Bir zamanlar insan zihni en büyük gücümüzdü. Sorular sorar, tartışır, hesaplar yapar, doğruyu yanlıştan ayırmaya çalışırdık. Bugün ise belki de farkına bile varmadan en değerli yeteneğimizi yavaş yavaş kaybediyoruz: düşünme yeteneğimizi.
Artık çoğu zaman durup düşünmek yerine hızlıca tepki veriyoruz. Bir haber görüyoruz, başlığını okuyup yorum yapıyoruz. Bir video izliyoruz, doğruluğunu araştırmadan hüküm veriyoruz. Sosyal medya çağında bilgiye ulaşmak hiç bu kadar kolay olmamıştı; ama ne gariptir ki düşünmek de hiç bu kadar ihmal edilmemişti.
Eskiden insanlar bir mesele üzerine uzun uzun konuşur, farklı fikirleri tartar, doğruyu bulmaya çalışırdı. Bugün ise çoğu zaman düşünmek yerine kalabalığın sesine katılmayı tercih ediyoruz. Sorgulamak zahmetli geliyor, araştırmak vakit alıyor. Oysa düşünmek tam da bu zahmetin kendisidir.
Hayatımızdaki küçük alışkanlıklar bile bu değişimin bir parçası. Basit bir matematik işlemini bile çoğu zaman zihnimizde yapmak yerine hemen telefondaki hesap makinesine uzanıyoruz. 17 ile 8’i çarpmak için bile ekrana dokunuyoruz. Bir alışverişte para üstünü hesaplamak yerine kasanın verdiği sonuca bakıyoruz. Gideceğimiz yolu hesaplamak yerine navigasyonun söylediğine güveniyoruz.
Elbette teknoloji hayatımızı kolaylaştırıyor. Ama kolaylık bazen zihnin tembelliğine de dönüşebiliyor. Çünkü insan zihni kullanılmadıkça körelen bir kas gibidir. Düşünmedikçe zayıflar, sorgulamadıkça yönünü kaybeder.
Bugün belki de en büyük tehlike bilgisizlik değildir. Asıl tehlike; düşünmeden konuşan, sorgulamadan inanan ve kalabalığın peşinden gitmeyi kolay bulan bir toplum haline gelmektir.
Çünkü küçük hesapları makinelere bırakan bir zihin, zamanla büyük düşünceleri de başkalarına bırakmaya alışır.
Oysa bir toplumun gerçek gücü ne teknolojisidir ne de kalabalığı…
Bir toplumun gerçek gücü düşünen insanlarıdır.
Ve unutmayalım:
Bir toplum düşünmeyi bıraktığında, kaybettiği şey sadece bir yetenek değildir. O toplum, yavaş yavaş kendi geleceğini de başkalarının hesaplamasına bırakır