Bazı insanlar nezaketi yanlış anlıyor. Daha doğrusu, işlerine geldiği gibi anlıyorlar.
Sesini yükseltmeyeni güçsüz, alttan alanı mecbur, anlayış göstereni de her koşulda aynı anlayışı sunmak zorunda sanıyorlar. Bir süre sonra nezaket, güzel bir davranış olmaktan çıkıp karşı tarafın senden beklediği bir göreve dönüşüyor.
Ne tuhaf, değil mi? İnsan birine kibar davrandığında bu bir erdem sayılıyor; aynı insan bir gün sınır koyduğunda ise karakteri sorgulanmaya başlanıyor.
Oysa insanın her şeye itiraz etmemesi, her şeyi kabul ettiği anlamına gelmez. Bazen tartışmaya değmeyeceğini düşündüğü için susar, bazen karşısındakini kırmamak için kelimelerini seçer, bazen de bir meseleyi büyütmemeyi tercih eder. Fakat bütün bunlar, onun sınırsız bir sabra sahip olduğu anlamına gelmez.
Üstelik insan ilişkilerinde ilginç bir alışkanlık var: Birinin gösterdiği anlayışa çabucak alışıyoruz. İlkinde teşekkür ettiğimiz şeyi, birkaç kez sonra doğal bir hakkımız gibi görmeye başlayabiliyoruz. Hep alttan alanın yine alttan alacağını, hep anlayanın yine anlayacağını düşünüyoruz.
Sonra bir gün o insan duruyor.
Artık her şeyi açıklamak istemiyor, her yanlışın üzerini örtmüyor, her kırgınlığını içine atmıyor. Belki yalnızca bir kez hayır diyor.
İşte tam o noktada, yıllardır gösterdiği bütün nezaket bir anda unutuluyor. Çünkü bazıları insanın nasıl davrandığına değil, kendilerine ne kadar alan açtığına bakıyor.
İnsan, alıştığı ayrıcalığı kaybedince karşısındakinin değiştiğini düşünebiliyor. Oysa belki de değişen tek şey, artık her davranışın eskisi gibi karşılıksız kalmaması.
Elbette sınır koymak, her zaman haklı olmak demek değil. İnsan kendi sınırlarını savunurken de kırıcı olabilir, haksızlık yapabilir. Mesele, her itirazı haklı görmek değil; bir insanın kendini ifade etme hakkını, sırf alıştığımız düzen bozuluyor diye elinden almamak.
Çünkü nezaket, kendini yok saymak değildir. İyi geçinmek uğruna her haksızlığa susmak, anlayışlı olmak adına her kırgınlığı yutmak da olgunluk sayılmaz.
Herkesle iyi geçinmek zorunda değiliz. Herkesin bizi sevmesini sağlamak gibi bir görevimiz de yok. Bazen en sağlıklı ilişki, birbirimizi her konuda memnun ettiğimiz değil, birbirimizin sınırlarına saygı duyduğumuz ilişkidir.
Nezaket, insanın kendine saygısını kaybetmeden başkasına saygı gösterebilmesidir.
Ve belki de artık şu ayrımı öğrenmemiz gerekiyor: Bir insanın size karşı nazik olması, ona istediğiniz gibi davranabileceğiniz anlamına gelmez.
Çünkü nezaket bir karakter özelliğidir; boyun eğmek ise bir zorunluluk değildir.