Resmi gazete matbaasında bir gece: Ankara’da devlet kararları nasıl basılıyor?

Ankara’da gece yarısına yaklaşırken Cumhurbaşkanlığına bağlı Resmi Gazete biriminde mesai hızlanır; gelen kararlar dizgiye alınır, defalarca kontrol edilir, gerektiğinde “mükerrer sayı” hazırlığı yapılır, sınırlı sayıda fiziki baskı yapılırken esas yayın dijital ortamda gece 00.00’da erişime açılır. Her satır, ertesi gün yürürlüğe girecek hukuki düzenin temelini oluşturur.

ANKARA UYURKEN DEVLET KARARLARI YAYIMLANIYOR

Resmi Gazete’nin Ankara’daki süreci akşam saatlerinde başlar. Bakanlıklar, Cumhurbaşkanlığı, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, yönetmelikler, tebliğler, atama kararları ve uluslararası anlaşmalar gün içinde hukuken son hâline getirilir. Akşam saatlerinde bu metinler, artık ağırlıkla güvenli dijital hatlar üzerinden Resmi Gazete birimine ulaştırılır. Eski dönemde fiziki evrak, mühürlü zarflar ve hatta zaman zaman motosikletli kuryelerle taşınırken, bugün şifreli sistemler ve kayıt altına alınan elektronik iletim ön plandadır.

Bu aşamada Ankara pratiğinde önemli olan husus, hangi metnin hangi tarihte yayımlanacağı, geçiş hükümlerinin ne zaman yürürlüğe gireceği ve sıralamanın nasıl yapılacağıdır. Çünkü bir maddenin, hatta bir fıkranın hangi gün Resmi Gazete’de yer alacağı, doğrudan milyonların haklarını, yükümlülüklerini ve günlük hayatını etkiler.

DİZGİ VE TASHİH EKİPLERİ HATA KABUL ETMİYOR

Resmi Gazete’nin hazırlık sürecinde en kritik aşama dizgi ve tashih bölümleridir. Metinler öncelikle elektronik ortamda standart formata dönüştürülür; başlık yapıları, madde numaraları, atıf yapılan kanun numaraları ve tarihleri tek tek gözden geçirilir. Bu süreç, sıradan bir gazete dizgisinden farklıdır; burada basılan her kelime normlar hiyerarşisinde yerini alan, yargı kararlarına dayanak olabilecek metne dönüşür.

Tashih ekibi, Ankara bürokrasisinin belki de en görünmeyen ama en hayati halkalarından biridir. Bir virgülün, bir noktalı virgülün, “veya” ile “ve”nin yer değiştirmesi bile hükmün kapsamını tamamen değiştirebilir. Bu nedenle kontrol, klasik “okuma”dan çok daha fazlasıdır; ekiptekiler mevzuat dili, kanun tekniği ve önceki düzenlemelere uyum bakımından da metinleri süzer. Özellikle son dakikada gelen değişiklikler, acil atama kararları veya gece yürürlüğe girmesi gereken düzenlemeler, bu masalarda ikinci ve üçüncü kez kontrol edilir.

MÜKERRER SAYI HAZIRLIKLARI GECENİN RİTMİNİ DEĞİŞTİRİYOR

Ankara’da Resmi Gazete’nin gece mesaisini belirleyen unsurlardan biri de “mükerrer sayı” ihtimalidir. Bazen gün içindeki gelişmeler, olağanüstü hal kararları, kritik atamalar veya acil ekonomik düzenlemeler nedeniyle standart sayı dışında ek bir sayı çıkarılması gerekebilir. Bu durumda kurum içinde adeta alarm durumu oluşur.

Mükerrer sayı, hem dizgi hem de hukuki sıralama bakımından yeni bir organizasyon demektir. Var olan sayının içeriği bozulmadan, ek bir Resmi Gazete nüshası daha hazırlanır. Bu da matbaa ve dijital ekipleri için sabaha kadar sürebilen ek mesai anlamına gelir. Ankara pratiğinde, özellikle ekonomik ve idari reform dönemlerinde, bu tip mükerrer sayılar gece gündüzü birbirine katar.

ROTATİFLER DÖNERKEN DEVLET KARARLARI SOMUTLAŞIYOR

Dijitalleşme öncesi dönemde Ankara’daki Resmi Gazete matbaası, gecenin en gürültülü yerlerinden biriydi. Dizgisi biten metinler klişeye aktarılır, ardından dev rotatif makineler kağıt bobinlerini yutmaya başlardı. Mürekkep kokusu, sıcak kağıt ve metal seslerinin karıştığı o atmosfer, devlet iradesinin somutlaştığı son aşamaydı.

Matbaa ustaları, ilk çıkan sayfaları ışığa tutarak hem baskı kalitesini hem de yerleşimi kontrol ederdi. Bu, sadece teknik bir denetim değil, aynı zamanda “devletin o günkü iradesinin” ilk defa kağıt üzerinde görülmesi anlamına gelirdi. Baskı tamamlandığında kamyonlar Ankara’dan Türkiye’nin dört bir yanına dağılır, aboneler, bakanlıklar, mahkemeler ve kütüphaneler sabahı beklerdi. Resmi Gazete, fiziki varlığıyla devlet dairelerinin raflarında, hukuk fakültelerinin, baroların ve arşivlerin demirbaşları arasına girerdi.

DİJİTAL DÖNEM ANKARA’NIN RİTMİNİ HIZLANDIRIYOR

2018’de yapılan düzenlemeyle Resmi Gazete’nin halka açık fiziki basımı sona erdi; artık esas yayın dijital ortamda yapılıyor. Buna rağmen Ankara’da matbaa tamamen “tarihe karışmış” değil. Devletin en üst makamlarına ve arşivlere gönderilmek üzere sembolik ve sınırlı sayıda baskı hâlâ sürüyor. Bu, bir anlamda Cumhuriyet arşiv geleneğinin korunması olarak değerlendiriliyor.

Eski kağıt döneminde Resmi Gazete’ye erişim için sabahı beklemek, bayiye gitmek veya postayı beklemek gerekirdi. Bugün ise saatler gece yarısını gösterdiğinde, yani Ankara’da yeni gün hukuken başlarken, Resmi Gazete’nin PDF ve HTML formatları resmi sitede yayına giriyor. Basım, paketleme ve dağıtımın saatler süren yükü; yerini saniyeler içinde erişilebilen, “Ctrl+F” ile içinde arama yapılabilen dosyalara bıraktı. Kağıt, mürekkep ve lojistik maliyetleri büyük ölçüde ortadan kalkarken, dijital arşivleme ve siber güvenlik Ankara’da yeni uzmanlık alanları haline geldi.

Bugün Resmi Gazete ekibi, sadece dizgi ve hukuk bilgisini değil, aynı zamanda dijital yayıncılık, veri güvenliği ve uzun süreli dijital arşivleme tekniklerini de bilmek zorunda. Eski dönemin matbaa ustalarının yerini, ekran ışığında çalışan, fakat aynı sorumluluğu taşıyan yeni nesil uzmanlar almış durumda.

ANKARA’DA DEĞİŞMEYEN TEK ŞEY SORUMLULUK OLUYOR

Teknoloji, format ve dağıtım kanalları değişse de Ankara’daki Resmi Gazete mesaisinin özünde değişmeyen tek şey sorumluluk duygusu. Gecenin bir vakti, çoğu yurttaş uykudayken, dizgi masasında, kontrol ekranında veya sunucu odasında çalışan ekip, Türkiye’nin hukuki altyapısını her gece yeniden kuruyor.

Bir atama kararıyla bir memurun hayatı değişiyor, bir yönetmelikle iş dünyasının kuralları güncelleniyor, bir uluslararası anlaşmayla ülkenin dış politikada attığı adım resmileşiyor. Tüm bu gelişmelerin ortak adresi, Ankara’da hazırlanan ve gece yarısı yayımlanan Resmi Gazete oluyor. Bu nedenle, matbaa kokulu eski günlerden ekran ışıklı yeni çağa geçilmiş olsa da, bu süreçte görev alanların omuzlarındaki yük hafiflemiyor; sadece biçim değiştiriyor.