Ankara düğün salonu kültürü: yaş pasta, kuru pasta ve piyanist şantör gerçeği

Ankara’nın mahalle arası düğün salonları, lüks otel balo salonlarından farklı olarak 1990’lardan bugüne neredeyse hiç değişmeyen dekorasyon anlayışı, standart ikram menüsü ve piyanist şantör eksenli eğlence düzeniyle hem kültürel hafızayı taşıyor hem de kentteki orta sınıf evlilik pratiğinin görünmeyen kurallarını ortaya koyuyor. Bu salonlar, özellikle yaz aylarında haftanın her günü akşam saatlerinde adeta sosyolojik birer sahneye dönüşüyor; takı ritüelleri, bahşiş alışkanlıkları ve Ankara havası eşliğinde şekillenen bu dünya, hem mevzuatla çerçeveleniyor hem de yılların getirdiği “Ankara usulü” pratikle sürdürülüyor.

ANKARA’DA DÜĞÜN SALONLARI MAHALLE KÜLTÜRÜNÜ YAŞATIYOR

Ankara’da düğün yapmak isteyen çiftler için ilk durak çoğu zaman mahalle arası düğün salonları oluyor. Büyükşehir Belediyesi ve ilçe belediyelerinin denetimindeki bu işletmeler; yangın, acil çıkış, kapasite, ses ve ikram hijyeni gibi başlıklarda yönetmeliklere tabi çalışırken, içeride oluşan atmosferi asıl belirleyen şey ise kentin yıllar içinde oturmuş düğün alışkanlıkları oluyor.

Özellikle Keçiören, Mamak, Sincan, Etimesgut, Yenimahalle ve Altındağ gibi ilçelerde yoğunlaşan bu salonlar, şehirdeki göç hikâyelerinin de kesişim noktası. İç Anadolu’nun farklı illerinden, Doğu ve Güneydoğu’dan, Karadeniz’den gelen aileler, Ankara’da kurdukları yeni hayatın ilk büyük törenini bu salonlarda yapıyor. Bu nedenle her düğün, sadece iki insanın değil, iki ailenin ve iki memleketin sahneye çıktığı bir gösteriye dönüşüyor.

DEKORASYON YILLARA RAĞMEN AYNI GÖRÜNMEYE DEVAM EDİYOR

Ankara’nın mahalle düğün salonlarına girildiğinde görülen manzara, semtten semte değişmiyor. Salon sahipleri zaman zaman mobilya yenilese de estetik anlayışı yerinde sayıyor. Altın varaklı detaylar, beyaz saten kılıflı sandalyeler, dev fiyonklar, aynalı suplalar, yapay çiçekler ve duvarlarda mor-mavi LED ışıklar; neredeyse tüm salonlarda ortak bir “kitsch saray-disko” karışımı üretiyor.

Salonun en hakim noktasında yer alan gelin-damat platformu ise bu estetiğin zirvesi. Çoğu salonda kırmızı kadife veya beyaz deri kaplı iki kişilik “taht” bulunuyor; arka fonda altın rengi sütunlar, tül drapeler ve çoğu zaman “Sonsuza Kadar Evet” ya da “Mutluluğa Evet” yazılı ışıklı panolar yer alıyor.

Işıklandırma da unutulmuyor. Tavandan sarkan disko topları, renk değiştiren spotlar ve pistin üzerinde gezinen lazer ışıkları, özellikle Ankara havası başladığında salonu bir anda pavyon-disko karışımı bir enerjiye taşıyor. Ancak tüm bu görsel şölene rağmen, çoğu salonda akustik çözüm eksik; yankılı mikrofon sesleri, mekânın vazgeçilmez “ambiyans” unsuru haline geliyor.

YAŞ PASTA VE KURU PASTA İKRAMI ALIŞKANLIK HALİNE GELİYOR

Bu salonlarda ikram menüsü neredeyse standart. Çoğu işletme, maliyet hesabı ve hızlı servis zorunluluğu nedeniyle, uzun yıllardır değişmeyen bir formül uyguluyor. Masaya oturur oturmaz gelen kuru pasta tabağı; bir tuzlu, bir tatlı olmak üzere iki klasik çeşitten oluşuyor. Susamlı, yumuşak kıvamlı tuzlu çubuklar ve ortasında kırmızı jöle benzeri damla bulunan tatlı kurabiye; Ankara’daki binlerce düğün salonunda kuşaklar boyu aynı rolü oynuyor.

Düğünün ilerleyen saatlerinde “pasta kesimi” anonsuyla ışıklar kısılıyor, volkanlar yanıyor ve salonun kapısından içeri çok katlı dev bir pasta giriyor. Ancak misafirlerin de salon çalışanlarının da bildiği gerçek şu: Bu dev pasta çoğu zaman maket. Çift, sadece kesilebilir küçük bir dilimi bıçakla sembolik olarak kesiyor. Mutfaktan ise klasik yaş pasta servis ediliyor: Hafif ıslak pandispanya, yoğun krem şanti, üzeri jel kaplı meyve dilimleri…

İçecek tarafında da durum benzer; marka ikinci planda kalıyor. Misafirler arasında “sarı kola” ve “siyah kola” ayrımı yapılıyor. Portakallı gazlı içecekler sarı, kolalı olanlar siyah diye anılıyor. Cam şişe servis, daha çok “lüks” otel düğünlerinde görülürken, mahalle salonlarında 2,5 litrelik şişelerden plastik bardaklara hızlıca servis yapılması hem pratiklik hem de maliyet sebebiyle tercih ediliyor.

PİYANİST ŞANTÖR DÜĞÜNÜN AKIŞINA YÖN VERİYOR

Ankara’daki mahalle düğün salonlarının en belirleyici figürü, kuşkusuz piyanist şantörler. Çoğu, yıllardır aynı salonda çalan, o bölgenin düğünlerini, aileleri, hatta akrabalar arasındaki ilişkileri bile yakından tanıyan emektar müzisyenler. Org başında tek kişi otursa da işlevi koca bir orkestraya denk.

Gecenin başında genellikle slow ve duygusal parçalarla açılış yapılıyor. “Samanyolu”, “İmkansızım”, “Her Şey Seninle Güzel” gibi şarkılar, yeni evli çiftin ilk dansına zemin hazırlıyor. Takı töreni sonrasında ise tempo bir anda değişiyor; Ankara havaları devreye giriyor. “Erik Dalı”, “Hüdayda”, “Fidayda”, misket, kaşık havaları… Özellikle Ankara’nın yerel oyun havalarında pistte yer bulmak zorlaşıyor, salonun yaşı, cinsiyeti, sosyal statüsü ne olursa olsun herkes bir anda aynı ritimde buluşuyor.

Piyanist şantörlerin mikrofon kullanımı da bu kültürün parçası. Echo ayarı çoğu zaman sonuna kadar açık; “Hoş geldiniz, sefalar getirdiniz-iniz-iniz…” şeklinde yankılanan anonslar, Ankara düğün salonu deneyiminin imza sesi haline gelmiş durumda. İstek parça almak, kayınpederi, amcayı, dayıyı “onore etmek” de yine piyanist şantörün görevleri arasında. Orgun üzerinde duran bahşiş kutusu veya tuşların önü, gecenin ilerleyen saatlerinde banknotlarla doluyor.

TAKI TÖRENİ SOSYAL VE EKONOMİK DENGELERİ ORTAYA KOYUYOR

Ankara’daki mahalle düğünlerinin en uzun ve en kritik bölümünü takı töreni oluşturuyor. Müzik kısılıyor, salonun ışıkları açılıyor, gelin ve damadın beline kırmızı kuşak bağlanıyor. Bu aşamadan sonra sahne, adeta sessiz bir ekonomik ve sosyal gösteriye dönüşüyor.

Aileler, komşular, iş arkadaşları, hemşeriler sıraya giriyor. Kuyruk boyunca kim kimin ne taktığına, kimlerin altınla, kimlerin nakit zarfla geldiğine dikkat ediliyor. Sunucu ya da piyanist şantör, her takıyı tek tek anons ediyor: “Damadın halasından bir çeyrek altın, alkışlıyoruz”, “Gelin hanımın iş arkadaşından nakit takviye” gibi cümleler, hem tebessüm yaratıyor hem de salondaki herkesin “kim nerede duruyor” sorusuna cevap niteliği taşıyor.

Gelin ve damadın boynuna asılan kırmızı kurdeleler, kısa sürede iğnelerle doluyor. Kırmızı renk, hem geleneksel “uğur” anlamını taşıyor hem de takıların görünür olmasını sağlıyor. Gecenin sonunda kurdele neredeyse delik deşik hale gelse de, üzerinde biriken altınlar ve paralar, yeni evin adeta ilk sermayesi olarak kabul ediliyor. Ankara pratiğinde, düğün takıları çoğu zaman kira, eşya, borç kapama ve yeni hayatın başlangıç giderlerinde kullanılıyor.

LÜKS OTEL DÜĞÜNLERİYLE MAHALLE SALONLARI FARKLI DÜNYALAR YARATIYOR

Ankara’da düğün yapmak isteyen aileler için seçenek skalası geniş; Kızılay, Çankaya, Söğütözü, İncek gibi bölgelerdeki otel ve butik salonlar daha “resmi” ve “gösterişli” düğünler sunarken, mahalle arası düğün salonları daha ekonomik ve daha “bizden” bulunuyor.

Lüks otel düğünlerinde genellikle set menü yemek, profesyonel fotoğraf ve video ekipleri, DJ ya da tam kadro orkestra, standartlaştırılmış ışık ve ses sistemleri öne çıkıyor. Oyun havaları çoğunlukla gecenin sonuna sıkıştırılıyor ve nispeten kontrollü bir coşku yaşanıyor.

Mahalle düğün salonlarında ise ikram çoğunlukla yaş pasta, kuru pasta ve meşrubattan ibaret. Buna karşın oyun havası düğünün merkezinde; eğlencenin süresi ve şiddeti daha yüksek. Atmosfer, resmi ve mesafeli olmaktan ziyade samimi, sıcak, zaman zaman kaotik ama kolektif bir eğlenceye dayanıyor.

MEVZUAT SINIR ÇİZİYOR, ANKARA PRATİĞİ KÜLTÜRÜ YAŞATIYOR

Tüm bu tablo, mevzuat ve pratik dengesinde şekilleniyor. Düğün salonları, ilgili belediyelerden ruhsat alırken; yangın güvenliği, kapasite, havalandırma, tuvalet sayısı, engelli erişimi, gürültü sınırları gibi başlıklarda belirlenen kurallara uymak zorunda. Gürültü konusunda komşu binaları rahatsız etmeyecek şekilde ses yalıtımı ve saat sınırlaması getiriliyor; ikram konusunda ise hijyen ve gıda tüzüğü devreye giriyor.

Öte yandan hukuki çerçeve, içerideki kültürel kodları belirlemiyor. Piyanist şantörün repertuvarı, takı töreninin süresi, maket pasta gösterisi, kuru pasta geleneği, sarı kola-siyah kola ayrımı ya da simli dekorasyon tercihleri tamamen Ankara’nın yerleşmiş düğün pratiğiyle ilgili. Bu da mahalle düğün salonlarını, sadece birer ticari işletme değil, kentin yaşayan kültür arşivlerinden biri haline getiriyor.

ANKARA DÜĞÜN SALONLARI HEM KİTSCH HEM GERÇEK BİR HAFIZA YARATIYOR

Sonuç olarak Ankara’nın mahalle arası düğün salonları; simli tülleri, altın varaklı sandalyeleri, yapay çiçekleri, krem şantili pastaları, sarı kolaları, yankılı mikrofonları ve org başındaki piyanist şantörleriyle hem kitsch hem son derece gerçek bir toplumsal sahne sunuyor.

Bu salonlarda, alt gelir ve orta gelir grupları için düğün, sadece evlilik töreni değil; akrabalık bağlarının tazelendiği, takı üzerinden ekonomik dayanışmanın kurulduğu, Ankara havası eşliğinde “kurtların döküldüğü” bir toplu terapi alanına dönüşüyor.

Ankara’nın hızla dönüşen mimarisine, artan site yaşamına ve lüks düğün mekanlarına rağmen, mahalle arası düğün salonları varlığını sürdürüyor; her hafta sonu aynı dekor, aynı ikram ve benzer şarkılarla kente “biz hâlâ buradayız” mesajı veriyor.