Ankara’da BaşkentKart cezasına nasıl itiraz edilir, transfer hakkı nasıl kullanılır?

Ankara’da toplu ulaşıma entegre BaşkentKart sistemi; EGO otobüsleri, metro, ANKARAY, bazı özel halk otobüsleri ve özel taşımacılık hatlarında kullanılıyor. Transfer hakkı, Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) kararlarıyla belirleniyor; ceza işlemleri ise belediye yönergeleri, Belediye Kanunu ve Kabahatler Kanunu çerçevesinde uygulanıyor. Yolcu, “kart okutmama, eksik ücret, iptal edilmeyen transfer, hatalı ceza” gibi durumlarda önce EGO ve belediye içi şikâyet yollarını, sonuç alamazsa CİMER ve idari yargı yolunu kullanarak hakkını arayabiliyor.

BAŞKENTKART TOPLU ULAŞIMDA ORTAK ÖDEME SİSTEMİ OLUŞTURUYOR

Ankara’da BaşkentKart, toplu taşıma ödemelerinin neredeyse tek kanalı hâline gelmiş durumda. 

Kart;

• EGO otobüslerinde,
• Metro ve ANKARAY’da,
• Teleferik hatlarında,
• Sisteme entegre özel halk otobüsü ve bazı özel taşımacılık hatlarında

kullanılıyor.

Hukuki altyapı, 5393 sayılı Belediye Kanunu, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, UKOME kararları ve Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin toplu taşıma yönetmeliklerinden geliyor. Belediye, ücreti, transfer süresini, indirimli-binis koşullarını ve kart kullanım kurallarını bu çerçevede belirleme yetkisine sahip.

BaşkentKart aynı zamanda kişiselleştirilebilen bir kart; özellikle öğrenci, öğretmen, 65 yaş üstü ve engelli kartları, kart sahibine özel haklar tanıyor. Bu kartların başkası tarafından kullanımı hem kartın iptaline hem de cezai işleme yol açabiliyor.

TRANSFER HAKKI UKOME KARARLARIYLA ŞEKİLLENİYOR

Ankara’da en çok merak edilen konulardan biri, “BaşkentKart ile aktarma (transfer) nasıl işliyor?” sorusu. Transfer hakkı;

• Belirli bir süre içinde,
• Belirli hatlar arasında,
• İlk binişten sonra indirimli veya ücretsiz ikinci/üçüncü biniş olarak tanımlanıyor.

Bu süre, hangi araçlar arasında transfer yapılacağı, kaç kez aktarma hakkı tanınacağı; UKOME’nin dönemsel kararlarıyla güncelleniyor. 

Uygulamada tipik senaryo:

• İlk biniş tam ücret,
• Belirli dakika içinde ikinci biniş indirimli veya ücretsiz,
• Bazı hatlarda üçüncü biniş de ayrı bir indirim kuralına bağlı.

Ancak Ankara’da vatandaşın en çok şikâyet ettiği konu, süre ve hat uyumsuzluğu nedeniyle transferin sistemde tanınmaması:

• Trafik yoğunluğunda,
• Araç rötarında,
• Turnikeye geç girildiğinde

aktarma süresi dolmuş sayılırsa, kart tam ücret kesebiliyor. Yolcu bu durumda “transfer hakkım yanmış oldu” diyerek hem çağrı merkezine hem de EGO’ya başvurabiliyor.

KART OKUTMAMA VE EKSİK ÜCRET İŞLEMİ SÜRÜCÜYÜ VE YOLCUYU BAĞLIYOR

Ankara’da EGO ve özel halk otobüslerinde kural net: Her yolcu araca binerken kartını okutmak zorunda. Sürücünün “geç, sonra okutursun” veya “boşver” şeklindeki fiilî uygulamaları hukuken bağlayıcı değil; denetim ekipleri binişi kartta görmezse, “ücretsiz kaçak binme” ya da “eksik ücret” değerlendirmesi yapabiliyor.

Uygulamada:

• Denetim ekipleri veya şoför, kart okutmadığını fark ettiği yolcuyu aracın önüne çağırıp kart okumasını isteyebiliyor,
• Kartı yoksa veya bilerek okumadıysa, tutanak tutulup idari para cezası gündeme gelebiliyor,
• İndirimli kartı haksız kullandığı tespit edilen (örneğin başkasının öğrenci kartını kullanan) yolcuya hem ceza hem de kartı iptal işlemi yapılabiliyor.
• Özel halk otobüslerinde ise şoför veya firma işletmesiyle yolcu arasında “sözlü tartışma, ücret ödeme, kartın basmaması” gibi gerilimler yaşanabiliyor. 
• Ankara’da bu tür durumlarda yolcunun, mümkünse o anda araç numarasını, saat ve güzergâhı not alması, sonradan itirazda delil niteliği taşıyor.

CEZA TUTANAĞINDA YOLCUNUN İTİRAZ HAKKI BULUNUYOR

BaşkentKart ile ilgili en kritik başlıklardan biri, kart kullanımına dayanarak kesilen idari para cezaları ve ceza tutanakları. 

Örneğin:

• Kart okutmadığı,
• Ya da haksız indirimli kart kullandığı iddia edilen yolcu hakkında,
• denetim ekipleri veya yetkili personel tarafından tutanak düzenlenebiliyor.

Bu noktada hukuki yol şu şekilde işliyor:

Tutanakta itiraz şerhi koyma hakkı:

• Yolcu, tutanağı imzalarken “İtirazım vardır” ibaresi yazdırabiliyor; imzalamamak da mümkün ancak imza atmamak tutanağı otomatik olarak hükümsüz kılmıyor.

EGO ve belediye nezdinde itiraz:

• Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin ilgili birimlerine, EGO Genel Müdürlüğü’ne, BaşkentKart çağrı ve başvuru kanallarına yazılı itiraz yapılıyor.
• Başvuruda olay tarihi, araç plakası/hat numarası, kart numarası ve varsa tanık-GPS-kamera bilgileri belirtiliyor.

Sonuç alınamazsa idari yargı yolu:

• Ceza bir idari para cezası niteliğindeyse, tebliğ tarihinden itibaren belirli süre içinde idare mahkemesine dava açmak mümkün.

Mahkeme, ukome kararı, iç yönergeler, kamera kayıtları ve tutanak üzerinden cezanın hukuka uygunluğunu denetliyor.

Ankara pratiğinde, açık hatalı işlemlerde (örneğin kartın sistem arızası nedeniyle okunmaması) belediyenin düzeltme yaptığı, tartışmalı dosyalarda ise idari yargıda lehe ve aleyhe kararların çıktığı biliniyor.

TRANSFERİN TANINMAMASI VE HATALI ÜCRET TAHSİLİNDE YAZILI BAŞVURU ÖNERİLİYOR

“Transfer süresi dolmadığı hâlde sistem benden tam ücret aldı” veya “kartımda bakiye olmasına rağmen hatalı ücret kesildi” şikâyeti, Ankara’da sık yaşanan bir durum. 

Bu tür teknik ya da süre kaynaklı uyuşmazlıklarda;

• BaşkentKart müşteri hizmetleri,
• EGO’nun resmi başvuru kanalları,
• Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin elektronik dilekçe sistemi

üzerinden yazılı başvuru yapılması tavsiye ediliyor.

Başvuruda:

• İlk biniş saati,
• Aktarma yapılan hat,
• Kartın son işlem hareketleri,

detaylı şekilde anlatıldığında, sistem kayıtları üzerinden kontrol yapılabiliyor. Ankara pratiğinde, açık sistem hatalarında yolcu lehine iade veya düzeltme yapılırken; süre gerçekten dolmuşsa belediye genellikle sorumluluk kabul etmiyor.

KART İPTALİ, ENGELLİ VE ÖĞRENCİ KARTLARINDA ÖZEL DURUM DEĞERLENDİRİLİYOR

• Ankara’da indirimli ve ücretsiz kartlar;
• Öğrenci,
• Öğretmen,
• Engelli,
• 65 yaş üstü,
• Şehit yakını, gazi ve benzeri statüdeki kişiler için farklı haklar tanıyor.

Bu kartların başkası tarafından kullanılması hâlinde, denetim birimleri:

• Kartı geçici veya kalıcı olarak iptal edebiliyor,
• Kartın asıl sahibine de “kartı başkasına verme” gerekçesiyle uyarı veya yaptırım uygulayabiliyor.
• Gerçek hak sahibi (örneğin engelli yolcu), kart iptaline veya haksız işleme maruz kaldığını düşünüyorsa, raporları ve kimlik bilgileriyle birlikte hem EGO’ya hem de CİMER üzerinden detaylı itiraz dosyası hazırlayabiliyor. 
• Ankara’da bazı dosyalarda, yanlış anlaşılmaların ve denetim aşırılıklarının, itiraz üzerine giderildiği görülüyor.

YOLCULARA İTİRAZ SÜRECİ VE BELGE TOPLAMA KONUSUNDA UYARI YAPILIYOR

Uzmanlar, Ankara’da BaşkentKart kaynaklı ceza ve uyuşmazlıklarda yolcuların en çok süreyi kaçırma ve belge toplamada eksik kalma hatası yaptığını vurguluyor. 

Hak kaybı yaşanmaması için:

Tutanağın bir nüshasını almak:

• O an verilmese bile, daha sonra EGO veya belediyeden dosya örneği istenebiliyor.

Güzergâh, saat ve araç bilgilerini not etmek:

• Hat numarası, araç plakası, durak adı, saat, olayı ispatta kritik.

Kart hareket dökümünü istemek:

• BaşkentKart işlemlerinin dökümü, hangi saatte ne kesinti yapıldığını gösteriyor.

Başvuruyu yazılı ve kayıtlı yapmak:

• Sadece sözlü şikâyet yerine, e-Devlet, CİMER, belediye dilekçe sistemi gibi iz bırakacak kanallar kullanıldığında, ileride idari dava açmak kolaylaşıyor.

SIKÇA SORULAN SORULAR (SSS)

Ankara’da BaşkentKart cezası geldi, itiraz sürem ne kadar?

• Ceza türüne göre değişmekle birlikte, idari para cezalarında tebliğ tarihinden itibaren genellikle 15 gün içinde itiraz veya dava yoluna gidilmesi gerekiyor. 
• Ayrıntı için ceza kararındaki mevzuat ve yol gösterici bölüm dikkatle okunmalı; tereddütte avukat görüşü alınmalı.

Transfer hakkım süresi içinde olmasına rağmen tanınmadı, param yanar mı?

• Teknik hata veya sistemsel sorun varsa, kart hareket dökümü ve güzergâh bilgilerinizle EGO’ya ve BaşkentKart yetkililerine başvurarak iade ya da düzeltme talep edebilirsiniz. Süre gerçekten dolmuşsa veya yanlış hatta binmişseniz, genelde iade yapılmıyor.

Öğrenci kartımı arkadaşım kullandı, kartım iptal edildi; geri alabilir miyim?

• Bu durum kötüye kullanım sayılır. Ancak gerçek öğrencilik statünüzü belgeleyerek, pişmanlık ve benzeri gerekçelerle EGO’ya yazılı başvuru yapabilirsiniz. Ankara’da bazı durumlarda kart yeniden açılabiliyor, fakat tekrarında daha ağır yaptırımlar söz konusu.

Otobüste kart basmadım, şoför “binebilirsin” dedi; sonra ceza geldi, şoför sorumlu olmaz mı?

• Şoförün sözlü izni hukuken sizi muaf tutmaz. Denetim ekipleri kart binişi görmediğinde yolcuyu sorumlu tutar. Yine de olayın detayına göre EGO’ya itiraz edip sürücünün beyanının alınmasını talep edebilirsiniz.

BaşkentKart şikâyetimde belediyeden sonuç alamadım, sırada ne var?

• Önce CİMER üzerinden ayrıntılı başvuru yapıp belediyenin cevabını alın. Cevabı hukuka aykırı buluyorsanız, ceza ve idari işlem türüne göre idare mahkemesinde iptal davası açma hakkınız bulunuyor.