektrik kaçağı oluştuğunda bu bağlantı, koruma düzeneklerinin devreyi kesmesine yardımcı olarak elektrik çarpması riskinin azaltılmasında rol oynayabilir.
ABD’de yaygın Type B sisteminde iki düz güç yuvasına ek olarak topraklama için üçüncü bir pin bulunur. Avrupa’daki bazı sistemlerde ise topraklama farklı fiziksel temas noktalarıyla sağlanır.
TÜRKİYE’DE PRİZLER NEDEN FARKLI, ABD’DE NEDEN ÜÇ DELİK VAR?
Türkiye’de yaygın kullanılan Type F sisteminde iki yuvarlak güç pini bulunurken topraklama bağlantısı, priz ve fiş üzerindeki yan temas noktalarıyla sağlanabilir. Bu nedenle üçüncü temas mutlaka önde bir delik şeklinde görünmez.
Dünyada tek bir priz standardının kullanılmamasının temelinde elektrik sistemlerinin farklı dönemlerde ve farklı ulusal standartlarla gelişmesi bulunuyor. IEC de ev tipi prizleri, topraklama bağlantısı bulunan veya bulunmayan farklı sistemleri kapsayan standartlar altında ele alıyor.
FİŞLERİN ŞEKLİ NEDEN ÜLKEDEN ÜLKEYE DEĞİŞİYOR?
Prizlerdeki farklılık yalnızca delik sayısıyla sınırlı değil. Pinlerin yuvarlak veya düz olması, boyutları ve yerleşimleri de değişebiliyor. Bu tasarımlar belirli fiş-priz sistemlerinin birbiriyle uyumlu çalışmasını sağlıyor.
Bir sistem yaygınlaştığında ülkedeki ev tesisatlarının ve cihazların buna göre kurulması, standardın değiştirilmesini maliyetli hale getiriyor. Böylece tarihsel olarak oluşan farklılıklar uzun yıllar boyunca kullanılmaya devam ediyor.
YURT DIŞINDA SADECE PRİZ ADAPTÖRÜ YETERLİ Mİ?
Bir cihazın fişinin başka ülkedeki prize fiziksel olarak uymaması adaptörle çözülebilir. Ancak adaptörün fiş biçimini değiştirmesi, cihazın ihtiyaç duyduğu elektrik gerilimini otomatik olarak dönüştürdüğü anlamına gelmez.
Bu nedenle seyahatlerde cihazın üzerinde yazan gerilim ve frekans değerlerinin kontrol edilmesi gerekir. Özellikle yüksek güç tüketen cihazlarda yalnızca fiziksel uyuma güvenmek yerine cihazın elektrik özellikleri de dikkate alınmalıdır.
PRİZLERDEKİ DELİK SAYISI BİZE NE ANLATIYOR?
Prizin görünümü, kullanılan fiş-priz standardı ve topraklama düzeni hakkında fikir verebilir; ancak yalnızca dışarıdaki deliklere bakarak bir tesisatın güvenli olduğu söylenemez. Elektrik tesisatının genel durumu da önemlidir.
Kısacası Türkiye’deki prizlerle ABD veya Birleşik Krallık’taki prizlerin farklı görünmesi rastlantı değildir. Farklı elektrik standartları, güvenlik gereksinimleri ve tarihsel altyapılar bugünkü fiş-priz çeşitliliğini oluşturmuştur.
