Ankara sokak müzisyenleri nerede toplanıyor, kimler dinliyor?

Ankara’nın merkezinde sokak müziği, özellikle yaya trafiğinin yoğun olduğu Kızılay, Tunalı, Kuğulu Park, Bahçelievler 7. Cadde ve metro istasyonlarının çevresinde toplanıyor. Öğrenciler, memurlar, semt sakinleri ve gençler, bu alanlarda kimi zaman durup şarkılara eşlik ediyor, kimi zaman da işine yetişmeye çalışırken kısa bir molayla müziği dinleyip yollarına devam ediyor.

ANKARA’DA SOKAK MÜZİSYENLERİ NEREDE ÇALIP SÖYLÜYOR?

Başkent Ankara’da sokak müziği, özellikle yaya yoğunluğunun ve toplu ulaşımın merkezde olduğu bölgelerde görünürlük kazanıyor. Kızılay’ın ara sokaklarında, Tunalı Hilmi Caddesi ve Kuğulu Park çevresinde, Bahçelievler’in 7. Caddesi’nde ve metro istasyonlarının giriş-çıkış noktalarında gün boyu farklı türlerde performanslar duyuluyor. Bu pratiğin büyük kısmı, hem Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin alt geçit ve metro alanlarına dair düzenlemelerine, hem de Kabahatler Kanunu ve gürültü yönetmeliklerine dayanan bir denge içinde yürütülüyor. Uygulamada, zabıta ekipleri daha çok yoğun şikâyet geldiğinde veya geç saatlerde müdahale ediyor.

Ankara’da sokak müzisyenlerinin önemli bir kısmı üniversite öğrencilerinden, iş arayan gençlerden veya uzun yıllardır sokakta çalan profesyonel müzisyenlerden oluşuyor. 

Yarı profesyonel müzik yapan bu kesim, hem geçimini desteklemek hem de görünürlük sağlamak için Kızılay ve Bahçelievler gibi hareketli noktalarda konumlanıyor. 

Ankara’nın “gri ve ciddi” algısı, bu alanlarda gitar, keman, yan flüt, darbuka ve vokallerle kırılıyor; şehrin politik, romantik ve genç yüzü melodilerle ortaya çıkıyor.

KIZILAY SOKAK MÜZİSYENLERİNİ BİR ARAYA GETİRİYOR

Kızılay, hem şehrin ulaşım düğüm noktası hem de sokak müziğinin en yoğun duyulduğu merkez olarak öne çıkıyor. Özellikle Yüksel Caddesi, Konur Sokak ve Karanfil Sokak, sokak müzisyenlerinin fiili “sahnesi” haline geliyor. Burada çoğunlukla özgün müzik, protest şarkılar, Anadolu rock, türkü ve klasikleşmiş Türkçe rock parçaları seslendiriliyor. Gitarını ve amfisini alan gençler, çoğu zaman bir arkadaşının cajon veya darbukayla eşlik etmesiyle küçük bir sokak sahnesi kuruyor. Yıllardır aynı köşede çalan, Ankaralıların yüzünü tanıdığı sokak sanatçıları da bu alanlarda yer alıyor.

Kızılay’daki dinleyici profili, yoğun olarak üniversite öğrencileri, aktivistler, sendika ve sivil toplum çevrelerinden kişiler ile gündelik işine gidip gelen vatandaşlardan oluşuyor. Özellikle Yüksel Caddesi’nin, toplumsal olaylar ve basın açıklamalarıyla anılan politik atmosferi, buradaki müziğe de yansıyor. Protest müzikler, özgürlük temalı şarkılar, toplumsal dayanışma vurgusu taşıyan eserler sıkça duyuluyor. Bu bölgede sokak müziği çoğu zaman sadece eğlence değil, bir ifade biçimi ve sözlü itiraz alanı olarak da işlev görüyor.

Sakarya Caddesi’nde ise atmosfer biraz daha değişiyor. Akşam saatlerinde, barların ve balıkçıların hareketlendiği zaman diliminde, fasıl tarzı müzik yapan ekipler, pop-rock cover çalan gruplar ve kimi zaman enstrümantal performanslar öne çıkıyor. 

Sakarya’da dinleyici profili, iş çıkışı arkadaşlarıyla buluşan beyaz yakalılar, memurlar, semt esnafı ve kentte sosyalleşme alanı arayan gençlerden oluşuyor. Kimi masalar müziğe alkışla eşlik ediyor, kimi dinleyiciler istek parça yazarak müzisyenlere uzatıyor.

TUNALI VE KUĞULU PARK ROMANTİK BİR ZEMİN HAZIRLIYOR

Çankaya’nın en bilinen akslarından Tunalı Hilmi Caddesi ve Kuğulu Park çevresi, Ankara’nın daha sakin, nostaljik ve “şehirli” sokak müziği deneyimini sunuyor. Kuğulu Park’ta çoğunlukla keman, yan flüt ve klasik gitar çalan müzisyenler göze çarpıyor. Repertuvar, klasik müzik eserlerinden film müziklerine, popüler yabancı parçalardan yumuşak tempolu Türkçe pop şarkılarına kadar uzanıyor. Ses düzeyi, Kızılay’a göre daha kontrolü yüksek; müzik burada slogan değil, fon gibi akıp giderken dinleyiciyi içine alan bir duygusallık yaratıyor.

Tunalı’daki pasaj girişleri, özellikle Kuğulu Pasajı civarı, genç müzisyenlerin akustik performanslarına sahne oluyor. Burada genellikle tek gitar ve vokalle yapılan minimalist performanslar, indie, akustik pop, alternatif rock ve zaman zaman caz yorumlarını içeriyor. 

Dinleyici kitlesi çoğunlukla semt sakinleri, kafelerde vakit geçiren gençler, alışverişe çıkmış Ankaralılar ve çiftler şeklinde biçimleniyor. Kimi zaman müziği uzaktan dinlemeyi tercih edenler kaldırım kenarında durup birkaç parça bekliyor, kimileri ise banklarda oturup tüm performansı takip ediyor.

Bu bölgede sokak müziği deneyimi, kent içi yasaklar ve gürültü şikâyetleri bakımından da nispeten “düşük riskli” alanlardan biri olarak görülüyor. 

Gürültü yönetmelikleri gereği gece geç saatlerde ve konutlara çok yakın noktalarda yüksek sesli performanslar istenmese de, Kuğulu çevresi daha çok gündüz ve akşam erken saatlerde değerlendiriliyor. Zabıta müdahalesi, genellikle sadece yüksek ses ya da yoğun şikâyet durumunda gündeme geliyor.

BAHÇELİEVLER 7. CADDE GENÇLİK ENERJİSİ TAŞIYOR

Bahçelievler 7. Cadde, Ankara’daki üniversite öğrencilerinin en yoğun görüldüğü ve genç nüfusun buluşma noktası olarak öne çıkan bölgelerden biri. 

Hacettepe, Ankara Üniversitesi ve Gazi Üniversitesi öğrencilerinin yoğunluğu, burada çalınan müziğin türünü de belirliyor. En çok Türkçe pop, Türkçe rock, alternatif müzik ve zaman zaman rap tabanlı performanslar öne çıkıyor. Gruplar halinde çalan ekipler, vokal, gitar, bas ve vurmalı çalgılarla küçük meydan konseri atmosferi yaratabiliyor.

7. Cadde’de müzisyenlerle dinleyici arasındaki etkileşim oldukça yüksek. Gençler, tanıdıkları şarkılara coşkuyla eşlik ediyor, nakaratlarda hep birlikte söylüyor, sosyal medyada canlı yayın açarak performansları kayıt altına alıyor. Bu durum, sokak müziğinin sadece “anlık” bir deneyim olmaktan çıkıp dijital ortamda da dolaşıma girmesini sağlıyor. Dinleyici kitlesi; üniversiteliler, ergen yaş grubu gençler ve çevrede yaşayan ailelerin çocuklarıyla yürüyüşe çıktığında durup dinleyen kesimlerden oluşuyor.

Bahçelievler hattında zaman zaman gürültü şikâyetleri ve geç saatlerde ses kısıtlamaları gündeme gelebiliyor. Kabahatler Kanunu çerçevesinde izinsiz yüksek ses ve çevreyi rahatsız etme gerekçesiyle zabıta uyarıları görülebiliyor. Ancak pratikte, 7. Cadde’de günün belli saatleri içinde ve aşırı ses yükseltilmediği sürece sokak müziğine belli bir hoşgörü tanınıyor. Yerel yönetim, bu alanla ilgili keskin yasaklar yerine genellikle “düzenleyici” bir çizgi izliyor.

METRO İSTASYONLARI RESMİ SAHNEYE DÖNÜŞÜYOR

Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin düzenlemeleriyle, özellikle metro alt geçitleri ve istasyon girişleri sokak müzisyenleri için yarı resmi performans alanlarına dönüşüyor. 

Kızılay metro altı ve ODTÜ (ya da Çayyolu hattındaki üniversite durakları) çevresinde, akustiğin de etkisiyle güçlü bir ses yayılımı oluşuyor. Bu alanlarda genellikle enstrümantal performanslar, cover parçalar, dünya müziği esintileri ve zaman zaman elektronik altyapılarla desteklenen solo performanslar öne çıkıyor.

Metro istasyonlarındaki dinleyici profili, çoğunlukla işine ya da okuluna yetişmeye çalışan ve normalde “aceleci” davranan kitleden oluşuyor. Buna rağmen, bazı dinleyiciler birkaç dakika ayırıp bir iki parça boyunca bekliyor, ardından yoluna devam ediyor. Özellikle işten eve dönüş saatlerinde, yorgun memur ve beyaz yakalıların kısa süreli de olsa müzikle temposunu düşürdüğü, ritme uyduğu görülüyor. Bu alanlar, Ankara’nın “yeraltı orkestrası” olarak nitelendirilebilecek bir müzik katmanı yaratıyor.

Bu noktada, belediye tarafından belirlenmiş alanlar ve saatler önemli hale geliyor. Resmi düzenlemelere göre, yol güvenliğini, yolcu akışını veya acil çıkışları engelleyecek şekilde konumlanmak mümkün değil. Aynı zamanda, aşırı ses yükseltme ve çevreyi rahatsız etme durumunda güvenlik ve zabıta ekipleri müdahale edebiliyor. Buna karşın, belirlenmiş hatların çoğunda sokak müzisyenleriyle yolcular arasında fiili bir “alışveriş” dengesi oluşmuş durumda.

ANKARA’DA SOKAK MÜZİĞİNİ KİMLER DİNLİYOR?

Ankara’da sokak müziğini dinleyen kitlenin başında üniversite öğrencileri geliyor. ODTÜ, Hacettepe, Ankara Üniversitesi, Gazi gibi büyük kampüslerden merkeze inen öğrenciler, hem Kızılay hem Bahçelievler hem de Tunalı hattında müziğin doğal takipçisi konumunda. Çoğu zaman müzisyenler de öğrenci olduğu için, arada samimi bir bağ kuruluyor. Öğrenciler, harçlıklarından ayırdıkları bozukluklarla destek verirken sosyal medyada da arkadaş çevrelerine bu performansları taşıyor.

İkinci büyük kitleyi, “yorgun memur” ve beyaz yakalı çalışanlar oluşturuyor. Özellikle mesai çıkışında Kızılay ve metro hatlarında, gri binaların baskısından sıyrılmak isteyen, telefon ekranından başını kaldırıp bir an için müziğe kulak veren çok sayıda kişi görülüyor. Bu kesim için sokak müziği, planlı bir konserden çok, gündelik hayatın ortasında beliren kısa bir terapi alanı niteliği taşıyor.

Romantik atmosfer arayanlar, çiftler ve yalnızlar ise çoğunlukla Tunalı ve Kuğulu Park çevresini tercih ediyor. Parkta el ele yürüyen çiftler, bankta oturmuş yalnızlar veya günün stresini atmak isteyen semt sakinleri, keman ve akustik gitarla desteklenen melodilere eşlik ediyor. 

Bahçelievler çevresinde de genç çiftlerin müziğe kulak verdiği, şarkı sözleri üzerinden sohbet başlattığı sıkça görülüyor. Ankara’nın ayazında, sokak müziği bu kitle için hem fon müziği hem de duygusal bir arka plan işlevi görüyor.

ANKARA’DA SOKAK MÜZİĞİ YASAK MI?

Türkiye genelinde sokak müziğine ilişkin doğrudan ve ayrıntılı bir özel yasa bulunmuyor; uygulama daha çok Kabahatler Kanunu, çevre ve gürültü mevzuatı, belediyelerin zabıta yönetmelikleri ve yerel kararlarla şekilleniyor. Ankara özelinde de durum farklı değil. 

Gürültü düzeyi, gece sessizliğini bozma, trafik ve yaya güvenliğini tehlikeye atma gibi başlıklar, müdahale gerekçesi olabiliyor. Bazı belediye alanlarında ise performans için izin, alan veya saat sınırlaması getirilebiliyor.

Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin son yıllardaki pratiği, özellikle metro altı ve belli yaya alanlarını tamamen yasaklamak yerine kontrollü kullanım yönünde ilerliyor. Buna göre; geçiş koridorlarını kapatmamak, acil çıkışları engellememek, belirli saatlerin dışında yüksek sesle çalmamak, kamu düzenini bozacak aşırı gürültüden kaçınmak temel çizgileri belirliyor. Sokak müzisyenleri, pratikte bu sınırları aşmadıkları sürece kent hayatının kabul gören bir parçası haline geliyor.

Bu çerçevede Ankara’da sokak müziği, hem kent kültürünü zenginleştiren hem de düzenleyici kurumların “orta yol” arayışıyla devam eden bir pratik olarak öne çıkıyor. 

Hem müzisyenlerin hem de dinleyicilerin, ortak kamusal alanı paylaştıkları bilinciyle hareket etmesi, bu kültürün sürdürülebilirliği açısından kritik önem taşıyor.